Գարեգին Երկրորդ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ մարտ 16, 2026 թվակիր Հայրապետական տնօրինությամբ Վայոց Ձորի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Աբրահամ արքեպիսկոպոս Մկրտչյանը ազատ է արձակվել թեմակալ առաջնորդի պաշտոնից և կոչվել հանգստյան՝ իր գրավոր և բանավոր դիմումների հիման վրա։ Այս լուրը կարդայուց առաջին արձագանքս այն էր, որ մարդու մեջ հայությունն է արթնացել: Ու որոշել է մեղքը քավել՝ լքելով հոգևոր ասպարեզը: Կամ էլ որոշել է ամբողջովին նվիրվել գործարարությանը՝ ըստ 2012 թվականի «Հետք»-ի երկու հրապարակման: Չնայած նախկինում մի քանի անգամ ասել եմ՝ տիրադավ հոգևորականների մեղք քավելը կհամարվեր ոտաբոբիկ Երուսաղեմ գնալն ու վերադառնալը: Բայց իրանական երկրորդ պատերազմը, բնականաբար, խոչընդոտ էր հանդիսանալու: Ու որպես հայոց եկեղեցու հետևորդ՝ ընդունելի եմ համարում նաև հոգևորականի հագուստը վայր դնելու՝ Գևորգ (վերջինիս աշխարհիկ անունը) Մկրտչյանի որոշումը: Չնայած ինձ դուր չեկավ՝ վարչապետի հետ միասին եկեղեցին «բարենորոգելու» պատրաստակամությունը՝ արտահայտված հրաժեշտի նամակում: Պատկերացնո՜ւմ եք՝ եկեղեցու «բարենորոգումը» Նիկոլի և, ասենք, «Բենթլի Սամոյի» հետ…

Ավելի ուշ, մի քիչ ավելի խորը մտածելով՝ ինքս ինձ հարց տվեցի, թե ինչպես կվերաբերվեն այդ քայլին տիրադավ մնացած հոգևորականները: Ու հատկապես իրենց ճշմարիտ ուղուց նրանց շեղած վարչապետը: Ավելի ճիշտ մեկը, ով վաղուց կորցրած լեգիտիմությամբ հանդերձ՝ շարունակում է զբաղեցնել վարչապետի պաշտոնը: Իսկ որ դա այդպես է՝ չկա դույզն իսկ կասկած, քանի որ ինքը տապալելէ 2021-ի նախընտրական ծրագրի բոլոր խոստումները: Ինչի շնորհիվ մարդիկ՝ թեկուզ ճակատագրական սխալ գործելով, այնուամենայնիվ, վստահել են նրան: Ինչ մնում է նրա այն հիմնավորմանը, թե ինքն ապահովել է գլխավոր խոստումը՝ խաղաղության հաստատումը, ապա դա ևս կեղծիք է: Ճիշտ այնպես, ինչպես մնացած բոլոր խոստումները: Եթե կեղծիք չէ, ապա ի՞նչ են թշնամու կողմից 2022-ին նախաձեռնված սահմանային ագրեսիաները՝ մեզ պատճառած բազմաթիվ զոհերով: Արցախի շրջափակումը, ինչը ևս պատերազմական ակտ է, և արցախցիներին իրենց հողից վտարելը: Դա ավելի է, քան պատերազմը, դա ցեղասպանություն է: Այսօրվա խաղաղ իրադրությունն էլ հիմնված է ոչ թե ինստիտուցիոնալ, ինչպես սիրում է կրկնել ինքը, գործոնների, այլ ընդամենը մեկ անձի (թշնամու) գություն չունեցող բարի կամքի վրա:

Մեկ այլ հարց ևս: Եթե տիրադավ հոգևորականներից մի քանիսը դիմել են քաղաքացիական դատարան, «անկախ» հայաստանյան դատարանն էլ վերականգնել է նրանց «աշխատանքի», ապա ինչպե՞ս է այս մեկը ընդունելի համարել Վեհափառի Հայրապետական տնօրինությամբ թեմակալ առաջնորդի պաշտոնից ազատ արձակվելն ու հանգստյան կոչվելը: Եվ ինչո՞ւ այդ հարցում անտարբերություն են ցուցաբերում մնացած տիրադավներն ու նրանց «առաջնորդ» վարչապետը: Եվ ինչո՞ւ չեն դիմում դատարան՝ Հայրապետական տնօրինությունն առ ոչինչ համարելու հայցով: Ես հասկանում եմ, որ ադեկվատ մարդիկ կարող են մտածել, թե էս ինչ աննորմալ հարցադրումներ եմ կատարում: Բայց եթե հիշենք, որ քաղաքացիական դատարանը կայացնում է որոշումներ իրեն բացարձակ ոչ ընդդատյա ոլորտի առումով, իսկ հարկադիր կատարումն էլ ապահովում է իրականացումը՝ լինի միջանկյալ որոշում, թե ոչ, ապա ինչո՞ւ չի կարող արվել այն, ինչը ներկայացված է հարցադրումների տեսքով:

Ես հասկանում եմ նաև, որ միջազգային հանրությունը՝ եթե, իհարկե, այն գոյություն ունենար, կմտածեր, որ Հայաստանը վերածվել է գժերի երկրի: Սակայն քանի որ այն ևս գոյություն չունի՝ ինչպես հայաստանյան քաղաքացիական հասարակությունը, ապա գժական երևույթներն էլ կարող են կյանքի կոչվել ու ընկալվել որպես բնական: Ու մեր երկիրն էլ, որ մի ժամանակ բնորոշվում էր որպես թանգարան բաց երկնքի տակ, կարող է վերածվել բաց երկնքի տակ գժանոցի: Ի դեպ, թանգարանի առումով բնորոշման հեղինակը հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ, ամերիկյան հասարական գործիչ, նշանավոր նկարիչ ու գրող Ռոքուել Քենթն էր: Եվ որպեսզի իսկապես չվերածվենք գժանոցի՝ հունիսի 7-ին համարյա ողջ ազգովի պետք է մերժենք Նիկոլին: Ճիշտ այնպես, ինչպես բերեցինք նրան իշխանության: