45-օրյա հրադադարից մինչև պատերազմի վերջնական ավարտ․ ի՞նչ են քննարկում կողմերը
Mon, 06 Apr 2026 14:00:34 +0400
ԱՄՆ-ն, Իրանը և տարածաշրջանային միջնորդների խումբը քննարկում են հնարավոր 45-օրյա հրադադարի պայմանները, որը կարող է հանգեցնել պատերազմի վերջնական ավարտին, Axios-ին հայտնել են ԱՄՆ-ից, Իսրայելից և տարածաշրջանից բանակցություններին ծանոթ չորս աղբյուրներ։
Նրանց խոսքով՝ առաջիկա 48 ժամվա ընթացքում նույնիսկ մասնակի համաձայնության հասնելու հնարավորությունները փոքր են։ Սակայն այս վերջին փորձը միակ հնարավորությունն է կանխելու կտրուկ սրացումը, որը կներառի Իրանի քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա լայնածավալ հարվածներ և Պարսից ծոցի երկրների էներգետիկ և ջրային օբյեկտների վրա պատասխան հարձակումներ։
Axios-ի հետ զրույցում Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն «սերտ բանակցություններ» է վարում Իրանի հետ, և որ համաձայնության կարելի է հասնել մինչև վերջնագրի ժամկետի լրանալը։ «Հնարավորությունը լավ է, բայց եթե նրանք համաձայնության չգան, ես այն կպայթեցնեմ», – ասել է նա։
Երկու աղբյուրներ հայտնել են, որ իրանական էներգետիկ օբյեկտների՝ ԱՄՆ-Իսրայելի կողմից լայնածավալ ռմբակոծության ծրագիրն արդեն իսկ առկա է։ Սակայն վերջնագրի երկարաձգումը կատարվել է դիվանագիտությանը վերջին հնարավորություն տալու համար։ Ըստ այդմ, բանակցությունները տեղի են ունենում Պակիստանի, Եգիպտոսի և Թուրքիայի միջնորդների, ինչպես նաև Թրամփի հատուկ դեսպանորդ Սթիվ Ոիտկոֆի և Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչիի միջև ուղիղ հաղորդակցությունների միջոցով: ԱՄՆ պաշտոնյաներից մեկը նշել է, որ վերջին օրերին Վաշինգտոնը մի քանի առաջարկներ է փոխանցել Թեհրանին, սակայն իրանական կողմը դեռևս չի ընդունել դրանք։
Axios-ի աղբյուրների համաձայն՝ միջնորդները աշխատում են երկփուլանի շրջանակի վրա։
Առաջին փուլը նախատեսում է 45-օրյա հրադադար, որի ընթացքում բանակցություններ կանցկացվեն հակամարտության կարգավորման վերջնական տարբերակի համար: Հրադադարը կարող է երկարաձգվել, եթե բանակցությունների համար ավելի շատ ժամանակ անհրաժեշտ լինի։
Երկրորդ փուլը կկենտրոնանա պատերազմը դադարեցնելու համապարփակ համաձայնագրի հասնելու վրա։
Միջնորդների կարծիքով՝ Հորմուզի նեղուցի լիակատար վերաբացման և Իրանի բարձր հարստացված ուրանի հարցի լուծման մակարդակի հիմնական հարցերը, հավանաբար, կլուծվեն միայն վերջնական կարգավորման շրջանակներում: Այս երկու հարցերը մնում են Թեհրանի հիմնական առավելությունները, և երկու աղբյուրների համաձայն՝ այն չի համաձայնի լիովին հրաժարվել դրանցից՝ ընդամենը 45-օրյա հրադադարի դիմաց։
Միջնորդները ցանկանում են հասկանալ, թե արդյոք Իրանը պատրաստ է առաջին փուլում գոնե մասնակի զիջումների գնալ։ Միաժամանակ, նրանք աշխատում են այն քայլերի վրա, որոնք Թրամփի վարչակազմը կարող է ձեռնարկել՝ Իրանին երաշխավորելու համար, որ հրադադարը ժամանակավոր դադար չի լինի, և որ պատերազմը չի վերսկսվի։
Իրանի ներկայացուցիչները միջնորդներին արդեն հստակեցրել են, որ «չեն ցանկանում հայտնվել Գազայի կամ Լիբանանի նման իրավիճակում, որտեղ թղթի վրա հրադադար գոյություն ունի, բայց ԱՄՆ-ն և Իսրայելը կարող են ցանկացած պահի վերսկսել հարվածները»։ Քննարկվում են նաև ԱՄՆ-ի կողմից լրացուցիչ քայլեր, որոնք կարող են բավարարել Թեհրանի որոշ պահանջներ։
«Իրավիճակի մասին անմիջականորեն տեղյակ աղբյուրը նշել է, որ միջնորդները լրջորեն մտահոգված են, որ եթե ԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածեն Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքներին, Թեհրանի պատասխանը կարող է սրվել՝ հարվածներ հասցնելով Պարսից ծոցի նավթի և ջրային կարևոր օբյեկտներին», – հաղորդում է Axios-ը։
Միջնորդներն արդեն հստակեցրել են իրանական կողմին, որ հետագա մարտավարական մանևրների ժամանակ չկա, և որ հաջորդ 48 ժամերը վերջին հնարավորությունն են համաձայնության հասնելու և լայնածավալ ավերածություններից խուսափելու համար։
Մինչդեռ, Իրանի իշխանությունները, գոնե հրապարակավ, շարունակում են պահպանել կոշտ դիրքորոշում և մերժել ցանկացած զիջում: Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) ռազմածովային ուժերը երեկ հայտարարեցին, որ Հորմուզի նեղուցում իրավիճակը «երբեք չի վերադառնա» պատերազմից առաջ եղած վիճակին, հատկապես ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համար: