Ռուսը մեզ ասում է՝ եթե ինձ հետ թշնամանաք, ձեր կոնյակն ու գյուղմթերքը ձեզ կմնան, չեք իմանա, թե ինչ անեք դրանց հետ: Նիկոլը պատասխանում է՝ մենք կհարստանանք: Թե ինչով կամ ինչպես՝ չի մանրամասնում: Եթե հույսը «Թրիփփ» անվանված «Զանգեզուրի միջանցքն» է, ապա այն, նախ, դեռ պետք է ապահովվի ենթակառուցվածքով, ինչը նույնիսկ մեկ տարում չի ավարտվի: Երկրորդ․ պարզ չէ, թե որքան են կազմելու ադրբեջանցիներին հատկացված անխոչընդոտ ճանապարհից ստացված եկամուտները: Որպեսզի սկզբում վերադառնան կատարված ծախսերը, իսկ այնուհետ դրա գեներացրած շահույթի հայաստանյան բաժինը՝ 26 տոկոսը, լուրջ գումար կազմի: Երրորդ․ գումարը գնալու է պետբյուջե, ոչ թե գյուղացիների կամ վարորդների եւ կամ փոքր ու միջին ձեռնարկատերերի գրպանը, որոնք, բնականաբար, կսնանկանան Լարս հասցրած, ինչ-որ ժամանակ այնտեղ մնացած ու հետ վերադարձած գյուղմթերքի կորստի (փչանալու) արդյունքում:

Անցնենք հայկական կոնյակին: Կոնյակի 2024 թ․ (ամենաբարձր ցուցանիշներով տարին) արտահանման ծավալը կազմել է շուրջ 31.5 միլիոն լիտր, դրամական արտահայտությամբ՝ մոտ 258 միլիոն դոլար։ Դա կազմում է կոնյակի ռուսական ներկրովի շուկայի մոտ կեսը, իսկ մեր կոնյակի արտահանման ընդհանուր ծավալի շուրջ 83%-ը։ Այսինքն, այլ շուկաների բաժինը կազմել է ընդամենը 17%: Ի դեպ, 2023-ին արտահանվել էր 16.4 միլիոն լիտր կոնյակ՝ 191.7 միլիոն դոլարով: Ինչպես տեսնում ենք, 2024-ին գումարային աճը կազմել է 34.5%:

Պաշտոնական վիճակագրական տվյալների համաձայն, հայկական ծագման ալկոհոլային խմիչքների եւ սպիրտի արտահանումը Ռուսաստան 2025 թ․ հունվար-հոկտեմբեր ամիսներին կազմել է 284.2 միլիոն դոլար, որի առյուծի բաժինը կոնյակն է: Սակայն տարեվերջին իրավիճակ է փոխվել: Թե ինչքան է կազմել տարվա կտրվածքով՝ դեռ հայտնի չէ, սակայն եթե պահպանված լինի նախորդ տարվա մակարդակը, արդեն կարելի է հաջողություն համարել: ՀՀ գործող իշխանության եվրոպական ձգտումների ֆոնին 2026-ին իրավիճակը վատացել է:

Ռուսաստանյան համապատասխան կառույցները որոշել են ժամանակավորապես կասեցնել ալկոհոլի, այդ թվում՝ կոնյակի, նաեւ՝ հանքային ջրի արտահանումը․ որոշ տեսակներում խաղողի սպիրտների եւ ԳՈՍՏ-ի պահանջներին համապատասխանության առումով տեսել են լուրջ խնդիրներ: Պարզ է, որ դրանց հիմքում ոչ այնքան որակի, որքան քաղաքական խնդիրներ են, ինչի մասին արդեն երկար ժամանակ է խոսվում: Ինչպես տեսնում ենք, Փաշինյան Նիկոլի կառավարության իբրեւ թե բալանսավորված քաղաքականության արդյունքում տուժում է ՀՀ տնտեսության մի հատվածը՝ գյուղացիներ, փոքր ու միջին ձեռնարկատերեր, բեռնափոխադրող ընկերություններ, ֆուռերի վարորդներ:
Իսկ ի՞նչ ենք փոխարենը ստանում Եվրամիությունից: Ընդամենը վիզայի ազատականացման խոստումներ եւ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրած անձի ասելով՝ մաքսատուրքերի առումով ինչ-որ արտոնություններ: Վիզայի ազատականացումը վերը նշված խավերին ոչինչ չի տալու, քանի որ իրենք ո՛չ կարող են դրա շնորհիվ աշխատանք գտնել այնտեղ եւ ո՛չ էլ ապրանք արտահանել եվրոպական երկրներ: Նույնիսկ չեն կարող որպես զբոսաշրջիկ այցելել, ասենք, Վենետիկ՝ սուրճ խմելու: Քանի որ նույնիսկ էժանագին ավիատոմս գնելու պարագայում չեն կարող իրենց թույլ տալ գիշերակացի, սննդի ու սուրճ ըմպելու ծախսերը: Որպես օրինակ՝ այն ժամանակ, երբ ԵՄ-ն տանելի հարաբերություններ ուներ Վրաստանի հետ, նրա 10 հազար քաղաքացիների էին դեպորտ արել՝ Եվրոպայում մնալու կանոնները խախտելու համար: Այսինքն, փորձել էին աշխատանք գտնել:

Ինչ վերաբերում է մաքսային արտոնություններին, ապա դա, նախ, Նիկոլի ասելով է, ինչը կարող է եւ նախընտրական քարոզչության մաս լինել, այսինքն՝ կեղծիք, քանի որ 2018-ից այս կողմ մենք նրանից որեւէ ճշմարիտ խոսք չենք լսել: Իսկ եթե դա նույնիսկ բացառություն լինի, ապա հայաստանյան արտադրողները դեռ պետք է համապատասխանեն ԵՄ խիստ չափանիշներին, ինչը բարդ գործընթաց է՝ թե՛ որպես ընթացակարգ եւ թե՛ որպես ապրանքի որակի խնդիր: Ի դեպ, 10-ական թվականների ՀՀ վարչապետներից Տիգրան Սարգսյանը սկսեց զբաղվել այդ հարցով, բայց դա այնքան բարդ էր, որ մնաց կիսատ: Նա, հիշեցնեմ, դեմ էր Ռուսաստանի հետ մաքսային միություն կազմելուն, որը հետո վերածվեց ավելի լայն տնտեսական կազմավորման՝ ԵԱՏՄ-ի:

Այնպես որ, կյանքի կկոչվի «Էշ, մի՛ սատկի, գարուն կգա, յոնջա կուտես» արտահայտությունը, ինչն արդեն կվերաբերի հայկական գյուղատնտեսությանը, վերամշակող արդյունաբերությանը եւ բեռնափոխադրող կազմակերպություններին ու ֆուռերի վարորդներին: Դրանից խուսափելու մի ճանապարհ կա միայն. հունիսի 7-ին այցելել ընտրատեղամասեր եւ «ՈՉ» ասել Նիկոլին ու նրա կուսակցությանը՝ քվեարկելով քաղաքական ուժերից համար 3-ի, 7-ի կամ 17-ի համար:

ՀԳ. Աստանայում անցկացվող ԵԱՏՄ խորհրդի նիստում ՀՀ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը վստահություն է հայտնել եվրասիական ինտեգրացիայի հետագա զարգացման հարցում՝ ԵԱՏՄ անդամ պետությունների շահերից ելնելով։ Ինչպես երեւում է, Ռուսաստանի ու Հայաստանի շահերն այլեւս չեն համընկնում, այլապես չէին առաջանա վերը նշված խնդիրները: