Կառավարության պաշտոնական էջից տեղեկացա, որ Նիկոլ Փաշինյանը մեկնել է Իրան՝ մասնակցելու Իսլամական Հանրապետության հանգուցյալ հոգևոր գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի հրաժեշտի պաշտոնական արարողությանը։

Այդ լուրը կարդալուց հետո ակամա մտածեցի՝ գուցե այս այցը միայն դիվանագիտական արարողակարգ չէ։ Գուցե այնտեղ նա տեսնի մի բան, որը վաղուց մոռացվել է մեր իրականության մեջ՝ ինչպես է ժողովուրդը հարգում իր հոգևոր առաջնորդին։ Տեսնի, թե ինչպես ամիսներ անց էլ պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաների աչքերում դեռ ցավի ու կորստի արցունք կա, ինչպես են նրանք խոնարհվում ոչ թե պարտադրված արարողակարգի, այլ ներքին հավատքի ու երախտագիտության զգացումով։ Տեսնի հազարավոր մարդկանց, որոնց համար հոգևոր առաջնորդի կորուստը պարզապես պետական իրադարձություն չէ, այլ անձնական վիշտ, ազգային ցավ։

Եվ այդ տեսարանների ֆոնին, գուցե, ակամա հիշվի Հայաստանը։ Հիշվի այն թունավորված մթնոլորտը, որն այս տարիներին ձևավորվեց Հայ Առաքելական Եկեղեցու և Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի շուրջ։ Հիշվի, թե ինչպես երկրի ղեկավարը ոչ թե պահպանեց ազգային ամենահին հաստատության հեղինակությունը, այլ ինքը դարձրեց քաղաքական հարձակումների, վիրավորանքի ու պառակտման թիրախ։ Մինչդեռ խոսքը միայն մեկ անձի մասին չէ։ Խոսքը հազարամյա եկեղեցու, պետականությունից էլ հին ազգային հաստատության և նրա նկատմամբ հարգանքի մասին է։

Հայ ժողովրդի պատմությունը բազմիցս ապացուցել է, որ ամենածանր ժամանակներում մեր ուժը միայն զենքը չի եղել։ Մեզ հաղթանակի է տարել նաև հավատը, միասնականությունը և այն հոգևոր առաջնորդները, որոնց շուրջ ժողովուրդը համախմբվել է։ Հայոց Եկեղեցին դարեր շարունակ եղել է ոչ միայն աղոթքի տուն, այլև ազգային ինքնության, կրթության, մշակույթի ու պետական մտածողության պահապանը։ Այդ պատճառով հոգևոր առաջնորդի նկատմամբ հարգանքը միայն անձի նկատմամբ վերաբերմունք չէ․ այն ժողովրդի միասնականության, պատմական հիշողության և ազգային արժանապատվության նկատմամբ վերաբերմունք է։

Համեմատությունն ինքնին չափազանց խոսուն է։ Մի կողմում պետություն է, որտեղ իշխանությունն ու ժողովուրդը միասին խոնարհվում են իրենց հոգևոր առաջնորդի հիշատակի առաջ, և նույնիսկ ժամանակը չի մարում այդ հարգանքի արտահայտությունը։ Մյուս կողմում՝ Հայաստանը, որտեղ երկրի ղեկավարը տարիներ շարունակ ամեն ինչ արեց, որպեսզի սեփական ժողովրդի հոգևոր առաջնորդը դառնա ներքաղաքական պայքարի թիրախ։
Գուցե Թեհրանում նա տեսնի մի պարզ ճշմարտություն. հոգևոր առաջնորդին հարգելն անձին հաճոյանալ չէ։ Դա սեփական ժողովրդի հավատքի, պատմության, ազգային արժեքների և միասնության նկատմամբ հարգանք է։ Երբ ժողովուրդը կորցնում է այդ հենասյուների նկատմամբ վստահությունը, թուլանում է նաև նրա համախմբվելու կարողությունը։ Իսկ երբ դրանք պահպանվում են, ժողովուրդն ավելի ամուր է դառնում՝ անկախ ժամանակի փորձություններից։

Գուցե այդ այցից նա վերադառնա ոչ միայն պաշտոնական հանդիպումների հիշողություններով, այլև մի կարևոր գիտակցումով. իշխանությունը ժամանակավոր է, քաղաքական պայքարները՝ անցողիկ, իսկ հոգևոր արժեքների, ազգային սրբությունների և ժողովրդի հավատքի նկատմամբ հարգանքը մնում է պատմության մեջ։ Թերևս հենց այդ դասը ամենաարժեքավորն է, որ կարելի է բերել Թեհրանից։