«Հրապարակի» զրուցակիցը «Ռոզ ֆիլդ» վարդերի ջերմոցային տնտեսության ղեկավար Համբարձում Վարդանյանն է:

– Տեւական ժամանակ է՝ ծաղիկներ արտադրող ջերմոցները, ծաղիկ աճեցնողները ծաղիկը Ռուսաստան արտահանել չեն կարողանում, իշխանությունները պնդում են, որ գտել են Ռուսաստանի այլընտրանքը, ծաղիկները, ինչպես նաեւ միրգ-բանջարեղենը, արտահանում են Եվրոպա: Ինչպե՞ս է հարցը լուծվել, ինչպե՞ս եք հոգում ջերմոցի ծախսերը:

– Օգուտ չունենք, ծաղիկը չենք կարողանում Հայաստանից դուրս հանել, ստիպված՝ վաճառում ենք ինքնարժեքից երեք անգամ ցածր գնով: Ուրիշ ոչ մի բան չենք կարողանում անել: Ինչ վերաբերում է Եվրոպա արտահանելուն, ապա մենք մեր ծաղիկները չենք կարողանում Եվրոպա տանել, չենք գտնում գեթ մեկ անձ կամ ընկերություն, որը մեր ծաղիկները եվրոպական շուկայում կգնի: Տարբեր պատճառներով տարբեր երկրներ մերժում են: Կա՛մ գնի հետ կապված են մերժում, կա՛մ մաքսային հարցեր են առաջանում: Մի խոսքով, ծաղիկները Եվրոպա չենք կարող արտահանել, շատ վատ վիճակում ենք հայտնվել:

– Օրինակ` ո՞ր եվրոպական երկիր եք փորձել արտահանել:

– Տարբեր` Ուկրաինա, Հոլանդիա, Լեհաստան եւ այլն, ոչ մի ուղղությամբ չի ստացվում:

– Ի՞նչ պատճառաբանություն են տալիս, երբ մերժում են:

– Ոչ մի պատճառաբանություն էլ չեն տալիս: Նախ, ասեմ Ձեզ, որ ճանապարհը շատ երկար է, ինքնարժեքով չենք կարող մեծ քանակի ծաղիկ ուղարկել: Փոքր խմբաքանակով էլ անհնար է պրոցեսը կազմակերպել, որովհետեւ ինքնաթիռային փոխադրում չի գործում փոքր քանակի համար, իսկ ավտոմեքենայով անհնար է, ճանապարհը սարսափելի երկար է, իսկ ծաղիկը չի դիմանում, արդյունքում որակի հետ կապված խնդիրներ են առաջանում:

– Իսկ հիմա ի՞նչ արժեքով եք մեկ վարդը տեղական շուկայում վաճառում եւ առաջ ինչքանո՞վ էիք վաճառում:

– Առաջ` 150, 200, 250 դրամով` մեկ հատը, իսկ հիմա վաճառում ենք 70 եւ 50 դրամով, նայած որը:

– Ինչպե՞ս եք կարողանում ջերմոցի ծախսերը հոգալ:

– Ինքնարժեքից եռակի անգամ էժան գնով ծաղիկ ենք վաճառում, վարկեր ունենք, ծախսեր ունենք, աշխատողներ ունեմ` 100-ից ավելի, նախորդ ամիս մի կերպ եմ աշխատավարձ տվել ու մնացած հարցերը լուծել, այս ամիս չգիտեմ ոնց եմ անելու: Գումարներ եմ հայթայթել` էստեղից-էնտեղից, որ կարողանամ վճարումներ անել, աշխատակիցներին աշխատավարձ տալ եւ այլն:

– Եթե այսպես շարունակվի, ինչպե՞ս եք Ձեր հետագա աշխատանքը պատկերացնում:

– Չեմ պատկերացնում մեր հետագա աշխատանքը, դա հնարավոր բան չէ: Ձմռան ամիսների ծախսերը մի քանի անգամ ավելի են, չեմ կարող ջերմոցը պահել, եթե այսպես շարունակվեց: Ջերմոցներում եթե ամռան ամիսներին գազի վարձը կազմում է 10-15 միլիոն դրամ` մեկ ամսվա համար, ապա ձմռան ամիսներին այն հասնում է 40 միլիոնի: Բացառվում է, որ այս պայմաններում 40 միլիոն գազի վարձ կարողանամ տալ:

– Այսինքն` իշխանությունները ստում են, իրականում ծաղկի ջերմոց ունեցող մարդկանց վիճակը ծայրահեղ ծանր է, եւ ոչ մի եվրոպական շուկա էլ չի գնում հայկական ծաղիկը:

– Մակերեսային բաներ են խոսում, ասում են` ծաղիկն ուղարկեցինք Եվրոպա, բայց դա չի նշանակում, որ եթե ուղարկում են, ծաղիկը գնաց, հասավ, վաճառվեց: Փորձնական ուղարկում են, որպեսզի հետագայում, եթե ցանկանան, գնեն, բայց այդտեղ հազար ու մի հարց է առաջանում, որակի հետ կապված խնդիրներ եւ այլն: Սահմանն անցնելը չի նշանակում վաճառել ծաղիկը: Ի դեպ, փոքր խմբաքանակով ծաղիկ են այս ընթացքում տարել Եվրոպա, որը չնչին տոկոս է կազմում ընդհանուր հայկական ծաղկի շուկայում:

– Իսկ ներսում կարողանո՞ւմ եք աճեցրած ծաղիկներն ամբողջապես վաճառել:

– Ոչ, անհնար է այդպես: Չի սպառվում, ստիպված՝ արհեստականորեն քչացնում ենք քանակը, որ չթափենք ծաղիկը: