Օրտեգան արդեն ասել է այն, ինչ Փաշինյանի համակարգը դեռ փորձում է թաքցնել
Thu, 23 Jul 2026 11:22:40 +0400
Նիկարագուայի նախագահ Դանիել Օրտեգան, ով 2006 թվականին իշխանության էր վերադարձել ազատ ընտրությունների արդյունքում, հուլիսի 19-ին հայտարարել է, որ երկրում «այլևս երբեք ընտրություններ չեն լինի»։ Նրա հիմնավորումն առավել խոսուն էր․ ընդդիմությունը, պարզվում է, ցանկանում է ընտրությունների միջոցով իշխանության գալ։
Այսպիսով, Օրտեգան ակամա տվել է ավտորիտար իշխանության ամենաազնիվ սահմանումը, ըստ որի ժողովրդի՝ իշխանությունը խաղաղ ճանապարհով փոխելու սահմանադրական իրավունքն այդպիսի իշխանության համար արդեն իշխանության զավթման փորձ է։
Բռնապետությունը չի սկսվում այն օրը, երբ իշխանությունը հայտարարում է, որ այլևս ընտրություններ չեն լինելու։ Այդ օրը պարզապես ավարտվում է ձևականությունը։ Բռնապետությունն սկսվում է շատ ավելի վաղ՝ այն պահին, երբ ընտրությունները դեռ անց են կացվում, բայց իշխանությունն արդեն տնօրինում է մրցակցության պայմանները, վարչական ռեսուրսը, տեղեկատվական դաշտը, իրավապահ համակարգը և վերջնական արդյունքը կամայականորեն վավերացնելու իրավական գործիքակազմը։
Նիկոլ Փաշինյանը ևս իշխանության եկավ հանրային ընդվզման և ընտրությունների միջոցով՝ խոստանալով պետությունն ու իշխանությունը վերադարձնել ժողովրդին։ Ութ տարի անց պետությունն ու իշխանությունը ոչ թե վերադարձվել է ժողովրդին, այլ աստիճանաբար ծառայեցվել է մեկ անձի և մեկ քաղաքական ուժի իշխանության վերարտադրությանը։ Իսկ այդ իշխանությունը փոխելու ցանկացած իրական հնարավորություն ներկայացվել և ներկայացվում է որպես սպառնալիք պետությանը, խաղաղությանը և նույնիսկ Հայաստանի գոյությանը։
Երբ քաղաքացին կարող է քվեարկել, բայց նրա քվեն չի կարող իշխանություն փոխել, ընտրությունը դադարում է ժողովրդավարության մեխանիզմ լինելուց և վեր է ածվում ավտորիտար իշխանության լեգիտիմացման ծեսի։
Այնուհետև, գալիս է հաջորդ փուլը՝ քաղաքական այլընտրանքների հետևողական թուլացումը։ Մեկի նկատմամբ քրեական հետապնդում, մյուսի մոտ խուզարկություն, երրորդի դեմ պետական մարմնի հրապարակային մեղադրանք, չորրորդի նկատմամբ տնտեսական կամ վարչական ճնշում։ Իրավապահներն ու դատարաններն էլ այլևս արդարադատության անկախ մարմիններ չեն, այլ քաղաքական որոշմանը իրավական տեսք հաղորդող վերջին օղակն են։
Օրտեգան արդեն հանել է դիմակը, իսկ Փաշինյանի համակարգին այն դեռ անհրաժեշտ է՝ արտաքին աշխարհին ժողովրդավարություն ցուցադրելու և ներսում իշխանության վերարտադրությունը ժողովրդի ընտրություն ներկայացնելու համար։
Հետևաբար, Նիկարագուայի և Հայաստանի միջև տարբերությունն առայժմ ոչ թե իշխանության բնույթի, այլ ավտորիտար ճանապարհով անցած տարածության մեջ է։
Նիկարագուան հեռավոր լատինամերիկյան պատմություն չէ։ Այն հայելի է՝ դրված մեր ընտրած ճանապարհի վերջում։
Օրտեգան արդեն ասել է այն, ինչ Փաշինյանի համակարգը դեռ փորձում է թաքցնել ընտրությունների ցուցանակի հետևում․ ժողովուրդը կարող է քվեարկել, բայց իշխանությունն այլևս չի ընդունում ժողովրդի՝ իրեն փոխելու իրավունքը։
Դավիթ Անանյան