Տառացիորեն երեկ Հայաստանի գերագույն գլխավոր կործանիչը բանակում գրանցվող մահերի մասին իր մտքի գոհարներն էր շաղ տվել: Երեք հիմնական պատճառ է բերել, որոնք, ըստ իրեն, հանգեցնում են զինվորի մահվան կամ ինքնասպանության: Եվ, պատկերացրեք, բոլոր երեք դեպքերում էլ զինվորն է մեղավոր, որ մահանում կամ ինքնասպան է լինում: Պետությունը, պաշտպանության նախարարությունը, ինչպես նաև գերագույն գլխավոր «ճուտոն», քավ լիցի, որևէ մեղք չունեն, նաև՝ անելիք, որ ասենք՝ 7 ամսում 30 զինվոր չմահանա:

Ահա նրա բերած երեք հիմնական պատճառը՝ 1. օնլայն կազինո, 2. ընտանեկան խնդիրներ, 3. դիրքապահի քնելը: Ինչպես տեսնում եք, ոչ պետության անունն է տալիս, ոչ կառավարության, ոչ Սուրեն Պապիկյանի, ոչ էլ մանավանդ իր: Չկա նաև որևէ հարցի պատասխան՝ ի՞նչ են արել բանակի պատասխանատուները, որ զինվորը հեռու մնա օնլայն խաղադրույքներ կատարելուց, որևէ հրամանատար որևէ զինվորի հետ խոսե՞լ է նրա ընտանեկան խնդիրներից, հանդիպե՞լ է, արդյոք, այդ զինվորի ընտանիքի անդամների (հայր, մայր, քույր, եղբայր) հետ, և, վերջապես, ո՞վ պետք է հետևի, որ հոգնած և չքնած զինվորին դիրքապահ չնշանակեն:

Հարկ եմ համարում Փաշինյան Նիկոլին հիշեցնել, որ զորակոչման առաջին օրից պետությունն է պատասխանատու զինվորի կյանքի և անվտանգության համար: Զինվորը պետք է հնարավորինս պաշտպանված լինի արտաքին ազդեցություններից, հեռու մնյա քաղաքացիական կյանքի այլասերվածություններից, ունենա օրվա ռեժիմ, զբաղվի զինվորական գործով և ինքնապատրաստությամբ: Նա պետք է ստանա առողջ սնունդ և հարմար հագուստ: Եվ ուրեմն, պարոն վարչապետ, բանակի խնդիրների քննարկումը ոչ թե զինվորից պետք է սկսել, այլ պաշտպանության նախարարից և «սալդաֆոն» գեներալներից, որ իրենց «պադավատներից» այնկողմ ոչինչ չեն տեսնում: Ի՞նչ է, Պապիկյան Սուրենն ու այդ գեներալները նույն բանակից չե՞ն… Ինչո՞ւ նրանցից ոչ ոք ինքնասպան չի լինում: Պապիկյան Սուրենին այնպես եք տանում գործի, բերում, ասես՝ վարչապետ լինի:

Զինվորը, պարոն Փաշինյան, ՔՊ-ական կատեգորիա չէ: Չի կարելի զինվորին տանել ընտրության և ստիպել, որ ՔՊ ընտրի: Մեկ անգամ ստիպեցիր՝ նա այլևս զինվոր չէ: Դիրքում էլ կքնի, կազինո էլ կխաղա, «սամավոլկա» էլ կփախնի: Ո՞վ կարող է նրան արգելել այդ ամենը, չէ՞ որ ՔՊ է ընտրել: Եվ այո, երբ նա քնում է դիրքում, ընկերներն ընդվզում են, չարանում, կռվում են, փորձանք բերում գլխներին:

Զինվորների սպանության կամ ինքնասպանության հարցի հետ կապված Փաշինյանի բերած պատճառներն, իհարկե, լուրջ են, բայց դրանք հաղթահարելի են, եթե իշխանություններն ու բանակի ղեկավարությունը կամք ցուցաբերեն: Տարիներ շարունակ բանակի բարենորոգումներից են խոսել: Պարզվում է՝ միայն խոսել են և ոչինչ չեն արել: «Դեդովշչինան» բանակում ինչպես կար, այդպես էլ մնացել է, հրամանատարները հայհոյանքից բացի այլ լեզու չգիտեն և շարունակում են զինվորիբն վերաբերվել որպես շարքային «ռասխոդնի մատերիալի»: Ընտանիքներն ինչպես պահել, այնպես էլ շարունակում են իրենց զավակներին պահել բանակում: Առաջ շատ էին նեղվում, որ որդին Արցախում է ծառայում, մտածում էին մի ձևով Հայաստան բերեն… Բերել են: Երևանից Արզնի քանի՞ կիլոմետր է… Ձեռքդ մեկնես՝ կհասնի: Բայց ի՞նչ անես, որ զինծառայությունը դարձրել են պատիժ ու մի բան էլ պատասխանատվություն չեն կրում զինվորի կյանքի համար:

Պուտինը, Ալիևը, Էրդողանը, Թրամփը, Նեթանյահուն, Փեժեշքեանը ինչ էլ ասեն ու անեն, Հայոց բանակն է մեր երկրի անվտանգության առաջին և անփոխարինելի երաշխավորը: Մեր առանձնահատուկ աշխարհաքաղաքական պայմաններում բանակը վերացնելն ամենամեծ էշությունը կլինի: Բայց ՀՀ իշխանությունները գնում են հենց այդ ուղղությամբ, և դա ավելի քան տեսանելի է: Եթե մի երկրի ղեկավար ռադը չի քաշում 5000 զինվորի գլուխ ուտելուց հետո, ուրեմն նա երկրի ղեկավար չէ, «չուժոյ» է: Եթե մի երկրի Պնախարար տեղում հրաժարական չի տալիս 15 զինվորի՝ մեկ սենյակում վառվելու պատճառոով, ուրեմն նա պաշտպանության նախարար չէ, դուրսպրծուկ է՝ պատահաբար այդ պաշտոնին հայտնված: Եթե մի քաղաքական թիմ, ունենալով այդպիսի ղեկավար և Պնախարար, չի տեսնում բանակի գլխին ամեն օր կուտակվող ամպերը, ուրեմն դա ոչ թե քաղաքական թիմ է, այլ ազգակործան պատուհասների ոհմակ, որին ոչ թե բանակը, այլ սեփական լափամանն է հետաքրքրում ամեն ինչից վեր:

Բանակում մահացության դեպքերի հետ կապված Փաշինյանի նշած երեք հաղթահարելի պատճառներին ես կավելացնեի ևս երեքը, որոնք, ցավոք, այս պահին հաղթահարելի չեն: Այդ պատճառներն են՝ 1. Նիկոլ Փաշինյան, 2. Սուրեն Պապիկյան, 3. ՔՊ: Հենց վաղը Հայոց բանակն ազատագրեք նրանցից, և ամեն ինչ իր տեղը կընկնի: