Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը զգուշացրել է «Մեծամորի» ատոմակայանի (ԱԷԿ) փակումից հետո Հայաստանում էներգետիկ ճգնաժամի մասին եւ հայտարարել, որ Բաքուն պատրաստ է մեր երկիրն ապահովել «էլեկտրաէներգիայի լրացուցիչ աղբյուրով»: Ըստ Ալիեւի, «ադրբեջանցի մասնագետներն արդեն իսկ անհրաժեշտ հետազոտություններ են անցկացրել Հայաստանում եւ որոշել են այն վայրերը, որտեղ կարող են տեղադրվել էլեկտրահաղորդման գծերի հենարաններ»։ Այս եւ այլ հարցերի շուրջ «Հրապարակը» զրուցել է տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Թաթուլ Մանասերյանի հետ:

– Ալիեւը հերթական անգամ հայտարարում է, որ մեր ԱԷԿ-ը հին է, պետք է փակվի, բայցեւ հաստատում է, որ դրա փակվելու հետեւանքով էներգետիկ ճգնաժամի մեջ ենք հայտնվելու: Ո՞վ է Ալիեւը, որպեսզի նման հայտարարություններ անի` ՄԱԳԱՏԷ-ի հայտարարություններին հակասող, ու պնդի, որ Հայկական ԱԷԿ-ը պետք է փակվի:

– Դուք՝ ինքներդ, որոշակիորեն պատասխանեցիք Ձեր հարցին: Ալիեւը նման իրավասություն չունի: Ցավոք սրտի, դե ֆակտո, օգտվելով այն իրավունքից, որ ընձեռել է մեր երկիրը, եւ, ըստ էության, երկրի իշխանության երկչոտությունը բերում է նրան, որ մինչ օրս արված որեւէ հայտարարություն չի հակադարձվում պաշտոնական Երեւանի կողմից: Ավելին, շատ կարեւոր դրույթներ, որ բարձրաձայնվում են հարեւան երկրից, դառնում են մեր իշխանությունների աշխատանքային օրակարգը: Եվ այս պարագայում, իհարկե, ես դադարել եմ զարմանալ, որ իշխանական թեւից չեն հակադարձում եւ ընդհակառակը` շատ մեղմ են խոսում այդ հանգամանքի մասին։ Սա ոտնձգություն է պետության սուվերենությանը եւ շատ ավելի կոշտ դիրքորոշման է արժանի: Իհարկե, որեւէ հարեւան երկիր կամ ոչ հարեւան երկիր իրավունք չունի միջազգային մասնագիտացված կառույցի՝ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության փոխարեն գնահատականներ տալ, որոշումներ կայացնել, բայց հարեւան երկրի ղեկավարն էլ իր հերթին նմանվում է ծաղրածուի, որովհետեւ իր իսկ խոսքերին է հակասում: Մի կողմից բարեկամության ժեստ է անում, առաջարկում է առեւտրատնտեսական համագործակցություն, մյուս կողմից հոխորտում է վտանգների մասին: Իրականությունն այլ է, սակայն Հայաստանի Հանրապետությունը չի կարողանում դրանից օգուտներ քաղել:

– Իսկ ԱԷԿ-ի մասով նման հայտարարություն անելու հիմք կա՞ ընդհանրապես:

– Մեծամորի ատոմակայանը վերագործարկվելու հստակ ժամկետ ունի առնվազն մինչեւ 2036 թվականը, իսկ ՄԱԳԱՏԷ-ի վերջին դիտարկումները խոսում են այն մասին, որ որեւէ վտանգ ատոմակայանի գործունեությունն իրենից չի ներկայացնում ո՛չ Հայաստանի Հանրապետության, ո՛չ առավել եւս հարեւան երկրների համար: Սա է պաշտոնական դիրքորոշումը միջազգային կառույցի: Մյուս կողմից կա Թուրքիա-Ադրբեջան դուետը, նաեւ Անկարայից են հնչում Մեծամորի ատոմակայանը փակելու հորդորներ․ սա առնվազն երեք տասնամյակի պատմություն ունի, եթե ոչ ավելին, սակայն Եվրամիությունն է առայժմ զարմանալիորեն արձագանքել այս ամեն ինչին, եւ ես չեմ բացառում, որ հենց Թուրքիայի կողմի պահանջով է Եվրամիությունն առաջարկում ապամոնտաժել Մեծամորի ատոմակայանը: Ըստ էության, այստեղ անհրաժեշտ է մի քիչ ավելի հասուն լինել, արհեստավարժ լինել ոչ միայն ընդհանուր առմամբ տնտեսական դիվանագիտությունից, որը բացակայում է Հայաստանի Հանրապետությունում, էներգետիկ դիվանագիտության ոլորտում մի քիչ ավելի հասու լինել եւ կարողանալ ոչ միայն հակադարձել հարեւաններին, այլեւ ուղղակի վարել այնպիսի քաղաքականություն, որ նման հայտարարությունների տեղիք չտրվի:

– Իսկ ադրբեջանական մասնագետներն իրավունք ունե՞ն Հայաստանում նման հետազոտություններ իրականացնելու, նման միջոցառումների մասով պատշաճ կանոնակարգ չկա՞:

– Երբ ասում եք Ադրբեջանի մասնագետներ, պետք է ասել՝ այսպես կոչված, Ադրբեջանի մասնագետներ: Մեզ հայտնի են Ադրբեջանի, այսպես կոչված, բնապահպանները, փորձագետները, նույնն էլ… նրանց ոչ ոք իրավունք չի տվել Հայաստանի տարածքում նման քայլեր անել: Իհարկե, ես գիտեմ, որ նրանք, այնուամենայնիվ, եղել են Հայաստանում, բայց այնքան վախկոտ են իշխանությունները, որ դրա մասին նույնիսկ չեն բարձրաձայնում:

– Իսկ ինչի՞ց են վախենում, չէ՞ որ խաղաղության օրակարգը դրոշակ են սարքել:

– Նապաստակին կարելի՞ է ասել՝ ինչո՞ւ ես վախենում գայլից․ նույն իրավիճակն է: Նապաստակը միայն փչած չափերով հաստ նապաստակ է՝ իր երկրի ու ժողովրդի առաջ, մյուսների առաջ պարզ է, չէ՞, որ թե՛ Արեւմուտքում, թե՛ Արեւելքում, թե՛ Հյուսիսում եւ թե՛ Հարավում ինքը նապաստակ է: Եվ այդ նապաստակին որ կողմից վախեցնեն` կփախչի: Իսկ հիշո՞ւմ եք այս տարիների ընթացքում մի համարձակ եւ խելամիտ քայլ՝ ես չեմ մտաբերում:

– Սա կապ ունի՞ ԵՄ-ի հայտարարած Թուրքիա-Ադրբեջան-Հայաստան միասնական էներգետիկ համակարգի ստեղծման հետ:

– Էներգետիկ համակարգ կարելի է ստեղծել նորմալ ղեկավարության օրոք, այդ պրոցեսները ծառայեցնել Հայաստանի Հանրապետության ազգային պետական շահերին: Ուզում եմ հիշեցնել, որ դեռեւս 2009 թվականին, ցյուրիխյան արձանագրություններից շատ չանցած, Հայաստանի Հանրապետությունն առաջին անգամ պաշտոնական փաստաթուղթ է ստորագրել Թուրքիայի հետ, որով նախատեսված է 4.5 միլիարդ կ/Վատտ ժամ/էներգիա արտահանել Թուրքիա։ Սա պաշտոնական փաստաթուղթն է: Այսինքն, կարելի է, չէ՞, այսպիսի էներգետիկ դիվանագիտություն վարել, որպեսզի կարողանանք մենք կախվածություն ստեղծել Հայաստանի Հանրապետությունից: Միասնական համակարգը նման պարագայում միայն կնպաստի, եթե ճիշտ ձեւեւակերպվեն ազգային պետական շահերը: Իսկ Հայաստանի Հանրապետությունում որեւէ բնագավառում պետության կողմից նման շահեր ձեւակերպված չեն: Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները նույնիսկ ազգային անվտանգության ռազմավարություն չունեն, ինչի՞ մասին է խոսքը: Ինը տարիների ընթացքում կարելի՞ է այսպես` որ ոտքից արթնանան, այնպես էլ վարվեն:

– Այսինքն մենք Արցախի կարգավիճակո՞ւմ ենք դրվում:

– Ես չգիտեմ` ինչ կարգավիճակում ենք դրվում, բայց ժողովուրդն արժանի է իր իշխանությանը, որին ընտրել կամ չի ընտրել, եւ ես կարող եմ ավելին ասել, որ իշխանությունն ու ընդդիմությունն իրար են արժանի: