Սեպտեմբերի 10-ի մեդիա-օրակարգը ձևավորվել է դեռևս նախորդ օրվանից շարունակվող մի շարք և նոր թեմաների շուրջ՝ հիմնականում հետևյալ առանցքների շուրջ. ՀՀ-Ադրբեջան սահմանազատման գործընթացի շարունակությունը, Ուկրաինայի պատերազմի նոր հարվածները (այդ թվում՝ Զելենսկու ինքնաթիռին սպառնացող դրոն-միջադեպը), Իրան-ԱՄՆ-Իսրայել ռազմական դիմակայության խորացումը, Գագիկ Խաչատրյանի գործով խուզարկություններից հետո ծավալված վեճը, ինչպես նաև Գագիկ Ծառուկյանի և Բագրատ Սրբազանի դատավարությունները։

Ուսումնասիրվել է ընդհանուր 2662 լրատվական նյութ։ Վերլուծությունն իրականացվել է մեդիա մոնիտորինգ-ի վերլուծական գործիքակազմի կիրառմամբ։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ 5 ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1․ ՀՀ-Ադրբեջան հարաբերություններ և սահմանազատման գործընթաց — 913 հիշատակում, 191 հոդված

Փաստեր. Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Ջեյհուն Բայրամովը կրկին հաստատել է, որ սահմանազատումը պետք է իրականացվի հյուսիսից հարավ ուղղությամբ։ TRIPP միջանցքի շինարարության մեկնարկը տեղափոխվել է հաջորդ տարի՝ Հայաստանում ԱՄՆ գործերի հավատարմատարի Բաքու կատարած այցից հետո։ Զուգահեռաբար EVN Report-ում հրապարակված վերլուծության համաձայն՝ Ադրբեջանի պետական կառույցները (Նախիջևանում նախագահի լիազոր ներկայացուցիչ Ջեյհուն Ջալիլովը, կրթության նախարար Էմին Ամրուլաևը) շարունակում են պաշտոնական մակարդակով խորացնել «Արևմտյան Ադրբեջան» հայեցակարգը՝ այն ներկայացնելով՝ որպես երկրի ազգային օրակարգի առանցքային ուղղություն և կրթական համակարգի հիմնական թեմաներից մեկը։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Պաշտոնական և իշխանամետ աղբյուրները գործընթացը ներկայացնում են որպես կանոնավոր, համաձայնեցված ընթացքով առաջընթաց դեպի խաղաղության պայմանագիր։

Հակասող նարատիվներ. Ընդդիմադիր և վերլուծական աղբյուրները («168 ժամ», Տիգրան Աբրահամյան, EVN Report-ի վերլուծությունը) պնդում են, որ Ադրբեջանը, չնայած պաշտոնական խաղաղ հռետորաբանությանը, պետական մակարդակով շարունակում է առաջ մղել Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը վիճարկող «Արևմտյան Ադրբեջան» հայեցակարգը՝ այն ինստիտուցիոնալացնելով կրթության և գիտության միջոցով, մինչդեռ և՛ իշխանությունը, և՛ խորհրդարանական ընդդիմությունը («Ուժեղ Հայաստանը» նախընտրական շրջանում) մեղադրվում են այս սպառնալիքին համահունչ պատասխան չտալու մեջ։ Սա ուղիղ հակադրվում է իշխանության «կանոնավոր առաջընթաց» պատմելաձևին։

2. Գագիկ Խաչատրյանի գործը և նախկին պաշտոնյաների զենքերի հավաքագրումը — 435 հիշատակում, 106 հոդված

Փաստեր. Սեպտեմբերի 1-ին և 4-ին Քննչական կոմիտեի իրականացրած խուզարկություններից հետո ՀՀ ՊԵԿ նախկին նախագահ, ֆինանսների նախկին նախարար Գագիկ Խաչատրյանի պաշտպանական խումբը հայտարարություն է տարածել՝ նշելով, որ հրապարակված բոլոր զենքերն օրինական են և առգրավվել են ապօրինի կերպով։ Մամուլի տեղեկություններով՝ իրավապահ համակարգում որոշում է կայացվել հնարավորինս հավաքագրել նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների մոտ գտնվող զենքերը, այդ թվում՝ օրինական հիմքով ձեռք բերվածները։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Իրավապահ մարմինները և իշխանամետ աղբյուրները գործողությունները ներկայացնում են՝ որպես անվտանգության/հակակոռուպցիոն կանոնավոր միջոցառում։

Հակասող նարատիվներ. Խաչատրյանի պաշտպանական խումբը և մի շարք մամուլ գործողությունները ներկայացնում են՝ որպես իրավունքների խախտում և ընթացակարգային շեղումներով, որոնք տարածվում են այլ նախկին պաշտոնյաների վրա՝ ակնարկելով քաղաքական մոտիվացիայի հնարավորության մասին։

3․ Գագիկ Ծառուկյանի և Բագրատ Սրբազանի դատավարությունները — 217 հիշատակում, 85 հոդված

Փաստեր. Ավան և Նոր Նորք համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանը «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի կալանքը երկարաձգել է եւս երկու ամսով. նրա փաստաբանական խումբը և անազատության մեջ գտնվողների պաշտպանության հանրային խորհրդի անդամները ասուլիսներ են անցկացրել։ Բագրատ Սրբազանը շարունակել է հանդես գալ «18 արդարների» գործով դատական նիստերից առաջ՝ հայտարարելով, որ տեսնում է «իշխանափոխության պահանջն էլ, հնարավորությունն էլ, իրականացնելու ձևն ու կերպն էլ»։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Իրավապահ համակարգը գործերը ներկայացնում է՝ որպես սովորական քրեական վարույթներ։

Հակասող նարատիվներ. Ընդդիմադիր մամուլը այս գործերը ներկայացնում է՝ որպես քաղաքական հետապնդում, ուղղակիորեն հակադրվելով իշխանության «օրինականություն» պատմելաձևին։

4․ Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի և 6 եպիսկոպոսների գործը — 144 հիշատակում, 32 հոդված

Փաստեր. Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Սերժ Ռուշանյանը ստանձնել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի և եւս 6 բարձրաստիճան հոգևորականների դեմ հարուցված քրեական գործի վարույթը և սեպտեմբերի 18-ին՝ ժամը 15:00-ին, Էջմիածնի նստավայրում նշանակել նախնական դատալսումներ։ Գործի հիմքում Մասյացոտնի թեմում ծավալված իրավական վեճն է, հիշեցնենք՝ թեմի նախկին առաջնորդ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը հրաժարվել է ճանաչել իր պաշտոնանկությունը։ Նշենք, որ մինչ այդ՝ գործը մակագրվել էր մեկ այլ դատավորի՝ Հակոբ Մանուկյանին, որն ինքնաբացարկ էր հայտնել։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Իրավական կառույցները և մեծ մասամբ լրատվամիջոցները գործընթացը ներկայացնում են որպես սովորական դատավարական քայլ՝ կենտրոնանալով նիստի օրվա և դատավորի փոփոխության տեխնիկական մանրամասների վրա։

Հակասող նարատիվներ. Մի շարք եկեղեցամետ և պահպանողական աղբյուրներ («Կաթողիկոսի և վեց սրբազանների գործը «դեգերում» է դատարաններով, ինչի՞ց են վախենում դատավորները» վերնագրով նյութեր) գործընթացը ներկայացնում են՝ որպես քաղաքական ճնշում եկեղեցու վրա, հարցականի տակ դնելով դատավորների անկախությունն ու գործի առաջընթացի դանդաղությունը. սա հակադրվում է իրավապահ համակարգի «սովորական վարույթ» պատմույթին։

5. Սամվել Կարապետյանի («Ուժեղ Հայաստան») հայցն ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի — 107 հիշատակում, 39 հոդված

Փաստեր. «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության նախագահ, գործարար Սամվել Կարապետյանը սեպտեմբերի 9-ին քաղաքացիական հայց է ներկայացրել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դեմ (մակագրվել է դատավոր Տիգրան Գրիգորյանին)՝ պահանջելով հրապարակային ներողություն մայիսի 29-ին քարոզարշավի ընթացքում հնչեցված վիրավորանքի համար, ինչպես նաև 3 միլիոն դրամ փոխհատուցում։ Վեճի ակունքում այսպես կոչված «հալյուցինոգեն սնկերի» դրվագն է։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Իշխանամետ մեկնաբանությունը հայցը ներկայացնում է՝ որպես գործարար-քաղաքական գործչի նախընտրական հռետորաբանության շարունակություն։

Հակասող նարատիվներ. Մեդիան թեման դիտարկում է ավելի լայն համատեքստում՝ նշելով, որ գրեթե բոլոր հիմնական ընդդիմադիր ուժերի առաջնորդները (խորհրդարանական և արտախորհրդարանական) ներկայումս գտնվում են խափանման միջոցների կամ դատական ճնշման տակ, ինչը ներկայացվում է որպես համակարգված «բանտային լճացում»՝ ուղիղ հակադրվելով իշխանության՝ առանձին, չկապակցված իրավական գործեր ունենալու պատմելաձևին։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՄԵԴԻԱ-ԴԵՄՔԵՐԸ

1. Նիկոլ Փաշինյան — Գերիշխել է լրահոսում Փարիզում Մակրոնի հետ Ելիսեյան պալատում կայացած հանդիպման և Առաջին միջազգային տիեզերական գագաթնաժողովին մասնակցության շնորհիվ, ինչպես նաև իր կառավարման ոճի շուրջ շարունակվող ներքաղաքական քննադատության ֆոնին։

2. Դոնալդ Թրամփ — Կիզակետում է եղել ԱՄՆ-Իրան պատերազմի նոյեմբերին ավարտվելու կանխատեսմամբ, ինչպես նաև Ֆինանսների նախարար Բեսենթի՝ Իրանի վրա հարձակումը հետաձգելու խնդրանքի բացահայտմամբ։

3. Գագիկ Խաչատրյան — Հայտնվել է կիզակետում իր դեմ իրականացված խուզարկությունների և զենքերի առգրավման օրինականության շուրջ իր պաշտպանական խմբի հրապարակային հայտարարության պատճառով։

4. Գագիկ Ծառուկյան — Հայտնվել է ուշադրության կենտրոնում իր կալանքի եւս երկու ամսով երկարաձգման և դրան հաջորդած փաստաբանական ու հասարակական ասուլիսների պատճառով։

5. Վլադիմիր Պուտին — Հիշատակվել է Ուկրաինայի դեմ շարունակվող ռազմական գործողությունների և օրվա ընթացքում գրանցված փոխադարձ հարվածների համատեքստում։

ԿԱՐԵՎՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ

• Մեղրիի քաղաքապետ Խաչատուր Անդրեասյանը ձերբակալվել և կալանավորվել է Հակակոռուպցիոն կոմիտեի կողմից՝ յուրացման և չարաշահման մեղադրանքով, թեև տեղական աղբյուրների համաձայն՝ նա մնում է իշխող կուսակցության ակնկալվող թեկնածուն առաջիկա ՏԻՄ ընտրություններում։
• Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը լուծարել է խորհրդարանը և հոկտեմբերի 25-ին արտահերթ ընտրություններ նշանակել՝ ավելի քան մեկ տարի շուտ։
• Reuters-ի հրապարակմամբ՝ ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները Սվալբարդի մոտակայքում բացահայտել են ռուսական սուզանավերի գաղտնի վարժանքներ, որոնք կարող էին միտված լինել ստորջրյա մալուխների վնասմանը։
• Երևանում կայացել է Հայաստան-Լեհաստան գործարար համաժողովը. 2025-ին երկկողմ առևտրաշրջանառությունը կազմել է շուրջ 19 միլիոն եվրո՝ տարեկան կտրվածքով աճելով 12 միլիոն եվրոյով։
• ՌԴ ԱԴԾ-ն Մոսկվայում ձերբակալել է Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատան անվտանգության աշխատակցի՝ պնդելով, որ Կիևը ծրագրել էր ահաբեկչություն բրիտանացի դեսպանի դեմ։
• Հայտարարվել են էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ Երևանի մի քանի վարչական շրջանում և ՀՀ 8-9 մարզում։

ԵՐԵԿՈՅԱՆ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• Թենիսիստ Կարեն Խաչանովը կարիերայում երրորդ անգամ դուրս է եկել «Մեծ սաղավարտի» մրցաշարի կիսաեզրափակիչ։
• Չեմպիոնների լիգայում «Բարսելոնա»-ն և ՊՍԺ-ն խոշոր հաշվով հաղթանակներ են տարել։
• Անի Խաչյանը դարձել է ԱՄՆ Հայ ոսկերիչների ասոցիացիայի Արևելյան ափի առաջին կին նախագահը։
• Հայհիդրոմետի տնօրենի հայտարարությամբ՝ Երկրի վրա գրանցվել է ռեկորդային տաք օգոստոս։
• Մարզիչ Արթուր Ավետիսյանի խոսքով՝ Հայաստանի մարմնամարզության հավաքականի միասնությունը հենց մարզիչների վաստակն է։