Օրվա մեդիա օրակարգը ձևավորվել է երեք տարբեր տոնայնությամբ իրադարձությունների շուրջ՝ պատերազմի տարելիցի օրը Հանրային հեռուստաընկերությամբ ցուցադրված համերգի շուրջ հանրային վրդովմունքը, Երևանում էլեկտրական ենթակայանում բռնկված խոշոր հրդեհը, ԵԽԽՎ-ի՝ հունիսի 7-ի ընտրությունների զեկույցի հրապարակումը և այլն։ Ընդհանուր առմամբ մեդիա մոնիտորինգ-ի վերլուծական գործիքակազմի կիրառմամբ ուսումնասիրվել է 2 538 հրապաևակում, դրանցից կազմվել են օրվա կարևորագույն նորությունների ցանկերը, կարևորագույն մեդիա դեմքերը։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1. Հանրայինը ներողություն է խնդրել պատերազմի տարելիցին Թաթա Սիմոնյանի համերգը ցուցադրելու համար — 76 հիշատակում

Փաստեր. Սեպտեմբերի 27-ին՝ 44-օրյա պատերազմի վեցերորդ տարելիցի օրը, Հանրային հեռուստաընկերությունը եթեր էր հեռարձակել երգիչ Թաթա Սիմոնյանի ժամանցային համերգը։ Երգիչն ինքը սոցցանցի իր էջում այն որակել է «արդարացում չունեցող կոպիտ սխալ» և ներողություն խնդրել, իսկ Հանրայինը հայտարարությամբ ընդունել է, որ համերգը «սխալ էր», ամբողջությամբ ստանձնել պատասխանատվությունը, նշել, որ չի փորձելու իրադարձությունն արդարացնել ծրագրային, տեխնիկական կամ աշխատանքային հանգամանքներով, և հայտնել, որ վերանայվում են աշխատանքային ընթացակարգերը։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լուսաբանման մեծ մասը կառուցվել է երկու ներողությունների շուրջ, սակայն շարունակվել են քննարկումները՝ դրանց բավարար չլինելու վերաբերյալ։

Հակասող նարատիվներ.

• Ներողությունը բավարար չէ. Նյութերից մեկի վերնագրով՝ «մարդիկ չեն ընդունում Հ1-ի ներողությունը», իսկ առանձին հրապարակումներում հարցադրվել է՝ «Ներողությունը միայն համերգի՞ համար է» (Սամվել դպիր Գրիգորյան)՝ լայնացնելով քննադատությունը մինչև Հանրայինի ընդհանուր խմբագրական քաղաքականություն։ Հանրային հեռարձակողի խորհրդի նախկին անդամ Մերուժան Տեր-Գուլանյանը նշել է, որ Հանրայինը «երբեք այդքան քծնող ու գետնաքարշ չի եղել, որքան վերջերս»։
• Դիտավորության հարց. Հրապարակումներից մեկում համերգի ցուցադրությունը մեկնաբանվել է՝ որպես «կարմիր գծեր ստուգելու փորձ»։
• Պատասխանատվության հասցեատեր. «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը հայտարարել է, որ արարքը «գնահատվելու է անուն առ անուն, այլ ոչ թե ձեր հիշատակի օրը Հանրային ալիքով համերգ են դնելու ու պարեն», իսկ առանձին նյութի վերնագրով՝ «Փաշինյանն ու ՔՊ-ն լռում են, Հ1-ը Թաթայի համերգն է ցուցադրում»։ Հանրային հեռարձակողի խորհրդի ներկայացուցիչ Վասակ Դարբինյանը, ի պատասխան, նշել է. «Խորհուրդը դատարան չի, գնահատականներ չեմ տա»։

2. Երևանում խոշոր հրդեհ է բռնկվել «Ծիծեռնակաբերդ» էլեկտրական ենթակայանում — 49 հիշատակում

Փաստեր. Սեպտեմբերի 27-ին՝ ժամը 17։07-ին, ՆԳՆ 112 կենտրոն ահազանգ է ստացվել՝ Ծիծեռնակաբերդի խճուղու 110/6 կՎ ենթակայանում հրդեհի մասին։ Դեպքի վայր են մեկնել 11 մարտական հաշվարկ, հայտարարվել է բարդության 3-րդ՝ բարձր կանչ։ Այրվել է տրանսֆորմատորային մարտկոցը՝ մոտ 30 տոննա հովացման յուղով։ Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 20։10-ին, ամբողջությամբ մարվել՝ 21։10-ին։ Երկու փրկարար ծխահարվել է, նրանցից մեկը հոսպիտալացվել է, կյանքին վտանգ չի սպառնում։ Քննչական կոմիտեն քրեական վարույթ է նախաձեռնել ՔՕ 264-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 6-րդ կետերով (հրկիզմամբ, պայթյունով կամ հանրավտանգ այլ եղանակով գույքը ոչնչացնելը, որը պատճառել է առանձնապես խոշոր չափերի գույքային վնաս)։ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լուսաբանումը հիմնականում կենտրոնացել է հրդեհաշիջման ընթացքի և քրեական վարույթի նախաձեռնման վրա. հրդեհի պատճառները դեռ պաշտոնապես չեն նշվում։

3. Խանութում վաճառվող մրգերում «դիխլոֆոսի» մնացորդներ են հայտնաբերվել — 34 հիշատակում

Փաստեր. Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը (ՍԱՏՄ) հրապարակել է լաբորատոր փորձաքննության արդյունքները. Երևանի Սարյան 33/4 հասցեի պտուղ-բանջարեղենի խանութից նմուշառված մրգերում հայտնաբերվել են միջատասպան նյութի («Դիխլոֆոս») մնացորդներ։ Ստուգումը սկսվել էր սոցցանցերում տարածված տեսանյութից, որտեղ խանութի աշխատակիցը փչում էր նյութը վաճառվող մրգերի վրա։ ՍԱՏՄ-ն հայտարարել է, որ կիրականացնի լայնածավալ վերահսկողություն պտուղ-բանջարեղենի վաճառակետերում և նմուշներ կվերցնի լաբորատոր փորձաքննության։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Թեման լուսաբանվել է՝ որպես հանրային առողջության հարց. ուշադրության կենտրոնում է այն, որ տեսչական արձագանքը հետևել է սոցցանցային տեսանյութի հանրային հնչեղությանը։

4. Զինծառայողի մահվան գործով մեկ անձ 2 ամսով կալանավորվել է — 26 հիշատակում

Փաստեր. Պայթյունից զոհված պայմանագրային զինծառայողի մահվան դեպքի առթիվ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակում 1 անձի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում. նա կալանավորվել է երկու ամսով։ Ըստ Քննչական կոմիտեի հաղորդագրության՝ չի հստակեցվում ո՛չ քրեական օրենսգրքի հոդվածը, ո՛չ էլ կալանավորված անձի ինքնությունը։ ՊՆ-ն զինծառայողի մահվան մասին հայտնել էր սեպտեմբերի 24-ին, սակայն ո՛չ նախարարությունը, ո՛չ Քննչական կոմիտեն դեռ չեն հստակեցրել, թե ինչ պայթյուն է եղել և որտեղ։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լուսաբանումը հիմնականում ձևակերպվել է Քննչական կոմիտեի կարճ հաղորդագրության շրջանակում. հիմնական բաց հարցերն են՝ կալանավորվածի կարգավիճակն ու հոդվածը։

5. Հրապարակվել է ԵԽԽՎ զեկույցը Հայաստանի հունիսի 7-ի ընտրությունների մասին — 23 հիշատակում

Փաստեր. ԵԽԽՎ-ն հրապարակել է Հայաստանում հունիսի 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների զեկույցը։ ԱԺ նախագահի տեղակալ Հայկ Կոնջորյանի ներկայացմամբ՝ զեկույցում նշվում է, որ ընտրությունները «բազմազան էին և լավ կազմակերպված», ընտրողներին տրված էր իրական ընտրություն քաղաքական այլընտրանքների միջև, իսկ ընտրության օրվա ընթացքը դիտարկված տեղամասերի ճնշող մեծամասնությունում գնահատվել է չափազանց դրական։ Նույն օրը Կոնջորյանը Ստրասբուրգում ընթացող լիագումար նիստում ընտրվել է ԵԽԽՎ փոխնախագահ՝ Հայաստանի քվոտայով։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Զեկույցը լուսաբանվել է երկու ուղղությամբ. իշխանամետ աղբյուրները շեշտել են ընտրությունների դրական գնահատականը, մյուսները՝ զեկույցի խնդրահարույց դիտարկումները։

Հակասող նարատիվներ.

• Իշխանական մոտեցում. Կոնջորյանի գրառմամբ (և առանձին վերնագրով)՝ «նորընտիր իշխանությունները ժողովրդի կողմից ստացել են հստակ մանդատ»։
• Ընդդիմադիր մոտեցում. «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը հայտարարել է, որ Եվրախորհրդի դիտորդները «ուղղակի ոչնչացնում են Փաշինյանի բոլոր քարոզչական ստերը»։
• ԲՀԿ-ի դիտանկյունը. Զեկույցն ըստ մեդիայի մտահոգիչ է համարել ԿԸՀ-ի կողմից «առանց հիմնավոր պատճառաբանության» ընտրական տեղամասերի արդյունքների անվավեր ճանաչումն ու կրկնակի քվեարկություն չնշանակելը, ինչը վերաբերում է ԲՀԿ-ին ԱԺ-ից դուրս թողած տեղամասերին։ ԲՀԿ-ից Իվետա Տոնոյանն այդ արձանագրումները ներկայացրել է՝ որպես կուսակցության՝ միջազգային դիտորդական առաքելությունների հետ հետևողական աշխատանքի արդյունք և հայտարարել, որ «ճշմարտությունը կոծկել հնարավոր չէ»։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՄԵԴԻԱ-ԴԵՄՔԵՐԸ

• Նիկոլ Փաշինյան — վարչապետը եղել է օրվա ամենահիշատակվող դեմքը՝ Էռնեկյանի հետ օդանավակայանների հանդիպման և տարելիցի օրվա համերգի շուրջ քննադատության համատեքստում։
• Թաթա Սիմոնյան — երգչի համերգի Հանրայինով ցուցադրությունն ու նրա հրապարակային ներողությունն օրվա գլխավոր թեման էին։
• Հայկ Կոնջորյան — ընտրվել է ԵԽԽՎ փոխնախագահ և առաջինը հրապարակել զեկույցի գնահատականները։
• Մարտին Էռնեկյան — «Կորպորասիոն Ամերիկա օդանավակայաններ»-ի գործադիր տնօրենի հետ վարչապետի հանդիպումը՝ «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայանների զարգացման շուրջ։
• Ալեքսանդր Վուչիչ — Սերբիայի նախագահի հրաժարականի լուրը լայն արձագանք ստացավ։

ԿԱՐԵՎՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ

• Արաբկիրում ծեծկռտուքի և դանակահարության դեպքով ձերբակալվել է 7 անձ։
• Փաշինյանն ընդունել է «Կորպորասիոն Ամերիկա օդանավակայաններ»-ի ղեկավար Մարտին Էռնեկյանին. քննարկվել են «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայանների ենթակառուցվածքների բարելավումն ու ներդրումային նոր ծրագրերը։
• «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրային գերակա շահ ճանաչելու նախագծի 2-րդ հանրային լսումը կայացել է. «Տաշիր գրուպ»-ից ներկայացուցիչ չի մասնակցել։
• Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի գրասենյակը հայտարարել է, որ սահմանագծման արդյունքում տարածքային զիջումների մասին վերջին օրերին տարածված տեղեկությունները չեն համապատասխանում իրականությանը։
• Սեպտեմբերի 27-ին Թումանյան համայնքում «Քաղաքացիական պայմանագիրը» ստացել է 95,1% ձայն. Սուրեն Թումանյանը վերընտրվել է համայնքապետ (Լոռու մարզպետի հրապարակած տվյալներով)։
• ՆԳՆ-ն հայտնել է, որ Արմավիրի, Լոռու և Կոտայքի մարզերի համայնքներում ՏԻՄ ընտրությունների օրը ՆԳՆ 112 համարին հանցագործությունների վերաբերյալ ահազանգ չի ստացվել։
• Վահան Կոստանյանն ընդունել է ԵՄ խորհրդի աշխատանքային խմբի պատվիրակությանը, որի կազմում ԵՄ անդամ երկրների երկու տասնյակից ավելի ներկայացուցիչներ էին։
• Հունգարիայի վարչապետին ազգային ժողովը զրկել է պատգամավորական անձեռնմխելիությունից՝ դատախազության միջնորդությամբ, 2024 թվականին հեռախոսի գողության գործով։
• Երուսաղեմում 9-ամյա հայ երեխայի վրա հարձակվելու կասկածով Իսրայելում ձերբակալվել է 22-ամյա տղամարդ։

ԵՐԵԿՈՅԱՆ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• Հայ մարմնամարզիկները ոսկե և արծաթե մեդալներ են նվաճել Փարիզում անցկացվող World Challenge Cup մրցաշարում։
• Առաջին անգամ գրանցվել է արտաարեգակնային մոլորակից եկող ռադիոազդանշան։ Հարվարդի և Օրեգոնի համալսարանների գիտնականները Հարավային Աֆրիկայի ռադիոաստղադիտակների ցանցի միջոցով ուղղակիորեն գրանցել են ազդանշան Beta Pictoris b գազային հսկայից, որը Յուպիտերից մոտ 10 անգամ ծանր է և գտնվում է Երկրից շուրջ 63 լուսատարի հեռավորության վրա։ Հետազոտողները շեշտում են, որ խոսքը այլմոլորակայինների ազդանշանի մասին չէ։
• Հոկտեմբերի 3-ին Արենիում 19-րդ անգամ կանցկացվի գինու փառատոնը։ Վայոց Ձորի մարզի գյուղում մեկ վայրում կհամախմբվեն տասնյակ արտադրական և ընտանեկան գինեգործներ, երաժիշտներ, ազգային երգի ու պարի խմբեր, արհեստագործներ և հազարավոր այցելուներ։
• Երևանում կայացել է Firebird Build հեքաթոնը՝ 105 հազար դոլարի մրցանակային ֆոնդով։ AI9 Startup Campus-ում սեպտեմբերի 26–27-ին ինժեներներն ու հետազոտողները 24-ժամյա ինտենսիվ աշխատանքի ընթացքում արհեստական բանականության գործիքներով իրական խնդիրների լուծումներ են վերածել աշխատող նախատիպերի։ Միջոցառումը նախաձեռնել է Firebird-ը՝ OpenAI-ի, NVIDIA-ի, Picsart-ի, ԱՏՁՄ-ի, AI9-ի և YerevaNN-ի հետ համագործակցությամբ։