Հայաստանի ճանապարհը դեպի Եվրոպա ճիշտ ճանապարհ է։ Բայց կա մի բան, որը կարևոր է հասկանալ հենց սկզբից․ ԵՄ-ում, ինչպես ցանկացած ուժեղ միությունում, չեն ընդունում խնդրողներին։ ԵՄ-ն ինքը պետք է ցույց տա, որ այստեղ ընդունում են պետություններ, որոնք հարգում են իրենց և իրենց քաղաքացիներին։

Սա նշանակում է, որ եվրոպական ինտեգրումն արդյունավետ է միայն ինքնահարգանքի դիրքից. երբ մենք շարժվում ենք դեպի եվրոպական չափանիշներ, որովհետև դրանք համապատասխանում են մեր արժեքներին, ոչ թե որովհետև մեզ այդպես են հրամայել կամ որովհետև դա տվյալ պահին շահավետ է։ Իսկ այսօվա իշխանության քայլերը եվրոպական չափանիշներին ոչ թե մոտ են, այլ հակասող։

Այդ պատճառով ես առաջարկում եմ 4 գիծ՝ ոչ թե Եվրոպայի համար, այլ մեզ համար։
1) Տարածքային ամբողջականություն։
Հայաստանի Հանրապետության միջազգային ճանաչված սահմաններն անձեռնմխելի են։ Քանի դեռ օկուպացիոն զորքերը կանգնած են Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում, ԵՄ-ն մեզ չի ընդունի։ Եվ, ի դեպ, այդպես ճիշտ էլ կլինի։
2) Վերադարձի և փոխհատուցման իրավունք։
Արցախի հարյուր հազարից ավելի հայեր դարձել են բռնի տեղահանվածներ։ Ցանկացած խաղաղության համաձայնագիր, որը չի պարունակում նրանց վերադարձի իրավունքի իրագործման և արդար փոխհատուցման մարդասիրական մեխանիզմ, թերի է։ Խաղաղությունը չի կարող կառուցվել մարդկանց մոռացության տալու վրա։
3) Երկրի ներսում ժողովրդավարություն, իրավունքներ և ազատություններ։
Եվրոպական ուղին անհամատեղելի է եկեղեցու նկատմամբ ճնշումների, քաղաքական ընդդիմախոսների հետապնդման, անձնիշխանության ու կուսակցապետության հետ

ԵՄ-ն ինքը պետք է ցույց տա, որ դա անհամատեղելի է եվրոպական արժեքների հետ, որ ԵՄ ինտեգրումը սկսվում է տնից՝ խոսքի ազատությունից, դատարանների անկախությունից, փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանությունից, կրոնական ինստիտուտների անկախությունից և վերահսկողությունից դուրս լինելուց։ Հայաստանը, որը դեպի ԵՄ է շարժվում, բայց ներսում կառուցում է ավտորիտարիզմ, եվրոպական Հայաստան չէ։
Այս ամենը Եվրոպան պետք է նկատի, տեսնի, որ ոչ թե խրախուսի, այլ անթույլատրելի դարձնի:
4) Բոլոր ստորագրված պայմանագրերի պահպանում։

Հայաստանը պետք է լինի պետություն, որը պահում է իր խոսքը։ Սա նշանակում է, որ բոլոր դաշնակցային պարտավորությունները և առևտրային համաձայնագրերը, որոնք Հայաստանը ստորագրել է, կատարվում են ամբողջությամբ՝ այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք գործում են և քանի դեռ գործընկերները նույնպես կատարում են դրանք իրենց կողմից։ Պարտավորությունների վերանայումը հնարավոր է միայն լեգիտիմ բանակցային մեխանիզմների միջոցով, ոչ թե լուռ խուսափելու ճանապարհով։ Երկիրը, որը չի պահում իր խոսքը, չի դառնա ԵՄ անդամ և արժանի էլ չի լինի դրան։

Այս 4 գիծը ոչ թե խաղաղության և ինտեգրման խոչընդոտ են, այլ պայման են, որի դեպքում խաղաղությունն ու ինտեգրումը կլինեն կայուն։ Խաղաղությունը, որը կառուցված է զիջումների վրա՝ առանց երաշխիքների, խաղաղություն չէ, այլ հետաձգված հակամարտություն։ Իսկ ինտեգրումը, առանց ներքին չափանիշների, ինտեգրում չէ, այլ հովանավորի փոփոխություն։
Եվ վերջապես, դեպի Եվրոպա ճանապարհը սկսվում է ոչ թե Ստրասբուրգից կամ Բրյուսելից, այլ Երևանից:

Արման Թաթոյան