Սեպտեմբերի 16-ի հայաստանյան մեդիա-օրակարգի անկյունաքարը ձևավորվել են Ազգային ժողովի Կառավարություն-ԱԺ թեժ հարցուպատասխանն էր, Նիկոլ Փաշինյանի և ընդդիմադիր պատգամավորների (մասնավորապես Լևոն Քոչարյանի) լեզվակռիվը, Տիգրանաշենը «Քյարքի» անվանելու շուրջ վեճերը, Գանձասարի հայկական պատկանելության վերաբերյալ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանի և Փաշինյանի պարզաբանումները և այլն։

Այս ու այլ թեմաների մասին օրվա ընթացքում մամուլը ունեցել է ավելի, քան 3,166 հրապարակում, որոնք ուսումնասիրվել, քարտեզագրվել և մշակվել են մեդիա մոնիտորինգ պրոֆեսիոնալ գործիքի միջոցով։ Արդյունքում ձևավորվել են օրվա կարևորագույն և այլն նորությունները, առանձնացվել առանցքային մեդիա դեմքերը։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ 5 ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1. ԱԺ-Կառավարություն թեժ հարցուպատասխանը․ Փաշինյանի և Լևոն Քոչարյանի վիճաբանությունը, «կոշիկների» սպառնալիքն ու ապօրինի գույքի թեման – 890 հիշատակում

• Փաստեր․
  ԱԺ-ում Կառավարության հետ հարցուպատասխանի ընթացքում ծայրահեղ լարված իրավիճակ է ստեղծվել Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և ընդդիմադիր պատգամավորների (Լևոն Քոչարյան, Գեղամ Մանուկյան, Ագնեսա Խամոյան) միջև։ Ռոբերտ Քոչարյանի ընտանիքին վերագրվող ապօրինի գույքի բռնագանձման թեման քննարկելիս Փաշինյանը հայտարարել է, որ «Քոչարյանենցից վերջին կոշիկն էլ առնելու ենք, հագներիցդ հանելու ենք կախած վիճակում» և կոչ է արել Քոչարյանի գույքն օրինական համարողներին «դուրս գալ ու հեղափոխություն անել»։ Ի պատասխան՝ Լևոն Քոչարյանը Փաշինյանին անվանել է «խլուրդ», իսկ ՔՊ պատգամավոր Էդուարդ Աղաջանյանը սպառնացել է, որ եթե Լևոն Քոչարյանն իրեն չհավաքի, նրա ուղղությամբ դահլիճից «64 կոշիկ կսլանան»։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Լրատվամիջոցները լայնորեն լուսաբանել են խորհրդարանական դահլիճում աննախադեպ վիրավորանքների, սպառնալիքների և քաղաքական էթիկայի խախտումների ալիքը։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական (ՔՊ)․ Ըստ իշխանական նարատիվի՝ Ռոբերտ Քոչարյանն ու նրա ընտանիքը տարիներ շարունակ թալանել են պետությունը, և ապօրինի ձեռք բերված ողջ գույքը պետք է վերադարձվի պետությանը, իսկ ընդդիմությունը ԱԺ ամբիոնն օգտագործում է՝ ընտանեկան շահերը պաշտպանելու համար։
  • Ընդդիմադիր նարատիվների հիմքում այն է, որ Փաշինյանն իրականացնում է քաղաքական հետապնդումներ ու իրավական տեռոր բիզնեսների նկատմամբ, խախտում է անմեղության կանխավարկածը և ԱԺ ամբիոնից հնչեցնում է փողոցային սպառնալիքներ ու «Լինչի դատաստանի» կոչեր։

2. Տիգրանաշենը «Քյարքի» անվանելու շուրջ բանավեճը ԱԺ-ում, Արծվաշենի համեմատությունն ու TRIPP-ի ինքնիշխանության հարցը – 730 հիշատակում

• Փաստեր․
  ԱԺ հարցուպատասխանի ժամանակ «Ուժեղ Հայաստան» և «Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները (Անդրանիկ Գևորգյան, Արամ Վարդևանյան, Աննա Գրիգորյան, Մարիաննա Ղահրամանյան) հարցադրումներ են ուղղել Նիկոլ Փաշինյանին՝ Տիգրանաշենը ադրբեջանական «Քյարքի» անվանմամբ կոչելու իրավական հիմքերի և TRIPP (Թրամփի ուղի) նախագծում Հայաստանի ինքնիշխանության վերաբերյալ։ Փաշինյանը հայտարարել է, թե «ես Տիգրանաշենի մասին չեմ ասում Քյարքի, ես Քյարքիի մասին ասում եմ Քյարքի» և պնդել, որ TRIPP-ի շրջանակում Հայաստանի տարածքով անցնող հատվածում որոշումները կայացվելու են ՀՀ իրավազորության ներքո։ Զուգահեռաբար, Սահմանադրական դատարանը որոշմամբ՝ TRIPP համաձայնագիրը ճանաչել է Սահմանադրությանը համապատասխանող։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Մամուլի ուշադրության կիզակետում են տարածքային հնարավոր զիջումների, «անկլավների» ապագայի և TRIPP միջանցքային/ճանապարհային ռեժիմի շուրջ հանրային անհանգստությունները։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական (ՔՊ) նարատիվի համաձայն՝ TRIPP-ով Հայաստանը պահպանում է իր ամբողջ սուվերենությունը, իսկ սահմանազատման գործընթացում Հայաստանը որևէ բան չի զիջել և քայլ առ քայլ որոշակիացնում է սահմանները։
  • Ընդդիմադիր պատմույթն էլ ասում է, որ Փաշինյանը մաշում է հասարակության դիմադրողականության ներվերը՝ Տիգրանաշենը կոչելով ադրբեջանական անունով, մինչդեռ Բաքուն Արծվաշենի մասին որևէ զիջում չի էլ քննարկում։

3. Գանձասարի և Դադիվանքի յուրացման փորձերին չարձագանքելու քննադատությունը․ Ալեն Սիմոնյանի և Փաշինյանի պարզաբանումները – 620 հիշատակում

• Փաստեր․
  Ազգային անվտանգության խորհրդի նորանշանակ քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ԱԺ-ում անդրադարձել են Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի կողմից օտարերկրյա 150 դիվանագետների Գանձասար ու Դադիվանք տանելու և դրանք «աղվանական» ներկայացնելու սկանդալին։ Ալեն Սիմոնյանը հայտնել է, որ Գանձասարի դեպքից հետո հեռախոսազրույց է ունեցել Հաջիևի հետ (որի հետ խոսում է 2 օրը մեկ)՝ նշելով․ «Ասենք ասացի, որ Գանձասարը հայկական է, դա մեզ ո՞ւր է տանելու»։ Փաշինյանն իր հերթին հայտարարել է, որ Գանձասարի հայկական լինելու հարցին Մատենադարանի տնօրենի միջոցով արդեն տրվել է գիտական պատասխան, և պետք է «խնամք տանել խաղաղության նկատմամբ»։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Լրատվամիջոցները քննադատում են իշխանության պասիվությունը Բաքվի հակահայկական մշակութային քարոզչության դեմ։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական թեզն այն է, որ Էմոցիոնալ հայտարարություններով պետք չէ վտանգել խաղաղության գործընթացը, իսկ գիտական առումով Մատենադարանն արդեն տվել է սպառիչ պատասխան։
  • Ընդդիմադիր / Հանրային ընկալումներում՝ իշխանության «ջայլամային» քաղաքականությունն ու միակողմանի զիջումները Բաքվին ազատություն են տալիս պղծելու և յուրացնելու Արցախի հայկական հոգևոր-մշակութային ժառանգությունը։

4. Նիկոլ Փաշինյանին Գերմանիայում Հեսսենի խաղաղության մրցանակի (25,000 եվրո) շնորհման լուրը – 480 հիշատակում

• Փաստեր․
  Գերմանիայի Հեսսեն երկրամասի խորհրդարանը պաշտոնապես հաստատել է, որ սեպտեմբերի 18-ին Վիսբադենում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին կշնորհվի Հեսսենի խաղաղության մրցանակը և 25,000 եվրո դրամական պարգևը։ Մրցանակը շնորհվում է Հարավային Կովկասում խաղաղության հաստատմանն ուղղված ջանքերի, 2018թ․ Թավշյա հեղափոխության և ԵՄ-ի հետ մերձեցման համար։ Փաշինյանը Գերմանիա կմեկնի ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանի ուղեկցությամբ։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Մեդիայում ակտիվ քննարկվում է միջազգային հանրության կողմից Փաշինյանի «խաղաղարար» քաղաքականության գնահատականը և դրա հակասությունը ներհայաստանյան իրականության հետ։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական նարատիվի համաձայն՝ մրցանակը վկայում է Հայաստանի ժողովրդավարական ձեռքբերումների և Փաշինյանի վարած խաղաղության օրակարգի միջազգային բարձր գնահատականի մասին։
  • Ընդդիմադիր թեզը պնդում է․ Արցախի հայաթափման և հայրենիքի կորստի նախօրյակին Փաշինյանին «խաղաղության մրցանակ» տալը քաղաքական ցինիզմ է և չի արտացոլում հայ հասարակության իրական վերաբերմունքը։

5. Գյումրիի 102-րդ ռազմաբազայի ապագան և հայ-ռուսական անվտանգային վեճերը – 390 հիշատակում

• Փաստեր․
  ԱԺ-ում և մեդիադաշտում շարունակվել է Գյումրիում տեղակայված ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի դուրսբերման հնարավորության քննարկումը։ Փաշինյանը հայտարարել է, որ 2018-ից ի վեր երբևէ ռազմաբազան դուրս բերելու հարց չի բարձրացրել, իսկ ԱԽ քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը հավելել է, որ Մոսկվայի հետ նման քննարկում չկա, բայց «եթե ուզում են՝ թող գնան»։ Ի պատասխան՝ ընդդիմադիր պատգամավորներ Իշխան Սաղաթելյանն ու Հայկ Ֆարմանյանը հայտարարել են, որ ռազմաբազայի հեռացումը երկրի համար արկածախնդրություն է, որից հետո «թուրքն է գալու նստի»։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Ռազմաբազայի շուրջ վեճը դիտարկվում է Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխության և անվտանգային նոր սպառնալիքների համատեքստում։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական (ՔՊ) թեզն այն է, թե Հայաստանը տեր ունի՝ ՀՀ քաղաքացին է, և որևէ օտար ռազմաբազայի ներկայություն չպետք է ներկայացվի՝ որպես անփոխարինելի փրկություն։
  • Ընդդիմադիր թեզի համաձայն՝ Ռուսական ռազմաբազայի դուրսբերումը անվտանգային վակուում կստեղծի և ճանապարհ կբացի թուրք-ադրբեջանական նոր ագրեսիայի համար։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՄԵԴԻԱ-ԴԵՄՔԵՐԸ

1. Նիկոլ Փաշինյան — ԱԺ հարցուպատասխանի կենտրոնական ֆիգուրն էր, հանդես եկավ Լևոն Քոչարյանին ուղղված «կոշիկները հագներիցդ հանելու ենք» կոշտ հայտարարություններով, Տիգրանաշենը «Քյարքի» անվանելու պարզաբանումներով և Գերմանիայում Հեսսենի մրցանակ ստանալու լուրով։
2. Լևոն Քոչարյան — ԱԺ դահլիճում Փաշինյանի հետ թեժ լեզվակռվի մեջ մտավ, նրան անվանեց «խլուրդ» և արժանացավ ՔՊ պատգամավորների կոշտ հակադարձումներին։
3. Ալեն Սիմոնյան — ճեպազրույցում հայտարարել է, որ Գանձասարի դեպքերից հետո զրուցել է Հիքմեթ Հաջիևի հետ և պարզաբանումներ տվել ռուսական ռազմաբազայի ու TRIPP-ի վերաբերյալ։
4. Սուրեն Պապիկյան — Պեկինում մասնակցել է Սյանշանի 13-րդ անվտանգային համաժողովի բացմանը և Չինաստանի ՊՆ ծովակալ Դուն Ցզյունի պաշտոնական ընթրիքին։
5. Վահագն Ալեքսանյան — ԱԺ ամբիոնից Ռոբերտ Քոչարյանին անվանել է «տգետ» և «թալանի մարմնավորում», ինչը խորհրդարանում իրարանցում ու թեժ վիճաբանություն է առաջացրել։

ԿԱՐԵՎՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ

• ՔՊ վարչության նիստը՝ Հայկ Սարգսյանի հարցով․ ՔՊ վարչությունը Գևորգ Պապոյանի գլխավորությամբ քննարկել է Հայկ Սարգսյանի հարցազրույցում հնչած քննադատությունները և նրան կուսակցությունից հեռացնելու կամ նոր կարգապահական վարույթ հարուցելու հարցը։
• Արցախի ներկայացուցչության շենքի պետականացումը․ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանում Արցախի մշտական ներկայացուցչության շենքն անցնելու է ՀՀ տնօրինությանը և թույլ չի տրվելու վտարանդի կառավարության ձևավորում։
• Արցախցիներին 8,300 բնակապահովման հավաստագրերի տրամադրումը․ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալներով՝ արցախցիներին տրվել է 8,300 հավաստագիր, որից 4,600-ն արդեն իրացվել է։
• ՔԿ Արմավիրի մարզային վարչության շենքի հրկիզման փորձը․ Արմավիրում անհայտ անձը փորձել է հրկիզել Քննչական կոմիտեի շենքը․ ոստիկանությունը բացահայտել և կալանավորել է կասկածյալին։
• Մայր Աթոռում «Նազովրեցի» հիմնադրամի ընդունելությունը․ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է «Նազովրեցի» միջազգային բարեգործական հիմնադրամի պատվիրակությանը, որն իր զորակցությունն է հայտնել Հայոց եկեղեցուն։

ԱՅԼ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• Սոպրանո Հասմիկ Գրիգորյանի միջազգային հաղթանակը․ Հանրահայտ օպերային երգչուհի Հասմիկ Գրիգորյանը Վիեննայում արժանացել է «Austrian Music Theater Awards» մրցանակին՝ «Նորմա» օպերայում լավագույն կանացի դերակատարման համար։
• Շախմատի 46-րդ Համաշխարհային օլիմպիադայի մեկնարկը․ Սամարղանդում մեկնարկել է Համաշխարհային օլիմպիադան, որտեղ Հայաստանի տղամարդկանց և կանանց հավաքականները հաղթանակով են մեկնարկել։
• Օձերի հայտնվելը Քաղցրաշենի մանկապարտեզում․ Արարատի մարզի Քաղցրաշեն գյուղի մանկապարտեզում օձեր նկատելու պատճառով տարհանվել է 135 երեխա և աշխատակիցներ։
• Եվրոպա լիգայում «Արարատ-Արմենիայի» առաջին հանդիպումը․ Հայաստանի չեմպիոն «Արարատ-Արմենիան» Երևանի «Հանրապետական» մարզադաշտում անցկացրել է Եվրոպա լիգայի ընդհանուր փուլի առաջին խաղը։