Հոկտեմբերի 6-ի մեդիա-օրակարգը ձևավորվել է երկու իրար կապված թեմաների շուրջ՝ Շաքիում ադրբեջանցի զինծառայողի ներթափանցման հետևանքները և Ազգային ժողովի քառօրյայի առաջին նիստը, որը վերածվեց 9-րդ գումարման խորհրդարանի թեժ միջադեպի։ Այս նիստում իշխող մեծամասնությունը, առանց ընդդիմության, նաև ձևավորեց Եկեղեցու հարցով քննիչ հանձնաժողովը։ Օրվա ընթացքում ուսումնասիրվել է 2,979 նյութ, դրանք վերլուծվել են մեդիա մոնիտորինգի հարթակի վերլուծական գործիքակազմով։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1. Շաքիի միջադեպը և դրա քաղաքական հետևանքները — 248 հիշատակում

Փաստեր. Հոկտեմբերի 6-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Infocom-ի «Ctrl Z» հաղորդմանը հայտարարեց, որ քրեական գործով ընթացակարգերը տեղի են ունենալու Հայաստանում, և Հայաստանի սահմանը ապօրինի հատած ադրբեջանցի զինծառայող Նասիմի Մուսաևը «առնվազն ինչ-որ ժամանակ» կմնա ՀՀ-ում։ Գերիների հետ փոխանակման հարցին նա պատասխանել է. «Վաղը որ մեզնից զինվոր անցնի, բա մենք ո՞ւմ ենք տալու»։ «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցությունը ԱԺ-ում առաջարկել է քննիչ հանձնաժողով ստեղծել Շաքիի միջադեպն ու բանակում մահվան դեպքերը քննելու համար, «Հայաստան» խմբակցությունը միացել է նախաձեռնությանը, իսկ ՔՊ խմբակցության քարտուղար Վոլոդյա Հակոբյանը հայտարարել է, որ ՔՊ-ն այն կմերժի։ Այսօր նաև հայտնի է դարձել, որ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանն այցելել է տուժածի ընտանիքին։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրահոսը կենտրոնացած էր երեք հարցի վրա՝ ինչպես է զինծառայողը հատել սահմանը, ով է պատասխանատու, և արդյոք նա կարտահանձնվի Բաքվին։ «Հրապարակ»-ի տվյալներով՝ միջադեպից հետո առաջին պաշտոնանկությունը ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ Դավիթ Սանամյանինն էր, նաև ՊՆ-ում այլ պաշտոնանկություններ են սպասվում։ Առանձին թեմա էր տուժած կնոջ առողջական վիճակը. հիվանդանոցը հայտարարել է, որ վիճակը կայուն է, և ոտքը կորցնելու վտանգ չկա, մինչդեռ հարազատներն ու որոշ լրատվամիջոցներ պնդում էին, որ վիճակն ավելի ծանր է։

Հակասող նարատիվներ.

• Իշխանական. ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը դեպքը որակել է հանցագործություն, բայց շեշտել, որ «գործ չունենք դիվերսիայի հետ», սուբյեկտը մասնավոր զինծառայողն է, իսկ կողմերի փոխադարձ տեղեկացումը նա ներկայացրել է՝ որպես խաղաղության օրակարգի աշխատելու ապացույց («մի հատ լավ լուր կա»)։ Փաշինյանը նշել է թանձր մառախուղն ու դժվարանցանելի տեղանքը և ասել, որ բնակիչներին տեղեկացնելը առանց փաստի կնշանակեր կեղծ տեղեկություն տարածել։
• Ընդդիմադիր. Նարեկ Կարապետյանը պահանջել է փոխել պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանին («չի ձգում») և հայտարարել, որ զինծառայողը չպետք է արտահանձնվի։ Երկու ընդդիմադիր խմբակցությունները պահանջել են Պապիկյանի հրաժարականը՝ մեղադրելով նրան այդ օրերին Ստեփանավանում քարոզարշավով զբաղված լինելու մեջ (ՔՊ-ական Արփի Դավոյանը դա սուտ անվանեց)։ Տիգրան Աբրահամյանը պնդել է, որ Երևանն ու Բաքուն «թեմայի ձայնն իջեցնում են»՝ հանձնումը անաղմուկ իրականացնելու համար։ Ընդդիմադիր շրջանակների համար դեպքը դարձել է «խաղաղության պատրանքի» խախտման խորհրդանիշ։

2. Ծեծկռտուք Ազգային ժողովում — 187 հիշատակում

Փաստեր. Քառօրյայի առաջին նիստի մեկնարկից կես ժամ անց «Ուժեղ Հայաստան»-ի պատգամավոր Էդգար Ղազարյանն իր ելույթում մեղադրել է ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանին պարգևավճարներ բաժանելով բյուջեի միջոցները վատնելու մեջ։ Ռուբինյանի հրահանգով՝ Ղազարյանի խոսափողն անջատվել է, ՔՊ քարտուղար Վոլոդյա Հակոբյանը տեղից նրան անվանել է «Հանրապետականից եկած թալանչի», որից հետո իշխող և ընդդիմադիր պատգամավորների միջև սկսվել է հրմշտոց ու ծեծկռտուք։ Դահլիճ են հրավիրվել ՊՊԾ աշխատակիցները, նիստը երկու անգամ ընդմիջվել է, քաշքշուկը շարունակվել՝ նաև միջանցքում։ Ռուբինյանը հայտարարել է, որ «Ուժեղ Հայաստան»-ի պատգամավորների օգնականները փորձել են ներխուժել նիստերի դահլիճ, և այդ փորձը կդառնա ծառայողական քննության առարկա։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Միջադեպը հիմնականում լուսաբանվել է տեսանյութերով և «ով սկսեց» հարցի շուրջ։ Լրահոսում առանձին ենթաթեմաներ են դարձել ՔՊ-ական Վահե Ղալումյանի դերը, պատգամավորների անձնական պատմությունները («Ինձ հարվածել են», «Հանգստացնում էի») և Ռուբինյանի ու Նարեկ Կարապետյանի «շարադրության» շուրջ փոխհրաձգությունը. Ռուբինյանը պաշտոնապես առաջարկել է Սամվել Կարապետյանի հետ ուղիղ եթերում շարադրություն գրել։

Հակասող նարատիվներ.

• Իշխանական. Ռուբինյանը տեղի ունեցածն անվանել է հրմշտոց, ոչ թե ծեծկռտուք, և պնդել, որ միջադեպ չէր լինի, եթե Ղազարյանը չշեղվեր օրակարգից։
• Ընդդիմադիր. Ընդդիմությունը պնդել է, որ բախումը սադրել են ՔՊ-ականները (Հակոբյանի ռեպլիկ, Ղալումյանի մոտեցում), որպեսզի հանրային ուշադրությունը շեղեն Շաքիի դեպքից։ «Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Աննա Գրիգորյանը Ղալումյանին անվանել է խորհրդարանական միջադեպերի մշտական հրահրող։

3. Եկեղեցու հարցով ԱԺ քննիչ հանձնաժողովի ձևավորումը — 78 հիշատակում

Փաստեր. Ազգային ժողովը, առանց ընդդիմության մասնակցության, 62 կողմ ձայնով սահմանել է Հայ Առաքելական եկեղեցում «ճգնաժամն» ուսումնասիրող քննիչ հանձնաժողովի անդամների թիվը և հաստատել կազմը։ Հանձնաժողովը կունենա 11 անդամ՝ 7-ը ՔՊ-ից, 3-ը «Ուժեղ Հայաստան»-ից, 1-ը «Հայաստան» խմբակցությունից, և այն կղեկավարի ՔՊ-ական Արման Եղոյանը, ինչպես նախօրեին գրում էր մամուլը։ Իրավասությունների մեջ նշված են բարեվարքության խախտումների քննությունը և եկեղեցական կառույցներում ֆինանսական թափանցիկության հարցերը։ Ընդդիմադիր երկու խմբակցությունները հայտարարեցին, որ չեն մասնակցի քննարկմանը, քվեարկությանը և հանձնաժողովի աշխատանքներին։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Թեման ներկայացվել է՝ որպես իշխանություն–Եկեղեցի առճակատման նոր փուլ։ Լրահոսում քննարկվել են հանձնաժողովի իրավական հիմքերը, ընդդիմության բոյկոտը և Արման Եղոյանի թեկնածությունը։

Հակասող նարատիվներ.

• Իշխանական. ՔՊ-ական Տարոն Չախոյանը հայտարարել է, որ հանձնաժողովը քննելու է տասնամյակներ շարունակ Եկեղեցում տեղի ունեցած «ապօրինությունները» և ուղղակի մեղադրանքներ հնչեցրել Կաթողիկոսի հասցեին։ Ռուբինյանը պնդել է, որ հանձնաժողովի առարկան ԱԺ իրավասության մեջ է, և ընդդիմության բացակայությունը չի խանգարի աշխատանքին։
• Ընդդիմադիր. Աննա Գրիգորյանը, վկայակոչելով եկեղեցու և պետության անջատումն ամրագրող օրենսդրությունը, հանձնաժողովն անվանել է հակասահմանադրական և եկեղեցու ներքին կյանքին ուղղակի միջամտություն։ Քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանը գնահատականով՝ իշխանությունը հանձնաժողովով «փորձում է ժամանակ շահել»։

4. Ուսուցչուհու կողմից աշակերտուհու նկատմամբ բռնության դեպքը Գեղարքունիքում — 49 հիշատակում

Փաստեր. Մամուլում տեսանյութ է հրապարակվել, համաձայն որի՝ սեպտեմբերի 30-ին Գեղարքունիքի մարզի գյուղերից մեկի դպրոցում ուսուցչուհին, հարազատների պնդմամբ, ֆիզիկական բռնություն է կիրառել 2-րդ դասարանի աշակերտուհու նկատմամբ։ Քննչական կոմիտեն նախաձեռնել է քրեական վարույթ՝ անչափահասին ֆիզիկական ուժեղ ցավ կամ հոգեկան ուժեղ տառապանք պատճառելու հոդվածի հատկանիշներով։ ԿԳՄՍ նախարարությունը դպրոցի տնօրենին հանձնարարել է քայլեր ձեռնարկել, իսկ մարզպետարանից հայտնել են, որ ուսուցչուհին զղջում է իր արարքի համար։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լուսաբանումը հիմնված էր տեսանյութի և հարազատների վկայությունների վրա՝ երեխայի վիճակի մանրամասներով և այն փաստով, որ նա դեպքից հետո մի քանի օր դպրոց չի հաճախել։ Հետագա նյութերը կենտրոնացել են պետական մարմինների արձագանքի վրա։

5. Վարդան Ղուկասյանի արդարացումը խուլիգանության գործով — 34 հիշատակում

Փաստեր. Դատավոր Վահե Ջիվանյանի նախագահությամբ՝ դատարանը Գյումրու նախկին քաղաքապետ Վարդան Ղուկասյանին արդարացրել է խուլիգանության մեղադրանքով, իսկ նրա որդի Սպարտակ Ղուկասյանը մեղավոր ճանաչվել՝ մեղադրանքը վերաորակվել և մեղմացվել է։ Գործը հարուցվել էր 2025 թվականին Հակակոռուպցիոն դատարանի նիստից հետո՝ կաշառքի գործով մեղադրող կողմի հասցեին հնչեցրած կոպիտ արտահայտությունների համար։

Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրատվամիջոցների մեծ մասը լուրը տարածել է «Վարդան Ղուկասյանն արդարացվեց» վերնագրով, մինչդեռ FIP-ը այդ վերնագիրը որակել է՝ որպես մոլորեցնող. արդարացումը չի վերաբերում հիմնական կոռուպցիոն գործին, որով Ղուկասյանը կալանավորված է։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՆՅՈՒԶՄԵՅՔԵՐՆԵՐԸ

1. Ռուբեն Ռուբինյան (ԱԺ նախագահ) — օրվա երեք գլխավոր թեմաների կենտրոնում էր. Շաքիի դեպքի մասին «լավ լուրի» և «դիվերսիա չէ» ձևակերպումները, Ղազարյանի խոսափողն անջատելը և Սամվել Կարապետյանին ուղղված «շարադրության» մարտահրավերը։
2. Նիկոլ Փաշինյան (վարչապետ) — «Ctrl Z» հարցազրույցում հայտարարել է, որ ադրբեջանցի զինծառայողը առնվազն որոշ ժամանակ կմնա Հայաստանում և պետք չէ փոխանակել գերիների հետ։ Նա նաև ելույթ է ունեցել նաև Հայաստան–Միացյալ Թագավորություն բիզնես համաժողովում՝ TRIPP-ը համարելով տարածաշրջանի տնտեսական միջավայրը փոխելու անկյունաքար։
3. Դոնալդ Թրամփ (ԱՄՆ նախագահ) — հայտարարել է, որ Իրանի հետ հակամարտության դեպքում Լոս Անջելեսի և Սան Դիեգոյի ոչնչացումը «շատ փոքր գին» կլինի։ Մեկնաբանել է նաև Ռուսաստանում ժանտախտի մասին լուրերը՝ օգնելու պատրաստակամություն հայտնելով։
4. Նարեկ Կարապետյան («Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար) — պահանջել է փոխել պաշտպանության նախարարին, հայտարարել, որ ադրբեջանցի զինծառայողը պետք է մնա Հայաստանում և չարտահանձնվի, և ԱԺ-ում ներկայացրել քննիչ հանձնաժողովի նախաձեռնությունը։
5. Էդգար Ղազարյան («Ուժեղ Հայաստան»-ի պատգամավոր) — նրա ելույթը, որում Ռուբինյանին մեղադրել է պարգևավճարների համար, դարձավ ԱԺ բախման մեկնակետը. դրանից հետո նա հայտարարել է, թե վեց տարվա պայքարի ընթացքում իրեն «փող տված միակ մարդը» Ռուբինյանն է եղել։

ԿԱՐևՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ

• ԱՄՆ–Ադրբեջան. Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն Ջեյհուն Բայրամովի հետ հեռախոսազրույցում բարձր է գնահատել Հայաստանի հետ խաղաղության գործընթացին Ադրբեջանի հանձնառությունը. Բայրամովը TRIPP-ը քննարկել է նաև ամերիկյան կողմի այլ ներկայացուցչի հետ։
• Ռուսաստան–Հայաստան. ՌԴ ԱԳՆ դեպարտամենտի տնօրեն Միխայիլ Կալուգինը հայտարարել է, որ Երևանը փորձում է Գյումրիի ռազմաբազայի հնարավոր դուրսբերման պատասխանատվությունը դնել Մոսկվայի վրա։ Յուրի Ուշակովի խոսքով՝ ԱՊՀ գագաթնաժողովի ժամանակ Պուտին–Փաշինյան առանձին հանդիպում նախատեսված չէ։
• Հանրային հեռուստատեսություն. Հանրային հեռարձակողի խորհուրդը կարգապահական տույժ է կիրառել Հ1-ի տնօրեն Հովհաննես Մովսիսյանի և տեղակալ Լևոն Մարգարյանի նկատմամբ՝ սեպտեմբերի 27-ին Թաթայի համերգը հեռարձակելու համար. «Հայաքվե»-ն պահանջել է Մովսիսյանի և Վասակ Դարբինյանի հրաժարականը։
• Աշոտ Մինասյան. Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ «Սիսական» ջոկատի հրամանատարն ազատվել է կալանքից։
• ՔՊ. Կուսակցության վարչության նիստում Հայկ Սարգսյանը և Ավետիք Օրդյանը հեռացվել են «Քաղաքացիական պայմանագրից»։
• 44-օրյա պատերազմի զեկույց. Անհետ կորած զինծառայողների հարազատները դիմում են ներկայացրել ԱԺ՝ պահանջելով հրապարակել 2020 թ. պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրած քննիչ հանձնաժողովի զեկույցը։ Հոկտեմբերի 6-ին հայտնի է դարձել, որ զեկույցը չի հանրայնացվելու։
• Էներգետիկա և ֆինանսներ. Նախարար Դավիթ Խուդաթյանը թուրքական պատվիրակության հետ քննարկել է Գյումրի–Կարս էլեկտրահաղորդման գծի վերականգնումը։ Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը Համաշխարհային բանկի հետ քննարկել է շուրջ 818 մլն դոլարի ընթացիկ ծրագրերը։
• Արցախցի զինծառայողներ. Փաստաբան Ռոման Երիցյանի տեղեկություններով՝ ՊՆ-ն դադարեցրել է մի շարք արցախցի զինծառայողների ծառայողական բնակարաններից օգտվելու իրավունքը. որոշումները վիճարկվում են դատարանում։

ԵՐԵԿՈՅԱՆ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• Ֆիզիկայի 2026 թ. Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է ամերիկացի աստղաֆիզիկոս Ֆրենսիս Հալզենին՝ IceCube նեյտրինային աստղադիտարանին բերած ավանդի և բարձր էներգիայի աստղաֆիզիկական նեյտրինոների հայտնաբերման համար։
• ԱՄՆ ՀԴԲ տնօրեն Քեշ Փաթելը նշանադրվել է հայկական արմատներով քանթրի երգչուհի Ալեքսիս Ուիլքինսի հետ։
• Ազգերի լիգա. Հայաստանի հավաքականը արտագնա խաղում գոլազուրկ ոչ-ոքի է խաղացել Չեռնոգորիայի հետ՝ 0:0։
• Հայաստանցի աշակերտները 1 ոսկե և 2 բրոնզե մեդալ են նվաճել Hippo «Անգլերեն առանց սահմանների» միջազգային օլիմպիադայում, որին մասնակցել էին 70 երկրի 421 աշակերտ։
• ԱՀԿ եվրոպական փորձագիտական խումբը հաստատել է, որ Հայաստանը պատվաստումների միջոցով հասել է հեպատիտ B-ի վերահսկման տարածաշրջանային թիրախներին։