ՊԱՀԱՆՋՎՈՒՄ Է ԹՅՈՒԴՈՐ

Հայաստանում 2020 թվականի նոյեմբերի իննից սկսած փաստացի ընթանում է քաղաքացիական պատերազմ։
Այո՛, այն դեռևս քաղաքական է, թեպետ իշխանությունները գործի են դնում ռեպրեսիվ ամբողջական ապարատը։
Այո՛, այդ պատերազմը մեկնարկել է արյամբ՝ որպես մարդկային և տարածքային կորուստների հետևանք։
Այո՛, այն ընթանում է բացառապես սառը եղանակով։

Բայց խիզախենք կրկնել. մենք փաստացի սառը քաղաքացիական պատերազմի մեջ ենք։
Հայաստանը, ինչպես և ժամանակին զգուշացնում էինք, վերածվում է պառակտված քաղաքակրթության։ Բոլոր, անգամ ամենաավտորիտար կամ տոտալիտար երկրներում կան քաղաքական տարաձայնություններ, քաղաքական պայքար, քաղաքական լարվածություն, սակայն նրանցից շատ քչերն են թևափոխում նման պառակտման, նման պայքարի ամենավտանգավոր փուլ՝ պառակտված քաղաքակրթության, երբ հասարակությունը իր ձևական, ֆորմալիստական ամբողջականության մեջ, այնուհանդերձ, տրոհված է արմատապես իրարից տարբերվող արժեհամակարգերով, և դրա քարոզչական փաթեթավորումը Հայաստանում ներկայացվում է որպես «իրական և պատմական Հայաստանների» կռիվ։

Քաղաքացիական պատերազմները, որպես կանոն, ունենում են երկու տիպի ավարտ։
Առաջինը՝ կողմերից մեկի հաղթանակով։
Հայաստանի պարագայում «հաղթանակի»՝ վերջնական արդյունքի ամրագրման շանս չունի կողմերից և ոչ մեկը։
Նիկոլ Փաշինյանին չի հաջողվելու քաղաքական առումով վերացնել առնվազն կես միլիոն իր տեսակետը միանշանակ և ակտիվ չկիսող, ինչպես նաև ընտրությունների չմասնակցելու ձևով նրան պասիվ դիմադրող մոտ մեկ միլիոն հայրենակիցների։
Այս պահին տեսանելի շանս չունի նաև ընդդիմությունը, քանզի առաջնորդվում է իր անարդյունավետությունը ապացուցած գործիքակազմով, իսկ պոտենցիալ հաղթանակի պարագայում անգամ, մեկ է, ստիպված է լինելու գործ ունենալ փաշինյանական գաղափարաբանությունը փաստացի և իրականում կրող տասնյակ հազարավոր մեր հայրենակիցների հետ։

Սակայն քաղաքացիական պատերազմներն ունենում են նաև այլ ելք, երբ հաղթում է երրորդ կողմը՝ որպես հետևանք հաշտեցնելով հասարակությունը և երկիրը հանելով աղետաբեր ճգնաժամից։
Այդպիսին էր Անգլիայի պատմության մեջ հայտնի Ալ և Սպիտակ վարդերի պատերազմը՝ Լանկաստերների և Յորկերի միջև։ Արյունալի բախումները, տասնամյակներ տևող պառակտվածությունը ավարտվեցին երրորդ կողմի՝ Թյուդորների հաղթանակով։
Իսկ ինչո՞վ էր դա կարևոր։

Թյուդորներին հաջողվեց հաշտեցնել հակամարտող կողմերին, հարթել առկա տարաձայնությունները, կրկին համախմբել ժողովրդին և ապահովել Անգլիայի վերադարձը եվրոպական ասպարեզ։
Հայաստանում Թյուդոր լինելու շանս ուներ Բագրատ Սրբազանն ու իր առաջնորդած Սրբազան պայքարը, որն, ավաղ, ավարտվեց անհաջողությամբ, քանզի այն զարգացավ «վարդայնացման» ճանապարհով։

Թյուդոր դառնալու շանս ուներ և դեռ ունի նաև «Ուժեղ Հայաստանը», սակայն «վարդայնացման» վտանգն ու ռիսկերը ցայտուն են։
Եվ այսպես, Հայաստանի համար նվազագույն ցնցումներով այս սառը քաղաքացիական պատերազմից ելքը Թյուդորների հաղթանակն է։

Դրա թիվ մեկ նախադրյալը հայ հասարակության աճող հոգնածությունն է ստեղծված իրավիճակից։ Մարդիկ իրական ելք են փնտրում, իսկ հանրային հույզերի վարար գետը վերջիվերջո անխուսափելիորեն հարթելու է իր ճանապարհը։
Դա հասկանում են նաև Փաշինյանին իշխանության բերած շրջանակները, որոնց համար «երրորդ» տարբերակը առավել արդիական է դառնում գործող ռեժիմի աճող տոքսիկության պայմաններում։

Սակայն նման օպերացիայի նրանց օրակարգը ոչ թե Հայաստանի խախանդումն ու ապաքինումն է, այլ «Мавр сделал своё дело, мавр может уходить» տրամաբանությունը։

Ուստի գիտակից, սեփական ամբիցիաները ազգային ու պետական շահերին ենթարկացնող քաղաքական վերնախավը պարտավոր է ընդունել այս պարզ ճշմարտությունը։
Եթե ամփոփելու լինեմ, ապա Հայաստանի թիվ մեկ քաղաքական հրամայականն այսօր հետևյալն է՝ պահանջվում է Թյուդոր։

Արմեն Աշոտյան
ՀՀԿ փոխնախագահ
«Ձորաղբյուր» ՏԿՀ
19.10.2026