Ավելի քան չորս տարի շարունակվող ռուս-ուկրաինական պատերազմի ավարտի շուրջ դիվանագիտական գործընթացը նոր փուլ է մտել։ Նոյեմբերի 10-ին Աբու Դաբիում մեկնարկել են Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և ԱՄՆ-ի եռակողմ բանակցությունները, որոնք առաջին նման հանդիպումն են այս տարվա փետրվարից ի վեր։ Վաշինգտոնը փորձում է հասնել հակամարտության կարգավորման նոր շրջանակի ձևավորմանը, սակայն Մոսկվայի և Կիևի սկզբունքային տարաձայնությունները դեռևս լուրջ խոչընդոտ են մնում։

ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ անցկացված բանակցությունների առաջին փուլը տևել է շուրջ չորս ժամ։ Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին հանդիպումը բնութագրել է որպես կառուցողական և բովանդակալից՝ նշելով, որ քննարկումների առանցքում եղել են մարդասիրական հարցերը, ռազմագերիների փոխանակումը, գերության մեջ գտնվող ուկրաինացի քաղաքացիների վերադարձը, ինչպես նաև անվտանգության երաշխիքները։

ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն նույնպես դրական է գնահատել հանդիպման ընթացքը՝ այն անվանելով արդյունավետ, միաժամանակ ընդգծելով, որ դեռևս մեծ աշխատանք կա կատարելու։ Բանակցությունները նախատեսվում է շարունակել նոյեմբերի 11-ին։

Ի՞նչ են պահանջում Մոսկվան և Կիևը

Չնայած դիվանագիտական ակտիվությանը՝ կողմերի դիրքորոշումները շարունակում են էապես տարբերվել։

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը պահանջում է, որ Ուկրաինան իր զորքերը դուրս բերի այն չորս շրջաններից, որոնք Մոսկվան հայտարարել է Ռուսաստանի կազմում ընդգրկված։ Կրեմլը նաև պահանջում է, որ Կիևը հրաժարվի ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու մտադրությունից և համաձայնի իր ռազմական կարողությունների սահմանափակումներին։

Ուկրաինան, իր հերթին, մերժում է տարածքային զիջումների և սեփական զինված ուժերի սահմանափակման պահանջները։ Կիևի համոզմամբ՝ ցանկացած խաղաղության համաձայնագիր պետք է ներառի երկարաժամկետ և հուսալի անվտանգության երաշխիքներ, որոնք կբացառեն Ռուսաստանի կողմից նոր ռազմական ներխուժման հնարավորությունը։

Ուկրաինական կողմը պնդում է, որ նախ պետք է հաստատվի հրադադար, որից հետո հնարավոր կլինի բանակցել հակամարտության երկարաժամկետ կարգավորման շուրջ։ Մոսկվան, սակայն, դեմ է ընդհանուր հրադադարին՝ այն համարելով ուկրաինական ուժերի վերախմբավորման հնարավորություն։

Պատերազմը շարունակվում է նաև բանակցությունների ընթացքում

Դիվանագիտական գործընթացի մեկնարկը չի ուղեկցվել ռազմաճակատում լարվածության նվազումով։ Ընդհակառակը՝ բանակցություններից առաջ Ռուսաստանը հարվածներ է հասցրել Ուկրաինայի մի շարք շրջանների էներգետիկ ենթակառուցվածքներին։

Ուկրաինական կողմի տվյալներով՝ ռուսական հարվածների հետևանքով վնասվել են էլեկտրաէներգիայի փոխանցման հինգ խոշոր ենթակայաններ։ Վերջին մեկ օրվա ընթացքում տարբեր շրջաններում զոհվել է առնվազն ինը մարդ, ևս 39-ը վիրավորվել են։

Այս հանգամանքը ցույց է տալիս, որ բանակցությունների սեղանի շուրջ քննարկվող հարցերը դեռևս չեն հանգեցրել ռազմական գործողությունների դադարեցմանը։

ԱՄՆ-ն ցանկանում է քննարկել նաև Եվրոպայի անվտանգության ապագան

Աբու Դաբիի բանակցությունների նշանակությունը կարող է դուրս գալ միայն ռուս-ուկրաինական հակամարտության շրջանակներից։ Վաշինգտոնը քննարկում է Եվրոպայի անվտանգության ավելի լայն համակարգի ձևավորման հնարավորությունը, որը ենթադրաբար պետք է ներառի նաև Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների միջև հարաբերությունների նոր պայմանավորվածություններ։

ԱՄՆ նախագահի հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը և Ջարեդ Քուշները փորձում են գտնել այնպիսի լուծումներ, որոնք թույլ կտան հաղթահարել կողմերի միջև առկա տարաձայնությունները։ Միաժամանակ քննարկումների հետագա փուլերում նախատեսվում է ներգրավել նաև եվրոպական կողմերին։

Սակայն եվրոպական պետությունների մասնակցության հարցում ևս առկա են տարաձայնություններ։ Ռուսաստանը դեմ է եվրոպացիների անմիջական ներգրավմանը եռակողմ բանակցություններում, թեև չի բացառել Եվրամիության ներկայացուցիչների մասնակցությունը հետագա փուլերում։

Այսպիսով, Աբու Դաբիում ընթացող բանակցությունները կարող են դառնալ պատերազմի ավարտին ուղղված կարևոր դիվանագիտական փորձերից մեկը։ Սակայն այս պահին չկա որևէ հաստատված համաձայնություն հրադադարի, տարածքային հարցերի կամ վերջնական խաղաղության պայմանների շուրջ։ Առաջիկա օրերը ցույց կտան՝ արդյոք Վաշինգտոնին կհաջողվի մոտեցնել Մոսկվայի և Կիևի դիրքորոշումները, թե բանակցությունները կմնան հերթական դիվանագիտական նախաձեռնությունը՝ առանց իրական արդյունքի։