Եվրոպական հայագիտության ոչ հայազգի հիմնադիրը

Եվրոպական հայագիտության ոչ հայազգի հիմնադիրը

Fri, 13 Nov 2026 21:45:58 +0400


Ֆրանսիացի աշխարհահռչակ գիտնական, լեզվաբան Անտուան Մեյեն (Antoine Meillet, 1866-1936) հատուկ տեղ ունի համաշխարհային լեզվաբանության ասպարեզում, նաեւ՝ կարեւոր տեղ հայագիտության ոլորտում։ Մեյեն պատմա-համեմատական լեզվաբանական դպրոցի ներկայացուցիչ է, եղել է Միշել Բերալի աշակերտը։ Ուսումնասիրել է հնդեվրոպական լեզուները։ Զգալի ավանդ է ունեցել հայերենի՝ որպես հնդեվրոպական լեզվի առանձին ճյուղ լինելու մասին գիտական պատկերացումների մշակման ոլորտում։ Հատկապես նշանակալի է նրա Esquisse d’une grammaire comparée de l’arménien classique (1903) աշխատությունը, որը նվիրված է դասական հայերենի համեմատական ուղղագրությանը։ Դրանում Մեյեն համակարգել է դասական հայերենի կամ գրաբարի քերականությունը՝ այն դիտարկելով համա-հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ընդհանրության մեջ։ Մեյեն հատուկ ուշադրություն է դարձրել հայերենի զարգացման պատմական օրինաչափություններին, յուրահատկություններին, որոնք ձեւավորվել են տեւական լեզվական շփումների ընթացքում։

Մյուս կարեւոր աշխատությունը Recherches sur la syntaxe comparée de l’arménien (1898-1904)-ն է։ Սակայն կոթողային է մնում Altarmenisches Elementarbuch աշխատությունը, որը նպաստել է Հայաստանի եւ հայկական միջավայրի սահմաններից դուրս դասական հայերենի տարածմանը։ Մեյեի գործունեությունը հաճախ էր դուրս գալիս ակադեմիական լեզվաբանության շրջանակներից։ Նա ակտիվորեն մասնակցել է Ֆրանսիայում հայագիտության կայացմանը։ Մասնակցել է Հայագիտական հետազոտությունների ընկերության (Société des études arméniennes, 1919) եւ Revue des Études Arméniennes (1920) հանդեսի ստեղծմանը։ Ծանոթ է եղել եւ շփումներ է ունեցել հայ մեծանուն լեզվաբան Հրաչյա Աճառյանի հետ, եւ դա էլ իր հերթին է դրականորեն ազդել Մեյեի գիտական գործունեության վրա։

Մեյեի պարագայում առանձին պետք է խոսել նրա գիտական մեթոդի մասին։ Հայերենը նա դիտարկում էր որպես առանձին պատմահամեմատական ուսումնասիրության օբյեկտ։ Նրա աշխատություններում ներկայացված է լեզվական շփումների եւ փոխազդեցությունների ողջ բարդությունը, ինչը թույլ է տալիս ավելի խոր հասկանալու հայերենի պատմական զարգացման ընթացքը։ Նրան կարելի է իրապես համարել եվրոպական մայրցամաքում ոչ հայազգի այն գիտնականներից, ովքեր հիմք են դրել եվրոպական հայագիտությանը։

© 2026 Հրապարակ

Source: Hraparak

Hraparak.am

Recent Posts

Բացահայտել են Ալցհեյմերի հիվանդության առաջացման պատճառներից մեկը

Բացահայտել են Ալցհեյմերի հիվանդության առաջացման պատճառներից մեկը Sat, 14 Nov 2026 23:30:52 +0400 Ամերիկացի մոլեկուլյար…

5 րոպե ago

Քիմ Քարդաշյանը լողափը վերածել է պոդիումի

Քիմ Քարդաշյանը լողափը վերածել է պոդիումի Sat, 14 Nov 2026 23:23:26 +0400 Քիմ Քարդաշյանը կրկին…

12 րոպե ago

Ռուսաստանը հրաժարվել է էներգետիկ հրադադարից․ Զելենսկի

Ռուսաստանը հրաժարվել է էներգետիկ հրադադարից․ Զելենսկի Sat, 14 Nov 2026 23:15:27 +0400 Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր…

20 րոպե ago

iPhone Duo գնորդները  դժգոհ են․ նրանք հետ են վերադարձնում գնած գաջեթը

iPhone Duo գնորդները  դժգոհ են․ նրանք հետ են վերադարձնում գնած գաջեթը Sat, 14 Nov 2026…

35 րոպե ago

Անխելք ժողովուրդ․ Աշոտ Հովսեփյան

Անխելք ժողովուրդ․ Աշոտ Հովսեփյան Sat, 14 Nov 2026 22:45:05 +0400 ՓՈԽԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ «ԱՆԽԵԼՔ ՄԱՐԴԸ»…

51 րոպե ago

Մոսկվան պայմաններ չի դնի Եվրոպայի բանակցային խմբի համար. Պեսկով

Մոսկվան պայմաններ չի դնի Եվրոպայի բանակցային խմբի համար. Պեսկով Sat, 14 Nov 2026 22:37:42 +0400…

58 րոպե ago