Ո՞ւր մնաց ինքնիշխանությունը

Sat, 21 Mar 2026 16:45:59 +0400

Ինչպես երևում է, ՔՊ-ում չկա ադեկվատ մեկը, որ «մեծարգո վարչապետ, պարոն Փաշինյանին» գլխի գցի, որ չի կարելի սկզբում խոսել ինքնիշխանությունից: Իսկ կարճ ժամանակ անց շուռ տալ խոսույթը 180 աստիճանով: Ու փորձել մարդկանց վախեցնել պատերազմի անխուսափելիության առումով: Եթե, իհարկե, հունիսի 7-ի ԱԺ ընտրությունը շահի ընդդիմությունը: Որովհետև եթե որևէ երկիր ձեռք է բերում ինքնիշխանություն և հետն էլ հարևանների հետ խաղաղություն, ապա դա նշանակում է, որ արդեն չեզոքացվել են անվտանգային սպառնալիքները: Ինչն, ի դեպ, գովազդել է վերը նշված անձը: Նա ասել է, որ մենք ինքնիշխան ենք և արդեն այսօր ապրում ենք խաղաղության մեջ: Իսկ եթե իրոք այդպես է, ապա դա պետք է վկայի խաղաղության ինստիտուցիոնալացման մասին: Ինչն էլ նշանակում է, որ խաղաղությունը չի կարող չեղարկվել ընտրությունների միջոցով պետության ղեկավարի փոփոխության պարագայում:

Բայց քանի որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև «հաստատվածը» ոչ թե խաղաղ դրացիություն է, այլ պերմանենտ սառը պատերազմական իրավիճակ, ապա բարդ չէ գիտկցելը, որ վարչապետի աթոռից կառչած անձի ասածը սխալ է: Սխալ է այն առումով, որ Հայաստանն իբրև թե ինքնիշխան պետություն է: Որովհետև եթե այդպես լիներ՝ արևելքից թշնամու պահանջով Անկախության հռչակագիր չէր փորձի չեղարկել: Եվ, ընդհանրապես, մեր ազգային ինքնությանն առնչվող արժեքներ չէր փորձի վերաձևել: Իսկ եթե ստիպված է դա անել, ապա սխալ է նաև, որ թշնամու հետ հաստատվածը խաղաղություն է: Որովհետև այդ դեպքում հարևանը քիթը չէր խոթի իենց չվերաբերող հարցերում: Այսպիսով, հաստատ է, որ գոյություն չունի ո՛չ ինքնիշխանություն և ո՛չ էլ խաղաղություն:

Միակ խնդիրն այն է, որ եթե ինքը չվերընտրվի, ապա սառը պատերազմը կարող է վերափոխվել ռազմական գործողությունների: Քանի որ թշնամու պահանջները հիմնավորելը (ասենք պատմաբաններին մեր բնակավայրերի «ադրբեջանական» անվանումները պեղել հրահանգելը) վկայում է իշխանությունը պահպանելու համար ոչ մի բանի առջև չկանգնելը: Ինքը պատրաստ է պետության հաշվին ամեն զոհողության գնալու: Ու դրանով պահպանելու սեփական իշխանությունն ու ո՛չ իրական խաղաղություն և ո՛չ էլ պատերազմ իրավիճակը: Այսինքն, իր հաստատածը միակողմանի կախվածություն է թշնամուց: Ինչը ձեռք է տալիս մեր թշնամուն, քանի որ վերջինս կարող է խախուտ այդ հավասարակշռությունը խախտել՝ երբ դա իրեն հարմար լինի: Ու քանի որ այդ ամենը հաստատվել է զուտ Նիկոլ-Իլհամ ձևաչափով, ապա խնդրի առկայության դեպքում էլ որևէ մեկը չի փորձի միջամտել:

Շուրջ երեք ամիս անց Ազգային ժողովի ընտրությամբ գործող իշխանությանը հրաժարական պարտադրելը մի վերջին հնարավորությունն է վերականգնելու, նախ, Հայաստանի իրական ինքնիշխանությունը: Այն ինքնիշխանությունը, որ առկա էր նախկինների ժամանակ: Եվ երկրորդ, թշնամու հետ հաստատելու իրական և արժանապատիվ խաղաղություն: Ենթադրում եմ, որ այն կարող է ուղեկցվել ներքին և արտաքին բախումներով, բայց բոլորիս համար էլ ճիշտ կլինի, եթե գործող իշխանությունը չգնա դրան: Որովհետև, նախ, դա առաջին հերթին կախված է հենց գործող իշխանությունից: Երկրորդ, դա կարող է հանգեցնել անկարգությունների, ինչը մեզ բացարձակ պետք չէ: Ճիշտ կլինի նաև, որպեսզի գործող իշխանությունը չպայմանավորվի թշնամու հետ, որպեսզի իր պարտության դեպքում նա նախաձեռնի սահմանային խախտումներ: Որովհետև այն կարող է դուրս գալ վերահսկողությունից և այսօրվա մեր թուլության հետևանքով վերածվի պետականության կորստի: Դա հաստատ պետք չէ նաև այսօր գործող իշխանության ներկայացուցիչներին: