Երբեք այնքան չեն շաղակրատում, որքան պատերազմից առաջ

Thu, 26 Mar 2026 17:15:25 +0400

«Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» թեմայով այս «դուռակ» բանավեճը վաղ թե ուշ սկսելու էր աշխատել այն սանձազերծողների դեմ: Իսկ սանձազերծել է ոչ այլ ոք, քան ՀՀ վարչապետի աթոռին դրված մեկը, որի անվան հետ են կապվում վերջին 8 տարիների բոլոր պատերազմները: Ի դեպ, բոլորն էլ՝ իր գերագույն գլխավոր հրամանատարությամբ եւ բոլորն էլ՝ անհաջող: Անձամբ ես կնախընտրեի Լեւ Տոլստոյի ձեւակերպումը՝ «Պատերազմ եւ խաղաղություն»: Այս պարագայում վերջին 8 տարիների պատերազմների «հրձիգն» առնվազն կկարողանար մանեւրել եւ հանրությանը բացատրել, թե՝ գիտեք, ժողովուրդ ջան, պատերազմները հենց այնպես չեն ծագում, դրանք ունենում են իրենց պատճառները, դրանցով աշխարհաքաղաքական հարցեր են լուծվում եւ այլն, եւ այլն: Ու նաեւ, ժողովուրդ ջան, խաղաղությունն էլ ծառերի վրա չի աճում եւ առանց պատճառների չի լինում: Իսկ ինքն ի՞նչ է անում… Մարդկության պատմության առաջին օրից հայտնի երկու հակոտնյա բաներ է հակադրում իրար եւ փորձում հանրությանը համոզել, որ իրենից է կախված՝ պատերա՞զմ կլինի, թե՞ խաղաղություն: Վերարտադրվի՝ խաղաղություն կլինի, չվերարտադրվի՝ պատերազմ… Հենց այդպես:

Այո, մարդկության պատմությունը, ասում են, պատերազմների պատմություն է: Բայց եւ մարդկությունը դեռ չի ծնել մեկին, որ հավասարապես թե՛ պատերազմ բերող է, թե՛ խաղաղություն: Հին դիցաբանություններում անգամ պատերազմի եւ խաղաղության աստվածներն էին տարբեր: Հիմա վերջին 8 տարում մի քանի պատերազմ բերած էս մարդը, ինքզինքը խաղաղության աստված է հռչակել եւ եկել, մեզ ասում է, որ եթե ինքը չվերարտադրվի, 1-2 ամսից պատերազմ կսկսվի: Նկատենք, սակայն, որ հակառակ պնդումը չի անում, չի ասում՝ ժողովուրդ ջան, որ ես վերարտադրվեմ, 1-2 ամսից պատերազմ չի լինի: Ուղղակի լենինյան ոճով հայտարարում է, թե ինքը գնում է խաղաղության ճանապարհով: Եվ ես, որ նրան կողքից նայելու բոլոր հնարավորություններն ունեմ, տեսնում եմ իմ առջեւ կանգնած մի շառլատանի, որ խաղաղությունը մենաշնորհում է իր անձին, իսկ պատերազմը ներկայացնում որպես քաղաքական հակառակորդների սիրած զբաղմունք: Սա ճիշտ չէ: Այդպես չի կարելի, մանավանդ որ մի քանի պատերազմ ես հրահրել, իսկ խաղաղությունն այդպես էլ չի եկել:

Իսկ ի՞նչ են ասում քաղաքական հակառակորդներն այս կապակցությամբ: Մեծ հաշվով, ասելու բան էլ չունեն: Նրանց փոխարեն փաստերն են աղաղակում՝ Արցախի ազատագրական պայքարի հաղթանակից հետո 30 տարի Հայաստանն ապրել է խաղաղության մեջ, իսկ շառլատանը՝ եկած-չեկած, պատերազմ բերեց: Ի՞նչ ավելացնես այս փաստին: Լավ, ենթադրենք, պատերազմ է՝ եղել է: Բա մարդ իր բերած պատերազմում փառավորապես պարտվելուց հետո, առանց խաղաղության համաձայնագիր գլուխ բերելու մեծ-մեծ կխոսի՞: Ի՞նչ ես թողնելու քեզնից հետո… Պատերազմական վիճա՞կ, որ, նայած հանգամանքների, ամեն պահի կարող է բորբոքվել:
Պառակտված հանրությունը դեռ կացուկամի մեջ է: Մի կեսը, իհարկե, հավատում է շառլատանին, վախենում իշխանափոխության հեռանկարից, ու չի բացառվում, որ վաղը լցվեն ընտրատեղամասեր՝ քվեարկելու «նաղդ» խաղաղություն խոստացող կապիտուլյանտի օգտին: Լավ է, իհարկե, որ այդ խավն այսօր փոքրամասնություն է, բայց վատ է, որ դեռ կան քաղաքացիներ, որ այս 8 տարում այդպես էլ չհասկացան, թե ում հետ գործ ունեն՝ ի դեմս օրվա իշխանությունների: Ազգակործան պատուհասների 8 տարվա դատարկախոսությունը նրանց մեջ ոչինչ չի փոխել: Նույն ուսապարկերն են, պարզապես իրենք խորհրդարանում կամ կառավարությունում չեն, փողոցում են մնացել ու վարչապետ չեն դարձել: «Պատերա՞զմ, թե՞ խաղաղություն» «դուռակ» խոսույթը սրանց համար է, կարծեմ, քանզի արժանապատիվ եւ պատճառաբանված խաղաղությունը խաղաղության մասին օդի տատանումից չեն տարբերում:

ՀԳ. Քանի մենք-մերոնցով ենք, մի հարց տամ, միայն թե ազնվորեն պատասխանեք: Դուք կուզենայի՞ք, որ հաջորդ պատերազմում ՀՀ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը լիներ մի քանի պատերազմում պարտված անձնավորությունը: Ես կասեի՝ Աստված մի արասցե: