Գիրդադյուլ բնակավայրի հայերի մեծ մասը կոտորվեց 1918 թ․-ին՝ թուրք-թաթարների կողմից

Գիրդադյուլ բնակավայրի հայերի մեծ մասը կոտորվեց 1918 թ․-ին՝ թուրք-թաթարների կողմից

Mon, 30 Mar 2026 22:45:29 +0400


«Գեղարդ» վերլուծականը հոդված է հրապարակել․

Գիրդադյուլ բնակավայրը գտնվում է ներկայիս Գաբալա (Կուտկաշեն) վարչական կենտրոնից 27.3 կմ հարավ-արևմուտք։ Բնակավայրը հիշատակվել է նաև Գիրտատուլ անվանաձևով։

Գյուղում հայեր բնակվել են հնուց։ 18-րդ դարի վերջին այստեղ հայեր են հաստատվել նաև Արցախի Խաչեն և Վարանդա գավառներից։ Ի տարբերություն տարածաշրջանի հայկական գյուղերի զգալի մասի հայությանը՝ 18-րդ դարում Գիրդադյուլի բնակչությունը չի հրաժարվել քրիստոնեությունից և չի ընդունել իսլամ։

1841 թվականի տվյալներով՝ Գիրդադյուլ գյուղում բնակվել է 235, 1851 թվականին՝ 532, իսկ 1889 թվականին՝ 985 հայ բնակիչ։ 1905 թվականին գյուղի հայ բնակչության թիվը հասել է 1034 մարդու, 1918 թվականին՝ 1065 մարդու։

Գյուղում գործել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը հիշատակվել է 18-րդ դարից։ Ըստ տեղագիր Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանցի՝ պահպանվել է շինարարական մի արձանագրություն՝ հետևյալ բովանդակությամբ «Շինեցաւ Ս․ Աստուածածնայ եկեղեցիս ի հասարակութենէ Գիրդադիւլեցւոյ 1881»։

Գյուղի գերեզմանոցում գտնված տապանաքարերից արձանագրվել են երկուսը, որոնք թվագրվում են 17-րդ դարով։ «Աստուած ողորմի Սողոմոնին, թվ(ին) (Ռ)ՃԳ (1654)»: «Օվանէս, թվ(ին) ՌՃԽԸ (1699)»: Գյուղի մոտ եղել է նաև մի կիսավեր բերդ, որը կոչվել է Ջրագող։

1918 թվականի իրադարձությունները ճակատագրական են եղել և՛ Գիրդադյուլ գյուղի, և՛ ընդհանրապես Արևելյան Այսրկովկասի ողջ հայության համար։ Տարածաշրջան ներխուժած օսմանյան զորքերը, միանալով տեղի թյուրքական ուժերի հետ, կոտորել են տարածաշրջանի հայությանը։ Գիրդադյուլ գյուղի բնակիչները 1918 թվականի հուլիսին ստիպված տեղափոխվել են հայկական Վանք գյուղ՝ և՛ տեղի, և՛ հայկական այլ գյուղերից այդտեղ ապաստան գտած հայերի հետ միասին 4 օր շարունակ դիմադրելով թուրք-թաթարական զորքերին։ Սակայն, Գիրդադյուլի հայ բնակչության մեծ մասը կոտորվել է 1918 թվականի ամռանը՝ տեղի ունեցած իրադարձությունների ժամանակ։

© 2026 Secure News Portal

Source: Hraparak

Hraparak.am

Recent Posts

Կենսաքայքայվող դագաղ են ստացել

Կենսաքայքայվող դագաղ են ստացել Thu, 10 Sep 2026 02:00:41 +0400 Ավստրալիայում առաջին անգամ հուղարկավորում իրականացնելու…

16 րոպե ago

Թագավորական ընտանիք հետ չեն ընդունել

Թագավորական ընտանիք հետ չեն ընդունել Thu, 10 Sep 2026 01:30:24 +0400 Բուքինգհեմյան պալատը հայտարարել է,…

47 րոպե ago

Սննդամթերքն աշխարհում կտրուկ թանկացել է

Սննդամթերքն աշխարհում կտրուկ թանկացել է Thu, 10 Sep 2026 01:00:56 +0400 Այս տարվա օգոստոսին սննդամթերքի…

1 ժամ ago

Սահմանային պատի կառուցումն ավարտել են

Սահմանային պատի կառուցումն ավարտել են Thu, 10 Sep 2026 00:00:48 +0400 Ֆինլանդիայի իշխանությունները ավարտել են…

2 ժամ ago

Առաջիկա ամիսները կօգտագործեն՝ խաղաղության հասնելու համար

Առաջիկա ամիսները կօգտագործեն՝ խաղաղության հասնելու համար Wed, 09 Sep 2026 23:45:56 +0400 Ուկրաինան մտադիր է…

3 ժամ ago

Մշտական տագնապի մեջ․ մեր տառապանքը փորձ ունի, աչքն էլ տեսածից է վախենում

Մշտական տագնապի մեջ․ մեր տառապանքը փորձ ունի, աչքն էլ տեսածից է վախենում Wed, 09 Sep…

3 ժամ ago