«Վարդի անունը»․ դետեկտիվ, որն արժե դիտել
Tue, 31 Mar 2026 21:00:58 +0400
«Վարդի անունը» պատմական դետեկտիվը, որը նկարահանել է Ժան-Ժակ Աննոն՝ 1986 թվականին, 20-րդ դարի պատմափիլիսոփայական արձակի ամենից կարեւոր էկրանավորումներից է։ Կինոնկարի հիմքում Ումբերտո Էկոյի համանուն վեպն է՝ հրատարակված 1980 թվականին, որն ինքնին բարդ ստեղծագործություն է։ Դրանում համադրված են դետեկտիվի, պատմավեպի եւ աստվածաբանական երկի տարրերը։
Թե՛ Էկոն՝ վեպը գրելիս, եւ թե՛ Աննոն՝ էկրանավորելիս, հիմնվել են միջնադարագիտության, եկեղեցու պատմության եւ սխոլաստիկայի մասին եղած գիտական ուսումնասիրությունների վրա։ Էկոն, լինելով նաեւ միջնադարյան մշակույթի եւ սեմիոտիկայի մասնագետ, ակտիվորեն օգտվել է այնպիսի պատմաբանների ստեղծագործություններից, ինչպիսիք են Ժակ լը Գոֆը կամ Էթյեն Ժիլսոնը։ Դա թույլ է տվել նրան՝ հավաստի կերպով վերստեղծել 14-րդ դարի եվրոպական մտավոր միջավայրը, ներառյալ նաեւ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու վերնախավի եւ ֆրանցիսկյան վանականների միջեւ եղած բանավեճը՝ կապված առաքյալների աղքատության հետ։ Աննոն փորձել է վեպի կոնտեքստը վավերական կերպով վերստեղծել։ Կինոնկարում գործողությունները ծավալվում են 1327 թվականին՝ Բենեդիկտյան վանքում։ Գլխավոր հերոսը ֆրանցիսկյան վանական Վիլհելմ Բասկերվիլցին է, որի կերպարը մարմնավորել է Շոն Քոներին։
Նա մի տեսակ նման է Շերլոք Հոլմսին, սակայն՝ միջնադարի մութ ժամանակներ տեղափոխված։ Ունի աշակերտ՝ Ադսոն անունով, որի կերպարում հանդես է եկել Քրիստիան Սլեյթերը։ Վանքում տեղի են ունենում առեղծվածային սպանություններ, եւ Վիլհելմ Բասկերվիլցին պետք է հետաքննի դրանք ու բացահայտի հանցագործին։ Կինոյի մասնագետները նկատում են, որ դետեկտիվ ժանրն այս ֆիլմում միայն արտաքին ծխածածկույթն է, քանի որ թե՛ վեպում եւ թե՛ կինոնկարում ավելի խոր անալիզի են ենթարկվում այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են ճշմարտությունը, գիտելիքը կամ իշխանությունը։ Հիմնական կոնֆլիկտը ծավալվում է ողջամիտ կամ բանական իմացականության եւ եկեղեցական դոգմատիկ հեղինակության միջեւ։ Հատկապես կարեւոր եւ սիմվոլիկ նշանակություն ունի գրադարանը: Այն ներկայացված է նաեւ որպես լաբիրինթոս, որը խորհրդանշում է իմացականության, գիտելիքի բարդ կառուցվածքն ու շերտայնությունը։ Ֆիլմում հանդես են եկել Շոն Քոներին, Քրիստիան Սլեյթերը, Ռոն Փերլմանը, Մայքլ Լոնսդեյլը, Ֆյոդոր Շալյապին-կրտսերը (ռուս մեծ օպերային երգչի որդին), Վիլյամ Հիքին եւ այլք։