Ցանկացած հասարակությունում կան որոշակի թվով ստորներ, վախկոտներ, չարությամբ լցված սրիկաներ և բացահայտ դավաճաններ։
Իհարկե նաև կան ազնիվ, մաքուր մտքերով, խիզախ մարդիկ։

Եվ կա ևս մեկ խումբ՝ նրանք, ովքեր իրենց էությամբ ձգտում են մնալ «մոխրագույն ստվերի» ներքո, անձև պլաստիլինի կտորի նման (սա ամենավտանգավոր շերտն է, սակայն դրա մասին պետք է առանձին խոսել)։
Սրանք են հասարակության օրենքները։ Ընդգծեմ՝ ցանկացած հասարակության օրենքները, կլինեն հայեր, ռուսներ, գերմանացիներ կամ ճապոնացիներ։

Ստորներն ու հերոսներն ապրում են նույն քաղաքներում և գյուղերում։ Ատելությամբ լցված ապականված մարդիկ և սիրով լի մարդիկ գնում են նույն խանութներն ու սրճարանները։ Ստախոսները, վախկոտներն ու դավաճանները կողք կողքի աշխատում են նրանց հետ, ովքեր պատրաստ են սեփական կյանքի գնով փրկել բոլորովին անծանոթ մարդու, և որոնց համար Հայրենիք և Պատիվ հասկացությունները բարձրագույն արժեքներ են։
Հայաստանում նույնպես այս պատկերն է։

Վերջին տարիներին մենք տեսանք մարդկային ստորության, դավաճանության և բարոյական անկման ամենաանհավանական դրսևորումներ։
Մենք տեսանք, թե ինչպես, թվում էր` սովորական մարդիկ, որոնց հետ սովորել էինք նույն դպրոցներում և բուհերում, հանկարծ մեկ ակնթարթում դարձան մանկուրտներ՝ պատրաստ արդարացնելու դավաճանությունն ու ատելությունը։
Մենք զարմանքով տեսանք մարդկանց, որոնք սկսեցին ատել իրենց իսկ Եկեղեցին և իրենց իսկ Հայրենիքը՝ ամեն անգամ արդարացնելով սեփական ստորությունն ու բարոյական անկումը ինչ որ անհասկանալի «պետական շահով»… այդ ի՞նչ պետություն է եթե հայրենիքի դավաճանությունը բխում է «պետական շահից»:

Սակայն մենք տեսանք նաև հերոսության և արիության, ազնվության և վեհանձնության, սեփական Հայրենիքի հանդեպ սիրո և բոլորովին անծանոթ մարդկանց նկատմամբ կարեկցանքի անհավանական դրսևորումներ։
Երկու կողմերին էլ մենք տեսանք այն մարդկանց մեջ, որոնցից ինքներս նման բան չէինք սպասում։
Ես շնորհակալ եմ Աստծուն, որ Նա մեզ հնարավորություն տվեց մարդկանց տեսնել առանց դիմակների՝ այնպիսին, ինչպիսին նրանք իրականում են։
Ես ատում եմ նրանց, ովքեր դավաճանեցին, և խոնարհում եմ գլուխս՝ ի նշան հարգանքի նրանց առջև, ովքեր մնացին իսկական մարդ։

Ինչպես պարզվեց, ամենադժվարը մարդ մնալն է հենց այն ժամանակ, երբ կողքիդ չմարդիկ են։
Շնորհակալություն ձեզ, մարդիկ, որ ՄԱՐԴ մնացիք։
Եվ ավարտեմ մեծ Դոստոևսկու խոսքերով. «Բարու և չարի սահմանն անցնում է յուրաքանչյուր մարդու սրտով»։
Հենց ընտրության պահին է մեզանից յուրաքանչյուրը որոշում՝ մնա՞լ մարդ, թե՞ դադարել մարդ լինելուց։

Արման Աբովյան