ԱՄՆ-ում ռոբոտ- տաքսիներն արդեն իրականություն են։ Բայց շատ ավելի հետաքրքիր հարց է՝ ինչ տեղի կունենա, եթե ինքնավար տաքսիները առաջիկա տարիներին հայտնվեն Երևանի փողոցներում։

Առաջին հայացքից ամեն ինչ պարզ է․ հավելվածով մեքենա ես կանչում, այն գալիս է առանց վարորդի, հասցնում է նպատակակետ և հեռանում։ Սակայն Երևանում նման համակարգի ներդրումը կարող է փոխել ոչ միայն տաքսիների շուկան, այլև քաղաքի երթևեկությունը, աշխատաշուկան և նույնիսկ իրավական համակարգը։

Երևանի համար ամենամեծ փորձությունը ճանապարհային միջավայրն է։ Ինքնավար մեքենաները կարող են շատ արդյունավետ աշխատել լավ քարտեզագրված և կանխատեսելի երթևեկության պայմաններում, սակայն հայկական մայրաքաղաքում վարորդը հաճախ ստիպված է արձագանքել ոչ ստանդարտ իրավիճակների՝ հանկարծակի գոտի փոխող մեքենայի, սխալ կայանած ավտոմեքենայի, ճանապարհը ոչ նախատեսված հատվածում հատող հետիոտնի կամ մաշված գծանշումների։

Մարդ վարորդը նման իրավիճակներում որոշում է կայացնում վայրկյանների ընթացքում։ Ինքնավար մեքենան պետք է նույն իրավիճակը ճանաչի սենսորներով, տեսախցիկներով և ծրագրային համակարգերով։
Սակայն եթե տեխնոլոգիան անցնի այս փուլը, առավելությունները կարող են զգալի լինել։

Ռոբոտ-տաքսիները տեսականորեն կարող են նվազեցնել ուղևորափոխադրումների արժեքը, քանի որ ծառայության մեջ վարորդի աշխատուժը չի օգտագործվում։ Դրանք կարող են նաև ավելի հասանելի դարձնել տրանսպորտը այն մարդկանց համար, ովքեր չեն վարում մեքենա։

Բայց այստեղ առաջանում է հակառակ խնդիրը։ Եթե ինքնավար տաքսին բավական էժան դառնա, մարդիկ կարող են ավելի հաճախ ընտրել մեքենան՝ նույնիսկ այն դեպքում, երբ կարող էին օգտվել հասարակական տրանսպորտից կամ քայլել։ Արդյունքում ռոբոտ- տաքսիները կարող են ոչ թե նվազեցնել, այլ որոշ դեպքերում ավելացնել Երևանի փողոցների ծանրաբեռնվածությունը։

Մյուս մեծ հարցը աշխատատեղերն են։ Եթե ինքնավար տաքսիները լայնորեն տարածվեն, տաքսու վարորդների պահանջարկը կարող է նվազել։ Սա հատկապես զգայուն խնդիր կլինի Հայաստանի համար, որտեղ տաքսի վարելը շատերի համար հիմնական կամ լրացուցիչ եկամտի աղբյուր է։
Սակայն ամենաբարդ հարցը, հավանաբար, իրավականն է։

Պատկերացնենք՝ ռոբոտ-տաքսին վրաերթ է կատարել։ Մեքենայի ղեկին մարդ չկա։ Ո՞վ է պատասխանատու՝ մեքենայի սեփականատե՞րը, ծառայությունը կառավարող ընկերությո՞ւնը, մեքենայի արտադրո՞ղը, թե՞ ինքնավար վարման ծրագրի մշակողը։

Այս հարցի պատասխանը պետք է գոյություն ունենա մինչև առաջին լուրջ վթարը, ոչ թե դրանից հետո։
Նույնը վերաբերում է ոստիկանությանը, ապահովագրությանը և արտակարգ իրավիճակներին։ Ի՞նչ անել, եթե ինքնավար մեքենան չի կատարում պարեկի հրահանգը։ Ինչպե՞ս է ձևակերպվելու տուգանքը։ Ո՞վ է ստանալու մեքենայի տեսախցիկների արձանագրած տվյալները։

Այսպիսով, եթե ռոբոտաքսիները հասնեն Երևան, խնդիրը միայն այն չէ՝ «կարո՞ղ է մեքենան ինքնուրույն վարել»։
Ավելի կարևոր հարցն այն է՝ պատրա՞ստ է Երևանը մեքենային, որի վարորդը մարդ չէ։