Վրաց քաղաքագետ Գելա Վասաձեին մի քանի հարց ուղղեցինք (Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ այստեղ): Մասնավորապես Վրաստանի վարչապետ Կոբախիձեի` Հայոց ցեղասպանության առթիվ արած հայտարարության մասին:

– Իրակլի Կոբախիձեն հայտարարել է, որ Հայաստանը դեռ չի հաղթահարել Հայոց ցեղասպանության ցավը, քանի որ միջազգային մակարդակում շարունակվում է դրա ճանաչման համար պայքարը, անկախ նրանից, որ ՀՀ ներկայիս իշխանությունները հրաժարվել են ցեղասպանության միջազգային ճանաչման օրակարգից՝ դեմ գնալով հայ ժողովրդի պատմական հիշողությանը։ Հայաստանում Կոբախիձեի այս հայտարարությունը շատ բուռն ողջունեցին։

– Այստեղ տեղի ունեցավ պատմական հիշողության երկու բոլորովին տարբեր հասկացությունների բավականին հետաքրքիր բախում։ Կոբախիձեն իսկապես ասել է սա սեպտեմբերի 15-ին՝ պատասխանելով Պատա Զաքարեիշվիլիին. ինչո՞ւ եք կարծում, որ Հայաստանն արդեն հաղթահարել է այս ցավը, եթե շարունակվում է Ցեղասպանության ճանաչման միջազգային արշավը։ Սակայն կա մի կարևոր հստակեցում. այսօր Փաշինյանի կառավարությունն իսկապես փոխել է իր արտաքին քաղաքականության դիրքորոշումը։ Սա այլևս ընդդիմության մեկնաբանությունը չէ։ 2026 թ. օգոստոսի 24-ին Փաշինյանն ինքը խորհրդարանում բացահայտ հայտարարեց, որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը չի լինի Հայաստանի արտաքին քաղաքականության օրակարգում։ Դեռևս 2025 թ. մարտին էր հայտարարել, որ ճանաչումը արտաքին քաղաքականության առաջնահերթություն չէ։ Այնուամենայնիվ, սխալ կլինի պնդել, որ Հայաստանի իշխանությունները ժխտում են ցեղասպանության փաստը։ Փաշինյանը այն ուղղակիորեն անվանում է անվիճելի ճշմարտություն, իսկ Հայաստանի ԱԳ նախարարությունը պաշտոնապես հարգեց զոհերի հիշատակը 2026 թ. ապրիլի 24-ին։ Հայաստանը նաև շարունակում է իր միջազգային աշխատանքը ցեղասպանությունները կանխելու համար։ Հետևաբար, այստեղ բանավեճն այն մասին չէ, թե արդյոք ցեղասպանությունը տեղի է ունեցել, թե ոչ։ Այլ այն մասին. պատմական տրավման պե՞տք է մնա ժամանակակից պետության արտաքին քաղաքականության գործիք։ Փաշինյանը պատասխանում է. ոչ։ Նրա տրամաբանությունն այն է, որ ՀՀ-ն պետք է իր քաղաքականությունը կառուցի գոյություն ունեցող պետության, իր ճանաչված սահմանների, անվտանգության և հարևանների հետ կարգավորված հարաբերությունների շուրջ, այլ ոչ թե պատմական արդարադատության։ Նրա հակառակորդները պատասխանում են՝ պետության կողմից միջազգային ճանաչումից հրաժարվելը նշանակում է զոհերի առջև իր պատմական պատասխանատվության մի մասը զիջել։ Սա այլևս պատմաբանների միջև բանավեճ չէ։ Սա բանավեճ է այն մասին, թե իրականում ինչ է ժամանակակից Հայաստանը. պատմական ազգային նախագծի շարունակությո՞ւն, թե՞ պետություն, որը գիտակցաբար առանձնացնում է պատմական հիշողությունը ներկայիս արտաքին քաղաքականությունից։ Եվ կարծում եմ, որ հենց սա է պատճառը, որ Կոբախիձեի խոսքերը այդքան ուժեղ արձագանք գտան։ Նա փաստացի դիպավ ներկայիս հայկական բանավեճի ամենազգայուն կետին։