1916 թվականի ամռանը Մոսկվայում լույս տեսավ «Հայաստանի պոեզիան՝ հնագույն ժամանակներից մինչեւ մեր օրերը՝ ռուս բանաստեղծների թարգմանությամբ» անթոլոգիան՝ Վալերի Բրյուսովի խմբագրմամբ։ Այդ հրատարակությունը դարձավ ռուս-հայկական գրական կապերի նշանակալի իրադարձություններից մեկը, որը ռուսական լայն հանրությանը ներկայացրեց hայ ժողովրդի բազմադարյա բանաստեղծական ժառանգությունը։ Ժողովածուի ստեղծման գաղափարը նա հղացել էր Մոսկվայի Հայկական կոմիտեում՝ 1915 թվականին, Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության ժամանակներում։

Հայ փախստականներին եւ հայ որբերին օգնություն կազմակերպելուն զուգահեռ, հայկական հասարակությունը ձգտում էր ռուս ընթերցողին ծանոթացնել հայ ժողովրդի մշակույթին եւ պատմությանը։ Նախագիծը ղեկավարում էր այն ժամանակների ռուս ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը` Վալերի Բրյուսովը։ Անթոլոգիայի պատրաստման գործում կարեւոր դերակատարում է ունեցել գրականագետ Պողոս Մակինցյանը։ 1915 թվականի ամռանը նա Բրյուսովին դասավանդում էր հայերեն, ծանոթացնում հայկական ազգային պատմության եւ պոեզիայի հետ, ընտրում եւ պատրաստում բառացի թարգմանություններ։ Աշխատանքներին նաեւ մասնակցում էին Կարեն Միքայելյանը, Վահան Տերյանը եւ հայկական գրական շրջանակներից այլ հայտնի դեմքեր։ Գրքի ստեղծման համար ներգրավվել են ռուս հայտնի բանաստեղծներ Ալեքսանդր Բլոկը, Կոնստանտին Բալմոնթը, Իվան Բունինը, Վյաչեսլավ Իվանովը, Ֆյոդոր Սոլոգուբը, Յուրգիս Բալտուրշայտիսը, այլք։ Բլոկը թարգմանել է 14 բանաստեղծություն, այդ թվում՝ նաեւ Ավետիք Իսահակյանի գործերից։ Վյաչեսլավ Իվանովն էլ աշխատել է Հովհաննես Թումանյանի պոեմների թարգմանությունների վրա։

Անթոլոգիան ներառում էր ժողովրդական պոեզիա, միջնադարյան գրականություն, աշուղական, նոր շրջանի հայ հեղինակների գործեր։ Գեղարվեստական ձեւավորումն իրականացրել է Մարտիրոս Սարյանը։ Բրյուսովը գրել է պատմագրականագիտական հետազոտական նախաբանը։ Հատորի պատրաստման ընթացքում մեկ անգամ չէ, որ քննարկվել են գեղարվեստական թարգմանությունների սկզբունքների հետ կապված հարցերը։ Բրյուսովը ձգտում էր առավելագույնս պահպանել բնագրային առանձնահատկությունները։ Վյաչեսլավ Իվանովի համար կարեւոր էին բանաստեղծական փոխադրությունն ու երաժշտական հնչողական ռիթմիկան, արտահայտչականությունը։ Որոշ թարգմանություններ քննադատվել են, քանի որ հեղինակային բնագրից հեռացած են ստացվել։ Թումանյանը, օրինակ, ասել է, որ անթոլոգիայում տեղ գտած իր «Անուշ»-ի թարգմանության մեջ ճանաչել է իր Անուշին, սակայն այն դարձել է շիկահեր։ Անթոլոգիայում տեղ են գտել նաեւ արեւմտահայ հեղինակներ Դանիել Վարուժանի եւ Սիամանթոյի գործերը, որոնք զոհ էին գնացել ցեղասպանությանը։

Արդեն 1917-ին անթոլոգիան պետք է երկրորդ անգամ հրատարակվեր, քանի որ առաջինը մեծ հաջողություն էր ունեցել։ Սակայն ցարական Ռուսաստանում հեղափոխական զարգացումները խանգարել են դրան։ Պահպանվել է աշխատանքային օրինակը, որը վկայում է Բրյուսովի կատարած մեծ խմբագրական աշխատանքի մասին։ Հետագայում անթոլոգիան բազմաթիվ վերահրատարակություններ է ունեցել։ 1973 թվականին այն հրատարակվել է նաեւ Երեւանում։