Սեպտեմբերի 15-ի կարևոր իրադարձությունները․ ՔՊ-ՀՅԴ թեժ քաղաքական բանավեճերը

Tue, 15 Sep 2026 23:00:07 +0400

Սեպտեմբերի 15-ի հայաստանյան մեդիա-օրակարգի առանցքում Ազգային ժողովի աղմկահարույց քննարկումներն էին։ Ուշադրության կենտրոնում են եղել Գանձասարի և Դադիվանքի շուրջ Բաքվի հայտարարությունների արձագանքները, ՌԴ 102-րդ ռազմաբազայի ապագայի շուրջ Մոսկվայի ու Երևանի դիրքորոշումները, ինչպես նաև Կենտրոնական բանկի կողմից դրամավարկային պայմանների խստացման և վարկերի տոկոսադրույքների բարձրացման ազդարարումը:

Օրվա ընթացքում մեդիա մոնիտորինգ համակարգերի միջոցով ուսումնասիրվել է ընդհանուր 3,248 հրապարակում։ Դրանք ուսումնասիրվել և վերլուծվել են մասնագիտական գործիքակազմով, ինչի արդյունքում էլ ձևավորվել են օրվա թոփ նորությունները, մեդիա դեմքերը և այլն։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ 5 ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1. Կառավարության երդման տեքստի փոփոխությունը ԱԺ-ում, համայնքների խոշորացումն ու ՔՊ-ՀՅԴ թեժ քաղաքական բանավեճերը – 840 հիշատակում

• Փաստեր․
  Ազգային ժողովը 62 «կողմ» և 30 «դեմ» ձայներով երկրորդ ընթերցմամբ ընդունել է Կառավարության անդամի երդման տեքստի փոփոխման նախագիծը։ Նոր տեքստից հանվել են «հանուն համազգային նպատակների իրականացման» և «հայրենիքի հզորացման» ձևակերպումները՝ փոխարինվելով պետականության, ինքնիշխանության և սահմանադրական կարգի ամրապնդման թեզերով։ Նաև ընդունվել է համայնքների խոշորացման նախագիծը (Վանաձոր+Փամբակ, Արարատ+Վեդի)։ Քննարկումների ընթացքում ՔՊ-ական պատգամավոր Արման Եղոյանի հայտարարությունը, թե «դաշնակցականությունը պետք է արմատախիլ արվի», ԱԺ-ում առաջացրել է թեժ վիճաբանություն, որին կոշտ հակադարձել են ՀՅԴ պատգամավորներ Արթուր Խաչատրյանը, Քրիստինե Վարդանյանը և Լիլիթ Գալստյանը։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում իշխանության օրենսդրական փոփոխություններն են և խորհրդարանում քաղաքական հռետորաբանության կտրուկ սրումը։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական (ՔՊ)․ Երդման տեքստի վերախմբագրումն անհրաժեշտ է պետական շահն ու սերունդների առջև պատասխանատվությունն ընդգծելու համար, իսկ համայնքների խոշորացումը բարձրացնելու է տեղական կառավարման արդյունավետությունը։
  • Ընդդիմադիր․ Իշխանությունը հրաժարվում է «համազգային» հասկացությունից և «ժողովրդից», իսկ ՔՊ-ականների խոսույթը Դաշնակցության դեմ «քաղաքական զտում է» և «ֆաշիստական բառապաշար»։

2. Գանձասարի և Դադիվանքի շուրջ Բաքվի հայտարարությունները․ Մայր Աթոռի, Մատենադարանի և ԱԳՆ Արարատ Միրզոյանի արձագանքը – 710 հիշատակում

• Փաստեր․
  Ինչպես հայտնի է, Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևը 58 երկրի 150 դիվանագետների ուղեկցությամբ այցելել է Գանձասար ու Դադիվանք՝ հայտարարելով, թե դրանք «կովկասյան աղվանական» ժառանգություն են։ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը խստորեն դատապարտել է այս հայտարարությունները՝ դրանք որակելով պատմական հիշողության ծաղր։ Սրան զուգահեռ՝ ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարել է, որ ԱԳՆ-ն «ինչ պետք է՝ արել է» և լիովին բավարարված է Մատենադարանի գիտական արձագանքով։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Մեդիան ակտիվորեն քննարկում է Արցախի հայկական հոգևոր-մշակութային ժառանգության յուրացման փորձերը և դրանց դիվանագիտական հակազդեցության աստիճանը։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական (ԱԳՆ)․ ԱԳՆ-ն պատշաճ ներգրավված է եղել գործընթացում, իսկ Մատենադարանը ներկայացրել է գիտականորեն անառարկելի դիրքորոշում։
  • Ընդդիմադիր / Եկեղեցական․ Իշխանության արձագանքը կրկին «անհամարժեք ու թույլ է», ինչը Բաքվի դիկտատորին ազատություն է տալիս յուրացնելու հայկական սրբավայրերը։

3. Ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի դուրսբերման թեման․ Մոսկվայի և Երևանի պաշտոնական դիրքորոշումները – 520 հիշատակում

• Փաստեր․
  ՌԴ փոխարտգործնախարար Միխայիլ Գալուզինը և ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հայտարարել են, որ Մոսկվան Հայաստանից Գյումրիի 102-րդ ռազմաբազան դուրս բերելու դիմում չի ստացել և դրան իրական այլընտրանք չի տեսնում։ ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ Վահագն Ալեքսանյանն արձագանքել է, որ եթե ՌԴ-ն ցանկանում է դուրս բերել ռազմաբազան, պետք է հայտարարի դրա մասին, իսկ դրա պահպանումը Հայաստանի վրա «բավականին թանկ է նստում»։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Մեդիայում շարունակվում է հայ-ռուսական ռազմաքաղաքական հարաբերությունների և Հարավային Կովկասում անվտանգության ճարտարապետության ապագայի քննարկումը։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Ռուսական / Ընդդիմադիր․ 102-րդ ռազմաբազան Հայաստանի անվտանգության հիմնարար երաշխիքն է, որի դուրսբերումը անվտանգային վակուում կստեղծի։
  • Իշխանական (ՔՊ)․ Երևանը դուրսբերման դիմում չի ուղարկել, բայց եթե ռուսական կողմն ինքը ցանկանա հեռանալ, հայկական կողմը պատրաստ է քննարկել այդ սցենարը։

4. Դրամավարկային քաղաքականություն և տնտեսություն․ ԿԲ նախագահի ասուլիսը, տոկոսադրույքի բարձրացումն ու ռուսական գազի ռիսկերը – 410 հիշատակում

• Փաստեր․
  ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհուրդը բարձրացրել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 0.25 տոկոսային կետով՝ սահմանելով 6.75%: ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը հայտարարել է, որ առևտրային վարկերի տոկոսադրույքները բարձրանալու են։ Նա նաև նշել է, որ Հայաստանում կա «հսկայական փողի ներհոսք», սակայն եթե Ռուսաստանը որոշի թանկացնել բնական գազը, դա կունենա «ապոկալիպտիկ/երկակի վատ էֆեկտ» տնտեսության վրա։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Ֆինանսատնտեսական լրահոսում առաջնային են դարձել վարկավորման թանկացման սպասումները և էներգետիկ կախվածության հնարավոր տնտեսական հետևանքները։
• Հակասող նարատիվներ․
  • ԿԲ / Իշխանական․ Դրամավարկային պայմանների խստացումն անհրաժեշտ է գնաճային ռիսկերը զսպելու համար, իսկ կապիտալի ներհոսքը ծածկում է առևտրային բացը։
  • Բիզնես / Փորձագիտական․ Վարկերի տոկոսադրույքների աճը ճնշելու է բիզնեսի և հիփոթեքային վարկառուների վրա, իսկ գազի հնարավոր թանկացումը կարող է հանգեցնել տնտեսական անկման։

5. Տիգրանաշենի շուրջ քննարկումները․ ADB-ի քարտեզը և «Ուժեղ Հայաստանի» պահանջը – 370 հիշատակում

• Փաստեր․
  «Ապրելու երկիր» կուսակցության համահիմնադիր Մանե Թանդիլյանը ներկայացրել է Ասիական զարգացման բանկի (ADB) հաստատած «Հյուսիս-Հարավ» քարտեզը, որտեղ Տրանշ 3-ն անցնում է Տիգրանաշենով և որևէ անկլավ գոյություն չունի։ ԱԺ-ում «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները պահանջել են շենացնել ու զարգացնել Տիգրանաշենը՝ հայտարարելով, որ տարածքային որևէ զիջում անընդունելի է։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Տարածքային ամբողջականության ու սահմանազատման թեման շարունակում է մնալ հանրային-քաղաքական դիսկուրսի առանցքում։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Ընդդիմադիր․ Միջազգային կառույցների (ADB) քարտեզներով Տիգրանաշենը Հայաստանի անբաժանելի մասն է, և գյուղը «հանձնելու» մասին խոսույթն անհիմն է։
  • Իշխանական․ Սահմանազատումն իրականացվում է իրավական քարտեզների հիման վրա, իսկ ընդդիմությունը սահմանային թեմաներով պատերազմական վախեր է գեներացնում։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՆՅՈՒԶՄԵՅՔԵՐՆԵՐԸ

1. Արման Եղոյան․ ԱԺ ամբիոնից հայտարարել է «դաշնակցականությունը քաղաքական մտքից արմատախիլ անելու» անհրաժեշտության մասին, ինչը թեժ բախում է առաջացրել խորհրդարանում։
2. Մարտին Գալստյան․ մամուլի ասուլիսում հայտարարել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացման (6.75%), վարկերի տոկոսների աճի և ռուսական գազի հնարավոր թանկացման «ապոկալիպտիկ» ազդեցության մասին։
3. Արարատ Միրզոյան․ հանդես է եկել պաշտոնական պարզաբանումներով՝ Գանձասարում Հիքմեթ Հաջիևի հայտարարությունների վերաբերյալ՝ ընդգծելով, որ ԱԳՆ-ն արել է անհրաժեշտ քայլերը և բավարարված է Մատենադարանի դիրքորոշմամբ։
4. Վահագն Ալեքսանյան․ հայտարարել է, որ ՌԴ-ից 102-րդ ռազմաբազան դուրս բերելու դիմում չի ստացվել, սակայն նշել է, որ ռազմաբազայի պահպանումը «բավականին թանկ է նստում»։
5. Նարեկ Կարապետյան․ պատրաստակամություն է հայտնել հանդիպելու Արցախի պետնախարար Նժդեհ Իսկանդարյանին և առաջարկել է ՀՀ-ում արցախահայության համար ձևավորել մեկ միասնական ինստիտուտ։

ԿԱՐԵՎՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ

• Սևանի ափամերձ շինությունների ապամոնտաժում․ Գեղարքունիքի մարզի դատախազության միջնորդագրով ապամոնտաժվել է ՀՖՖ նախկին նախագահ Ռուբեն Հայրապետյանի առանձնատան պարիսպը։ Դատախազությունը հայցեր է ներկայացրել նաև «Հարսնաքար» համալիրի վերաբերյալ։
• Գերագույն հոգևոր խորհրդի (ԳՀԽ) ժողով Մայր Աթոռում․ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նախագահությամբ մեկնարկել է ԳՀԽ քառօրյա ժողովը, որի օրակարգում են եկեղեցականների նկատմամբ ընթացող քրեական վարույթներն ու 23 դատական գործերը։
• Սուրեն Պապիկյանի այցը Չինաստան․ ՀՀ պաշտպանության նախարարի գլխավորած պատվիրակությունն աշխատանքային այցով մեկնել է Պեկին և հանդիպել ՉՀՊ պաշտպանության նախարար Դուն Ցզյունի հետ։
• Տաթևի վարչական ղեկավարի կալանավորում․ Տաթև բնակավայրի վարչական ղեկավար Գոռ Մինասյանը կալանավորվել է՝ անասնապահին թրաֆիքինգի և ծեծի ենթարկելու մեղադրանքով։
• Ապօրինի գույքի օրենքից հաշտեցման դրույթի հեռացման քննադատություն․ Փաստաբան Արամ Օրբելյանը հայտարարել է, որ 75% հաշտության համաձայնության դրույթը հանելու Փաշինյանի առաջարկը «խաբեություն է»։

ԵՐԵԿՈՅԱՆ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• «Նոա»-ի նոր մարզադաշտի շինարարության մեկնարկ․ Երևանի «Նոա» ֆուտբոլային ակումբը, 130 միլիոն դրամի ներդրմամբ, տեղափոխել է տարածքով անցնող բարձրավոլտ էլեկտրագծերը՝ սկսելով եվրոպական չափանիշներին համապատասխանող մարզադաշտի կառուցումը։
• Գաթայի 10-րդ հոբելյանական փառատոնը Խաչիկում․ Վայոց ձորի Խաչիկ գյուղում սեպտեմբերի 19-ին անցկացվելու է Գաթայի ավանդական փառատոնը։
• Սևանա լճի լողամարաթոն․ Լողորդ Հովհաննես Գաբրիելյանը, 36 ժամ անընդմեջ լողալով (74 կմ), կտրել-անցել է Սևանա լիճը։