«Հրապարակ»․ Նույնն է, որ ասես` Տուլան ՀՀ-ից սամավար եւ պրյանիկ է ներկրելու

Sat, 04 Jul 2026 11:15:42 +0400

«Հրապարակի» հարցերին պատասխանում է ադրբեջանագետ Արմինե Ադիբեկյանը:

– Բաքու կատարած այցից հետո` հինգշաբթի օրը, Հայաստան ժամանեց Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը։ Նրան օդանավակայանում դիմավորեց ՀՀ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը, ապա օդանավակայանից ճանապարհեց Նիկոլ Փաշինյանը: Ֆոն դեր Լայենը, խոսելով այն մասին, որ Ռուսաստանը Հայաստանի դեմ սանկցիաներ է կիրառել, ասաց, որ եթե Ռուսաստանը փակի իր շուկան Հայաստանի արտադրանքի համար, Եվրոպական Միության 450 միլիոնանոց սպառողների շուկան կբացի իր դռները հայկական ապրանքների համար։ Նաեւ խոստացավ ֆինանսական աջակցություն տրամադրել մեզ։ Ինչի՞ մասին է այս հայտարարությունը, եւ ո՞րն էր այս այցի նպատակը:

– Ինչու Բաքու եւ հետո նոր Երեւան, որովհետեւ Եվրոպան Ադրբեջանի հետ ունի էներգետիկ եւ տեխնոլոգիական պայմանագրեր ու պրոյեկտներ: Եվրոպայի համար Ադրբեջանն է առաջնային բնույթ կրում, Ֆոն դեր Լայենն էլ գնացել էր Բաքու՝ ծախսած փողերի եւ ներդրումների մասին խոսելու: Հայաստանն այդ ստատուսը չունի, ինչու․ որովհետեւ Հայաստանը Եվրոպայի հետ ընդամենը մանր առեւտրային հարաբերությունների մեջ է, ուստի Եվրոպա-Ադրբեջան երկխոսությունում Հայաստանը զուտ միջանկյալ հանգույցի կարգավիճակ ունի: Թրիփի միջանցք եւ այլն, այստեղ նույնպես Հայաստանը պրոցեսների լիարժեք ներկայացուցիչ չէ, հենց այս պատճառներով էլ Եվրոպայի համար կարեւորը Բաքուն է, այլ ոչ թե Երեւանը: Ֆոն դեր Լայենը Բաքվից տեղեկացել է, թե Ալիեւն ինչ դիրք է նախատեսել Հայաստանի համար, հետո նոր միայն ժամանել է Հայաստան, որպեսզի Հայաստանին ցույց տա իր տեղը` Եվրոպա-Ադրբեջան շահավետ համագործակցության մեջ:

– Ինչո՞ւ է Ֆոն դեր Լայենը խոստանում եվրոպական շուկան բացել Հայաստանի համար եւ դա կապում է խաղաղության գործընթացի հետ: Որքանո՞վ է իրատեսական այս խոստումը:

– Ներողություն այս արտահայտության համար, ուղղակի գեղեցիկ խոսքերով չեմ կարող այս ամենը բնորոշել` մուֆտա կուտ է տվել, այդքան բան` մուֆտա կուտ, որն անիմաստ է: Հայաստանն այն, ինչ կարող է վաճառել եվրոպական շուկայում, Եվրոպան արտադրում է: 450 միլիոնանոց շուկան արդեն վաղուց քվոտավորված է, իսկ եվրոպացիները վաղուց ստիպված են արտադրանքի ծավալը նվազեցնել, որպեսզի քվոտաները կարողանան ճիշտ օգտագործել: Մի օրինակ բերեմ` Բուլղարիան իր սննդամթերքը կարող է արտադրել այնքան, որքան ցանկանում է, սակայն ընդհանուր եվրոպական շուկա կարող է ներմուծել 5 տոննա լոլիկ, քանի որ այնտեղ քվոտավորված է արտադրությունը: Սխեման այսպիսին է: Հայաստանին քվոտա տալու համար Եվրոպան մեկ այլ երկրից պետք է վերցնի քվոտան կամ նվազեցնի: Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ հոլանդական կաթնամթերք արտադրող ընկերությունները, որոնք սպասարկում էին եվրոպական շուկան, իսկ ավելցուկը տալիս էին Ռուսաստանին, այն պահից, երբ Ռուսաստանն ընկավ սահմանափակումների տակ, նրանք չկարողացան իրենց ապրանքը վաճառել: Իսկ Եվրոպան նրանց ծախսերը չկոմպենսացրեց: Եվրոպացի արտադրողները հոլանդական կարագը եւ պանիրը լցրել էին փողոցները եւ ասում էին` կերեք, վաճառել չենք կարողանում: Ռուսական շուկան շատ ավելի նախընտրելի է:

– Ինչո՞ւ:

– Որովհետեւ Հայաստանն արտադրում է այնպիսի մթերքներ, որոնք քիչ են ՌԴ-ում: ՌԴ-ն հյուսիսային երկիր է: Ռուսները սահմանափակ տարածքներում են կարողանում գյուղմթերք արտադրել, միայն ՌԴ հարավում, լոլիկ, վարունգ եւ այլն: Ռուսաստանը միայն այդ տարածքների աշխատանքով չի կարող հյուսիսային մարզերին կերակրել: Իսկ ինչ վերաբերում է Եվրոպային, ապա այդ նույն միրգ-բանջարեղենն արտադրվում է Հարավային Եվրոպայում, մսամթերքն արտադրվում է Հյուսիսային Եվրոպայում։ Այնպես որ՝ Եվրոպան սննդի առումով բավականին ինքնաբավ է, իսկ եվրոպական շուկան խիստ սահմանափակ է: Ռուսաստանը թեպետ չունի 450 միլիոնանոց շուկա, սակայն այնտեղ պահանջարկը շատ ավելի մեծ է, քան Եվրոպայում: Ծաղիկների պատմությունն էլ դրա վառ օրինակն է: Ասում են` Հոլանդիան Հայաստանից վարդեր է ներկրելու, լո՞ւրջ: Դա նույնն է, որ ասես` Տուլան Հայաստանից սամավարներ եւ պրյանիկներ է ներկրելու: