Totalitarizmi hogebanakan gravchutyun@

Wed, 08 Jul 2026 11:53:33 +0400

Brunvo Bettelheym@ nacistakan tchambarnerov ancats avstrvo-amerikyan hogebuyzh-hogeverlutsaban e, eqstremal paymannerum anhati ev zangvatsneri varqagtsi veraberyal mi sharq tesutyunneri u ashkhatutyunneri heghinak։

Drancic mek@ kochvum e «Totalitarizmi hogebanakan gravchutyun@»։ Vov uzum e verjin tarineri hayastanyan evolyucian haskanal, karajarkem kardal։

Bettelheym@ totalitarizmi paradoqsal hajoghutyun@ bacatrum e ayn hangamanqov, vor ayn anhatnerin ev zangvatsnerin azatum e nerqin konfliktneric, talis e apahovutyan ilyuzia ev azatum e nerqin baroyakan @ntrutyan beric։

@ndamen@ mi qani tari araj Hayastanum derevs urish mtnolvort er. petakan hamakargum kayin mardik, voronq katarvogh shat baneri het hamadzayn chein, iravapah hamakargum kayin karmir gtser, vor@ gtsum ein mardik՝ qnnichner, datakhazner, datavorner։ Da zhamanaki @ntacqum berum er konflikti՝ qeznic pahanjum en ayl ban, qvo ners@ @ndvzum er։ Ays iravitchak@ tanjogh e u vtangavor։ Zhamanaki @ntacqum mardik hognum en hyutsogh konfliktic, ev nranq kam heranum ein kam sksum irenq irenc hamozel, te aporini hrahangner@ tchisht en, te ayn, inch irenc asvum e areq՝ tchisht e։ Sa talis e apahovutyan zgacum, azatum e mekusacumic (metsamasnutyan mej chlinelu vakhic), azatum e azatutyunic՝ inqnuruyn mtatselu ev voroshumner kayacnelu tsanraguyn beric։

Ays proces@ zangvatsayin e, hasarakutyan zgali mas@ arnchvum e sran, ancnum sra mijov։ Erb ays tesutyun@ proyektum enq mer irakanutyan vra, shat harcer irenc pataskhanner@ gtnum en։ Mardik ev hasarakutyun@ sksum en zangvatsabar mtnel totalitarizmi hogebanakan gravchutyan takard@։ Da dzevakerpvum e «indz chi veraberum, indz chen brni, es im gortsn em anum, es qaghaqakanutyamb chem zbaghvum, es voch mi bani het kap chunem» ev ayl nmanatip kencaghayin dirqavormamb։

Manavand Hayastanum, vortegh qaghaqacu ev qaghaqaciakan tesaki sur pakasutyun@ misht aknhayt e eghel, ays proces@ aveli caytun ev aveli aylandak tesq e stanum։

Irakanum shat dzhvar e mard mnal anmardkayin paymannerum։ Bolvors mer shrjapatum bazmativ orinakner unenq mer mijavayreric, voronc masin asum enq՝ «akhr sa tenc cher, araj lriv urish mard er»։ Bolvors mer mijavayrum unenq tasnyak anunner, voronq keghtsel en irenq irenc, voronq mer nerkayutyamb urish ban en khosum, isk ayl mijavayrum hangist ktsakhen bolvorin, neraryal՝ qez, unenq mardik, vor henc dzhvar pahin korum en, voronc dzhvar paherin du misht (nuynisk qez vtangelov) eghel es nranc koghqin, isk nranq՝ voch։

Menq zarmanum enq, te vortegh en marzashkharhi haryuravor demqern aysor, menq zarmanum enq, te vortegh en tasnyak hazaravor mardik, voronc Tsarukyan@ kyanqi dzhvar paherin ajakcel e՝ buzhvel, krtvel, tun pahel, girq tpel, hamerg tal, film nkarel, gorts unenal, tsnogh pahel, erekha metsacnel, tun dnel, kayanal ev ayln ev ayln։

Zarmanal petq che։ Mez tvum e, te miayn mer poqr Hayastanum e ayspes։ Irakanum da mardkutyan haytni khndirn e՝ mard mnal anmardkayin paymannerum։

Bettelheymn asum e, vor galis er mi pah, erb hamakentronacman tchambarnerum spandi entarkvoghner@ sksum ein nuynisk irenq mtatsel, vor erevi da tchisht e, vor irenq en meghavor@։

Darvin@ kendanuc mard tchanaparhi masin mshakec milionavor tarineri evolyucion tesutyun@։ Bayc marduc anasun darnalu hogebanakan regres@, parzvum e, kartch zhamanaki khndir e։

Sakayn parzvum e naev, vor eqstremal paymannerum shat u shat mardik, voronc du ches tchanachel, kam lav ches tchanachel, mnum en mard ev qaghaqaci՝ chvakhenalov ayd nuyn tchnshumneric, ughigh u bac tchakatov khoselov anardarutyan dem։ U nranq iroq shat en, u henc nranc mej e huysi resurs@։ U verjin orerin ajakcutyan hskayakan aliq@ henc dra shnorhiv e։

Bettelheymn i verjvo ezrakacnum e. «totalitarizmi gravchutyun@ kayanum e dra khostman mej՝ tal anhatakan apahovutyun ev azatel nerqin konfliktneric։ Cavoq, da stacvum e inqnuruynutyan, inqnaharganqi ev arzhanapatvutyan korsti gnov։ Totalitar hamakargerum ishkhogh «handartutyan» gin@ hogu mahn e»։

Vahe Hovhannisyan
Ayl@ntranqayin nakhagtser khumb