Մարկ Ռիժկով․ ինչպես ռուս բժիշկը դարձավ հայկական պոեզիայի թարգմանիչ

Մարկ Ռիժկով․ ինչպես ռուս բժիշկը դարձավ հայկական պոեզիայի թարգմանիչ

Thu, 01 Oct 2026 21:00:36 +0400


Մարկ Նիկոլայի Ռիժկովը (1935-1988) ողջ կյանքում աշխատել է բժշկության ոլորտում։ Սակայն նաեւ զբաղվել է գրականությամբ ու արվեստով։ Ծնվել է 1935 թվականին՝ Դոնբասի Խանժյոնկովո գյուղում։ Երեք տարեկան հասակում ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Սվերդլովսկ, որտեղ գերազանցությամբ ավարտել է դպրոցն ու ընդունվել Սվերդլովսկի բժշկական համալսարան։ 1963 թվականից աշխատել է տեղի թիվ 1 քաղաքային հիվանդանոցում։ 1971 թվականից գլխավորել է դիահերձման բաժանմունքը։

Ռիժկովի ստեղծագործական հետաքրքրությունները դրսեւորվել են դեռ պատանի տարիքից։ Գրել է բանաստեղծություններ, զբաղվել է գեղանկարչությամբ, լուսանկարներով, քանդակագործությամբ։ 1970-ական թվականներին ստեղծել է «Պաթոլոգիաների սոնետներ» բանաստեղծական շարքը՝ նվիրված բժշկի մասնագիտությանը։ Առաջին անգամ դրանք տպագրվել են արդեն հետմահու՝ 2005 թվականին։

Ռիժկովի կյանքում Հայաստանը հատուկ տեղ է գրավել։ 1970 թվականին նա այցելել է Երեւան՝ դիահերձող բժիշկների համամիութենական համագումարին մասնակցելու։ Հայաստանը շատ մեծ տպավորություն է թողել նրա վրա՝ իր բնությամբ, հին ու հարուստ մշակույթով, պատմությամբ եւ պոեզիայով։ Ուղեւորությունից հետո Ռիժկովը որոշում է ինքնուրույն հայերեն սովորել, իսկ հետո արդեն սկսում է զբաղվել հայերենից ռուսերեն հայկական պոեզիայի թարգմանություններով։ 70-ականների վերջերից նրա թարգմանությունները մշտապես տպագրվել են ռուսաստանյան գրական մամուլում՝ Սվերդլովսկում, Մոսկվայում, նաեւ՝ Երեւանում։ Թարգմանել է Չարենց, Սեւակ, Սիլվա Կապուտիկյան, Հովհաննես Շիրազ, Գեւորգ Էմին, Համո Սահյան եւ այլ հայ բանաստեղծների ստեղծագործություններ։ Ժամանակակիցները նկատել են թարգմանչական աշխատանքի հանդեպ Ռիժկովի ունեցած առանձնահատուկ մոտեցումը։ Նա ինքնուրույն է սովորել հայերեն եւ, ի տարբերություն շատ թարգմանիչների, աշխատել է թարգմանել այնպես, որ ճշգրիտ փոխանցի ոչ միայն ստեղծագործության իմաստն ու բովանդակությունը, այլ նաեւ էմոցիոնալ խորքը, ինտոնացիան, ռիթմը, հնչողությունը։ Ռիժկովի թարգմանությունները բարձր է գնահատել Հովհաննես Շիրազը։ Նրանք ծանոթացել են Երեւանում։ Ի դեպ, ռուս թարգմանիչը կիրառել է հայկական գրական կեղծանուն՝ իր ազգանունը նույնպես թարգմանելով՝ Մարկոս Շեկոյան։

Հայաստանի մասին Ռիժկովի բանաստեղծությունները ռուսերենից հայերեն թարգմանել է Սիլվա Կապուտիկյանը։ Ռիժկովը մահացել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, 53 տարեկան հասակում։ Գերեզմանին զետեղված է հայկական տուֆից հայկական խաչքար, որի հեղինակը քանդակագործ Հենրիխ Համբարձումյանն է։ Այդ խաչքարն էլ դարձել է Ռիժկովի եւ Հայաստանի հոգեւոր կապի ու հարազատության սիմվոլը։ 2014 թվականին Եկատերինբուրգում հրատարակվել է «Հայաստանի պոեզիան՝ Մարկ Ռիժկովի թարգմանություններում» գիրքը։

© 2026 Secure News Portal

Source: Hraparak

Hraparak.am

Recent Posts

Ռուսական ֆուտբոլի ամենահայտնի ռմբարկուն ավարտում է կարիերան

Ռուսական ֆուտբոլի ամենահայտնի ռմբարկուն ավարտում է կարիերան Thu, 01 Oct 2026 21:30:16 +0400 Ռուսական ֆուտբոլի…

21 րոպե ago

Այս իրավիճակում օրվա իշխանությունն ունի ընդամենը մեկ ելք

Այս իրավիճակում օրվա իշխանությունն ունի ընդամենը մեկ ելք Thu, 01 Oct 2026 21:20:49 +0400 Այսօրվա…

31 րոպե ago

Ի՞նչ է տալիս դա իշխանությանը

Ի՞նչ է տալիս դա իշխանությանը Thu, 01 Oct 2026 20:45:11 +0400 Գիտեինք, որ Փաշինյան Նիկոլի…

1 ժամ ago

ԵՊՀ-ում 5 ամբիոնի վարիչ են փոխում

ԵՊՀ-ում 5 ամբիոնի վարիչ են փոխում Thu, 01 Oct 2026 20:15:41 +0400 Հովհաննես Հովհաննիսյանը ռեկտոր…

2 ժամ ago

Ադրբեջանը փնտրում է Հայաստան փախած իր զինծառայողին

Ադրբեջանը փնտրում է Հայաստան փախած իր զինծառայողին Thu, 01 Oct 2026 19:49:17 +0400 «Լաչինի ուղղությամբ…

2 ժամ ago

Զգուշացնո՛ւմ  եմ՝ ադրբեջանցուն չփորձե՛ք հանձնել Ադրբեջանին

Զգուշացնո՛ւմ  եմ՝ ադրբեջանցուն չփորձե՛ք հանձնել Ադրբեջանին Thu, 01 Oct 2026 19:43:57 +0400 Զգուշացնո՛ւմ եմ հայ…

2 ժամ ago