Դոշիդ կախած քարտեզն էլ այդ խնձորի պես կծոտեցիր․․․

Wed, 11 Mar 2026 15:15:31 +0400

Նիկոլ Փաշինյանին եթե հանրությունը կարողանա ընկալել ոչ թե որպես մարդ, այլ որպես տեխնոլոգիայի օգտագործման օբյեկտ, ամեն ինչ իր տեղը կընկնի։ Այդ ժամանակ այլևս չեն քննարկի՝ ինչպես կամ ինչու է նա պերյաշկի ուտում, կուկուռուզ կրծում կամ միջազգային արարողակարգի պայմաններում խնձոր կծոտում։ Նման վարքագիծ դրսևորելով՝ նա մի հարց չի լուծում, մի քանի հարց է լուծում։ Նշեմ ամենակարևորները․

Փաշինյանը կուտակում է կարեկցանքի, խղճահարության կապիտալ (Վա՜յ մանկության շրջանում աչքը չի տեսել, հեծանիվ չի ունեցել, մեզ պես սովորական մարդ է)։ Երբ առաջնորդի շուրջ ստեղծվում է կարեկցանքի մթնոլորտ, քննադատությունը սկսում է ընկալվել ոչ միայն որպես քաղաքական դիրքորոշում, այլ որպես անարդար վերաբերմունք մարդու նկատմամբ (պերյաշկի ա էլի, մենք էլ ենք ուտում․․․)։ Հարցը փոխվում է. ոչ թե՝ «ճի՞շտ էր այդ որոշումը», այլ՝ «արդյո՞ք արդար է այսքան խիստ պետք է դատել նրան»։ Քաղաքական հոգեբանության մեջ կարեկցանքը աշխատում է որպես «պաշտպանական վահան»։ Երբ հասարակության մի հատված առաջնորդին ընկալում է որպես թույլ կամ ճնշումների տակ գտնվող մարդ, առաջանում է պաշտպանական ռեակցիա. «նրան շատ մի մեղադրեք», «նա դժվար իրավիճակում է», «բոլորը նրա դեմ են»։ Սա հանրության փոքր, խոցելի մասի դիրքորոշումն է, որ շատերիդ մոտ զարմանք է հարուցում՝ «էլ ի՞նի անի Նիկոլը, որ հավատաք՝ թշնամուն է ծառայում»։ Նա հանրության մոտ ստեղծում է խոցելի, կարեկցանքի արժանի կերպար, որպեսզի արժանանանա պաշտպանության։ Այդ իրավիճակում տեղի է ունենում վտանգավոր հոգեբանական փոխակերպում, պատասխանատվության տեղափոխում։ Սա հենց այն է, ինչ այսօր նա է։ Պատասխանատվության ոչ մի զգացում, բոլորը մեղավոր են, բացի իրենից։ Այս երկու բաղադրիչից առաջանում է ամենավտանգավորը՝ հասարակության պառակտումը։ Խղճահարության, կարեկցանքի, երկրի ղեկավարին ոչ հարիր ամոթալի կերպարներ ստեղծելով՝ նա բարձրացնում է քննադատության շեմը։ Հասարակության մեծ մասը, ով իր մեջ կրում է պետության գաղափարը, քննադատում է առաջնորդին ոչ վայել նրա պահվածքը։ Փաշինյանը հայտնվում է քննադատության ամենաբարձր շեմում։ Հենց այդ ժամանակ էլ թույլին, խեղճին, անզորին, անճարակին, անձեռնհասին, գթության կարոտին պաշտպանելու է դուրս գալիս հանրության այն մասը, որը նրան ընկալում է որպես մարդ, ոչ թե որպես տեխնոլոգիա։ Հանրության այդ փոքր մասը առաջնորդվում է ոչ թե պետականության չափանիշներով, այլ զգացմունքային հավատարմությամբ։ Ու սկսվում է հասարակության պառակտումը․ առողջ քննադատողների և Փաշինյանին որպես մարդ պաշտպանողների միջև։ Նման դեպքում, Փաշինյանը լավ տիրապետում է այդ տեխնոլոգիային, իր կողմնակիցները ավելի են համախմբվում, քննադատողները ավելի են սրվում։ Հասարակությունը բաժանվում է երկու հուզական ճամբարի։ Սա բևեռացման, պառակտման քաղաքականություն է։

Փաշինյանի տերերի տեխնոլոգիան աշխատում է, բայց ութ տարվա անխոնջ աշխատանքից հետո կաղում է։ Հետաքրքիր պարադոքս կա․ պետության ղեկավարը միաժամանակ պետք է ընկալվի մարդկային, բայց նաև ուժեղ և պատասխանատու։ Եթե առաջինը գերակշռում է երկրորդին, առաջանում է այն տպավորությունը, որ առաջնորդը փորձում է քաղաքական պատասխանատվությունը փոխարինել մարդկային կարեկցանքով, խղճահարությամբ։ Այսօր Փաշինյանը հանրությանը ներկայանում է հենց այդ կերպարով․ սովորական մարդ՝ թույլ, երբեմն նաև անօգնական, որպեսզի մարդիկ ներեն, խղճան նրան, կարևորություն չտան նրա արածներին, ասեն՝ մեր Նիկոլն է, մեր խեղջ Նիկոլը։ Մոռանում է, որ առաջնորդը պետական արժանապատվության խորհրդանիշ է և ոչ թե բակի տղա։ Մոռանում է, որ երբ նրան հասարակությունը տեսնում է, անմիջապես գիտակցությանը շամփրում է այս միտքը․ «Դոշիդ կախած քարտեզն էլ այդ խնձորի պես կծոտեցիր․․․»

Մի բան պարզ է՝ առանց այս տեխնոլոգիաներին տիրապետելու նրա դիմակը դժվար է լինելու հանել, իսկ առանց դրա՝ հասարակության զգացմունքային մասը շարունակելու է կերակրել բևեռացումը։