Նիկոլ Փաշինյան, Ջեյհուն Բայրամով, Բաքվի սահմանադրական պահանջները․ օրվա գլխավոր թեմաները

Wed, 09 Sep 2026 23:16:17 +0400

Սեպտեմբերի 9-ի հայաստանյան մեդիա-օրակարգը հատկանշվում է արտաքին քաղաքական ու տարածաշրջանային անվտանգային բարդ զարգացումներով, Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության պայմանագրի և Սահմանադրության փոփոխության շուրջ Բաքվի նոր պահանջներով, ներքաղաքական ու սահմանադրական հանրաքվեի քննարկումներով, Իրանի շուրջ ռազմաքաղաքական լարվածությամբ, ինչպես նաև տնտեսության, հարկային օրենսդրության և քաղաքացիության ստացման կարգի խստացումներով։

Տվյալների հավաքագրումն ու խորքային նարատիվների քարտեզագրումն իրականացվել է պրոֆեսիոնալ մեդիա մոնիտորինգ համակարգերի վերլուծական գործիքակազմի կիրառմամբ։ Օրվա ընթացքում ուսումնասիրված աղբյուրներում առկա հրապարակումների ընդհանուր քանակը կազմում է 2,754 հոդված։

ՕՐՎԱ ԹՈՓ 5 ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

1. Հայ-ադրբեջանական հարաբերություններ. սահմանազատում, խաղաղության պայմանագիր և Բաքվի սահմանադրական պահանջները — 780 հիշատակում, 260 հոդված

• Փաստեր. Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը հայտարարել է, որ Երևանի և Բաքվի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հիմնական նախապայմանը մնում է Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունը և Անկախության հռչակագրին հղումների վերացումը։ ՀՀ ԱԳՆ խոսնակ Անի Բադալյանը հաստատել է, որ Արարատ Միրզոյանի և Ջեյհուն Բայրամովի առաջիկա հանդիպման շուրջ կա նախնական պայմանավորվածություն։ Զուգահեռաբար քննարկվում են սահմանազատման հանձնաժողովների հետագա աշխատանքներն ու TRIPP (Թրամփի ուղի) տարանցիկ նախագծի շուրջ զարգացումները։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում է Բաքվի կողմից ներկայացվող պահանջների դինամիկան, սահմանազատման գործընթացում հնարավոր փոփոխությունները TRIPP-ի հատվածում (ըստ Սարգիս Խանդանյանի), ինչպես նաև միջազգային դերակատարների ներգրավվածությունը։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական նարատիվ. Իշխանության ներկայացուցիչները շեշտադրում են խաղաղության օրակարգի հանձնառությունը, սահմանազատման շարունակականությունն ու տարածաշրջանային ապաշրջափակման կարևորությունը՝ պնդելով, որ Սահմանադրության փոփոխությունը Հայաստանի ներքին սուվերեն գործն է։
  • Ընդդիմադիր նարատիվ. Ընդդիմադիր պատգամավորներն ու փորձագետները (Արթուր Խաչատրյան, Տիգրան Աբրահամյան) հակադարձում են, որ Ալիևը շարունակում է միակողմանի պարտադրանքի ու շանտաժի քաղաքականությունը, իսկ ՀՀ իշխանություններն ամեն օր գնում են նոր զիջումների։

2. Ներքին քաղաքականություն և Կառավարության գործունեություն. վարչապետ Փաշինյանի օրակարգն ու սահմանադրական հանրաքվեի քննարկումները — 650 հիշատակում, 215 հոդված

• Փաստեր. Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի աշխատանքային օրակարգում են եղել միջազգային այցելությունները (այդ թվում՝ Փարիզում Մակրոնի հետ հանդիպումն ու տիեզերական գագաթնաժողովը), Կառավարության նոր ծրագրի իրագործման ընթացքը և առաջիկա սահմանադրական հանրաքվեի նախապատրաստական քննարկումները։ Մեդիա-հարթակներում լայնորեն քննարկվել են նաև տեղական ինքնակառավարման մարմիններում (Մեղրի, Գեղարքունիք) իրականացված աղմկահարույց ձերբակալություններն ու քրեական վարույթները։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրատվամիջոցները քննարկում են իշխող թիմի ներսում տիրող տրամադրությունները, առաջիկա ընտրական փուլերին ընդառաջ վարչական ու իրավապահ ռեսուրսների մոբիլիզացումը, ինչպես նաև Կառավարության PR քայլերը (էկոնոմ դասով թռիչքներ, քաղաքացիների հետ անմիջական շփումներ)։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական նարատիվ. Իշխանամետ աղբյուրները շեշտում են վարչապետի «ժողովրդավարական, պարզ ու համեստ» վարքագիծը, ինչպես նաև կոռուպցիայի դեմ պայքարում «անձեռնմխելիներ չկան» սկզբունքի կիրառումը (Մեղրիի ՔՊ-ական համայնքապետի ձերբակալության օրինակով)։
  • Ընդդիմադիր նարատիվ. Ընդդիմադիր գործիչները (Էդգար Ղազարյան, «Հրապարակ») սա որակում են էժանագին PR ակցիա և քաղաքական հաշվեհարդար՝ նշելով, որ ձերբակալությունների իրական պատճառը Փաշինյանին հայհոյող ձայնագրություններն են կամ ներքին ռեյտինգային խնդիրների լուծումը։

3. Ռուս-ուկրաինական պատերազմն ու դրա տարածաշրջանային ազդեցությունը — 480 հիշատակում, 160 հոդված

• Փաստեր. Միջազգային լրահոսի առանցքում շարունակում են մնալ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև ռազմական բախումները, ճակատային գծում տիրող իրավիճակը (Նովոռոսիյսկի վրա ԱԹՍ հարվածներ) և արևմտյան պատժամիջոցների նոր ալիքները։ ՌԴ պաշտոնական շրջանակները (Կոնստանտին Զատուլին, Դմիտրի Պեսկով) հայտարարություններ են արել Հարավային Կովկասում Արևմուտքի ազդեցության աճի և Հայաստան-Ռուսաստան տնտեսական հարաբերությունների ռիսկերի վերաբերյալ։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում․ Վերլուծաբանները գնահատում են ռուս-ուկրաինական ճակատում տեղի ունեցող փոփոխությունների անմիջական ազդեցությունը Հարավային Կովկասի անվտանգային ճարտարապետության, ԵԱՏՄ շրջանակներում առևտրաշրջանառության և հայ-ռուսական քաղաքական երկխոսության վրա։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Ռուսական/մոսկովյան նարատիվ. Կոնստանտին Զատուլինը հայտարարում է, որ քանի դեռ Փաշինյանը իշխանության է, Հայաստանի հետ առևտրատնտեսական հարաբերություններում որևէ մեղմացում չի լինի, իսկ Երևանի քաղաքականությունը որակում է՝ որպես Արևմուտքի հրահանգով սադրանք։
  • Հայաստանյան պաշտոնական նարատիվ. Իշխող թիմի պատգամավորները (Սարգիս Խանդանյան) պնդում են, որ Հայաստանն առաջիկայում չի պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, իսկ ՌԴ սահմանափակումներն ունեն քաղաքական ենթատեքստ։

4. Իրանին առնչվող զարգացումներն ու տարածաշրջանային անվտանգությունը (TRIPP) — 390 հիշատակում, 130 հոդված

• Փաստեր. Իրանի շուրջ ռազմաքաղաքական լարվածությունը և ԱՄՆ-Իրան հակամարտությունը (Հորմուզի նեղուցում նավերի վրա հարվածներ) շարունակում են մնալ հայկական մեդիայի ուշադրության կենտրոնում։ Թեհրանը հանդես է եկել նոր հայտարարություններով՝ ընդգծելով տարածաշրջանային սահմանների անխախտելիությունը և Սյունիքով անցնող տարանցիկ ուղիներում (TRIPP) արտատարածաշրջանային ուժերի ներկայության անընդունելիությունը։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Մամուլը լուսաբանում է Իրանի կողմից Հայաստանի տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ «կարմիր գծերի» վերահաստատումն ու ԱՄՆ/ՆԱՏՕ ենթակառուցվածքների տեղակայման վերաբերյալ Թեհրանի մտահոգությունները։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իրանամետ/Անվտանգային նարատիվ. Վերլուծաբանները (Արթուր Խաչիկյան, Լևոն Զուրաբյան) շեշտում են, որ Իրանի հետ ռազմավարական գործընկերությունը Հայաստանի անվտանգության գլխավոր երաշխիքն է, և TRIPP-ի շուրջ Արևմուտքի խաղերը կարող են Թեհրանին դրդել կոշտ հակազդեցության։
  • Արևմտամետ/իշխանամետ նարատիվ. Իշխանության ներկայացուցիչները պնդում են, որ TRIPP-ը բացառապես տնտեսական-տրանսպորտային նախագիծ է, իսկ Իրանի հետ հարաբերությունները գտնվում են ջերմ, բարեկամական մթնոլորտում։

5. Տնտեսություն, հարկային քաղաքականություն և քաղաքացիության օրենսդրական փոփոխություններ — 290 հիշատակում, 95 հոդված

• Փաստեր. Կառավարությունը ներկայացրել է տնտեսական ու հարկային օրենսդրության նոր նախագծեր, ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու և դադարեցնելու պետական տուրքերի կտրուկ բարձրացման նախագիծ (250 հազար և 1.5 մլն դրամ), ինչպես նաև ՀԷՑ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրության գերակա շահ ճանաչելու որոշման նախագիծը։
• Մեդիայի ուշադրության կենտրոնում. Լրատվամիջոցներում քննարկվում են Ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանի հայտնած տվյալները պետական պարտքի (13.9 մլրդ դոլար) և արտահանման 6.7% անկման վերաբերյալ, ինչպես նաև PISA 2025-ի աղետալի արդյունքները (հայ աշակերտները վերջինն են տարածաշրջանում)։
• Հակասող նարատիվներ․
  • Իշխանական նարատիվ. ԿԳՄՍՆ-ն և իշխանական թևը պնդում են, որ PISA հետազոտության արդյունքները փաստում են, որ կրթության բարեփոխումներն ընթանում են ճիշտ ուղղությամբ, իսկ հարկային նոր կարգավորումները նպաստելու են ստվերի դեմ պայքարին։
  • Ընդդիմադիր/Փորձագիտական նարատիվ. Տնտեսագետներն ու ընդդիմադիրները (Տիգրան Ջրբաշյան, Նարեկ Կարապետյան) պնդում են, որ կրթության ոլորտում արտակարգ ռեժիմ է պետք, իսկ ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների վատթարացման պատճառով՝ Հայաստանի առևտրային դեֆիցիտը կտրուկ վատանալու է

ՕՐՎԱ ԹՈՓ ՄԵԴԻԱ-ԴԵՄՔԵՐԸ

1. Նիկոլ Փաշինյան. Արտասահմանյան այցելությունների, Ֆրանսիայի նախագահի հետ հանդիպման, սահմանադրական հանրաքվեի և ներքին քաղաքական օրակարգի պատճառով լրահոսի բացարձակ առաջատարը։
2. Ջեյհուն Բայրամով. Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխության վերաբերյալ կոշտ նախապայմանների և խաղաղության պայմանագրի շուրջ հայտարարություններով։
3. Դոնալդ Թրամփ. TRIPP (Թրամփի ուղի) տարանցիկ նախագծի և միջազգային աշխարհաքաղաքական քննարկումների ֆոնին։
4. Արարատ Միրզոյան. Բայրամովի հետ սպասվող հանդիպման, դիվանագիտական բանակցությունների և արտաքին քաղաքականության վարման շրջանակներում։
5. Տիգրան Ավինյան. Երևանի ավագանու նիստի թեժ քննարկումների, տրանսպորտային реформների և ընդդիմադիր անդամների հետ միջադեպերի կենտրոնում։

ԿԱՐԵՎՈՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԹՈՓՈՒՄ ՉԵՆ

• PISA 2025 միջազգային կրթական հետազոտության աղետալի արդյունքներն ու ԿԳՄՍՆ արձագանքը. ՏՀԶԿ-ի (OECD) հրապարակած 91 երկրների PISA-2025 հետազոտությամբ հայ 15-ամյա աշակերտները տարածաշրջանում վերջին տեղում են (81%-ը չի հասնում ընթերցանության բազային շեմին)։ ԿԳՄՍՆ-ն պնդում է, որ բարեփոխումները ճիշտ ուղղությամբ են ընթանում, մինչդեռ տնտեսագետ Տիգրան Ջրբաշյանն ու Ատոմ Մխիթարյանն առաջարկում են կրթության ոլորտում հայտարարել արտակարգ ռեժիմ։
• ՀԷՑ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրության գերակա շահ ճանաչելու նախագծի հրապարակումը. ՏԿԵՆ-ը e-draft.am հարթակում շրջանառության մեջ է դրել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի 100% բաժնետոմսերը հանրության գերակա շահ ճանաչելու և ՀՀ-ին օտարելու որոշման նախագիծը, որով օտարման գործընթացը նախատեսվում է ավարտել մինչև 2027թ. հոկտեմբերի 1-ը։
• Դավիթ Իշխանյանի հուզիչ ուղերձը Բաքվի բանտից. Արցախի ԱԺ նախկին նախագահ Դավիթ Իշխանյանը Բաքվի բանտից հղած ձայնագրությամբ ՀՀ ՄԻՊ Անահիտ Մանասյանին հրավիրել է Ադրբեջանի Ումբակիի ՔԿՀ՝ հայ գերիներին տեսակցելու, և կոչ է արել ՀՀ պաշտոնյաներին «մի քիչ թասիբ ունենալ» ու տեր կանգնել ՀՀ անձնագիր ունեցող 19 գերիներին։
• Գագիկ Խաչատրյանի առանձնատան խուզարկության կադրերի հրապարակումը. ՀՀ Քննչական կոմիտեն հրապարակել է տեսանյութ ՊԵԿ նախկին նախագահ Գագիկ Խաչատրյանի առանձնատան խուզարկությունից, որտեղ հայտնաբերվել են թանկարժեք աքսեսուարներ, կտավներ և օրինական զենքեր։
• ԱԺ հանձնաժողովների ընտրություններն ու «Ուժեղ Հայաստանի» թեկնածուին մերժելը. ԱԺ Տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում ՔՊ-ն դեմ քվեարկեց «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության թեկնածու Վրույր Այվազյանին, իսկ ՔՊ պատգամավոր Ծովինար Վարդանյանն ընտրվեց Ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի փոխնախագահ։
• «Անհետացած» ծիրանի ու Ուզբեկստանի հետ վիճակագրական սկանդալը. Սևակ Հակոբյանը իր հաղորդման ընթացքում բացահայտել է, որ ՀՀ-ն հայտարարում է Ուզբեկստան 2168 տոննա ծիրան արտահանելու մասին, մինչդեռ Ուզբեկստանի պաշտոնական վիճակագրությունը հայտնում է ընդամենը 20 տոննա ներկրման մասին։

ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• «Tour of Armenia» միջազգային հեծանվավազքն ու երթևեկության սահմանափակումները. Սեպտեմբերի 10-13-ը Հայաստանում առաջին անգամ կանցկացվի UCI Europe Tour-ի «Tour of Armenia» բազմօրյա միջազգային հեծանվավազքը, որին կմասնակցեն 16 երկրների (Իտալիա, Գերմանիա, Ճապոնիա, Մեծ Բրիտանիա և այլն) 300-ից ավելի մասնակիցներ: Մրցաշարը պատշաճ անցկացնելու նպատակով Երևանում և 4 մարզերում (Գեղարքունիք, Տավուշ, Լոռի, Արագածոտն) նախատեսված են երթևեկության մասշտաբային սահմանափակումներ:
• «Աջակից ընթերցասրահի» բացումը Ազգային գրադարանում. Ամերիկահայ գրադարանավար Ծիածան (Ջիա) Այվազյանի կտակի համաձայն՝ Հայաստանի ազգային գրադարանի առաջին հարկում բացվել է սահմանափակ կարողություններ ունեցող անձանց համար նախատեսված նոր ընթերցասրահ, որը համալրված է ձայնագրքերով, Բրայլյան գրատիպով և այլընտրանքային տեխնոլոգիաներով:
• Արտեմ Օհանովն ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ. Աշխարհահռչակ քիմիկոս-բյուրեղագետ Արտեմ Օհանովը Telegram-ի իր ալիքում հայտնել է, որ ընտրվել է Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ՝ երախտագիտություն հայտնելով պատմական հայրենիքին («Շնորհակալություն, Հայաստան»):
• LES MILLS EXPERIENCE Yerevan բացօթյա մարզական իրադարձությունը. Սեպտեմբերի 13-ին Ազատության հրապարակը կվերածվի հսկայական բացօթյա մարզահրապարակի, որտեղ միջազգային մարզիչներ Սեբաստիան Խարամիլյոյի և Ալդրին Դելա Վեգայի մասնակցությամբ կանցկացվեն BODY JAM, BODYPUMP և BODYCOMBAT խմբային մարզումներ: