Խոսքի մոգական ուժը

Fri, 07 Aug 2026 17:15:44 +0400

20-21-րդ դարերի գիտությունն աստիճանաբար մոտեցել է խոսքի ուժն ընկալելու իրողությանը: Վերհիշենք, թե ինչ է ասվում Աստվածաշնչում. «Ի սկզբանե էր Բանը, եւ Բանն Աստծո մոտ էր, եւ Աստված էր Բանը» (Նոր Կտակարան, Հովհ. 1:1): Իհարկե, Հիսուս Քիստոսին մատնացույց անող՝ աստվածաշնչյան «Բան» բառն ունի ավելի լայն եւ խորը իմաստ, քան ընդամենը «խոսք» բառն է: Թարգմանված լինելով հունարեն «Լոգոս» տերմինից, այն միաժամանակ նշանակում է խոսք (լեզու), միտք (բանականություն) եւ գործ (իրողություն): Համարյա նույնն էլ հունարենի դեպքում է՝ բացառությամբ երրորդ՝ «պատճառ» կամ «օրենք» իմաստների:

Խոսքի ուժը դրսեւորվում է ոչ միայն սոցիալական ոլորտում՝ զանգվածներին մոբիլիզացնելու մեջ: Այն կարող է դրսեւորվել նաեւ որպես գործողության շարժիչ ուժ: Իհարկե, խոսքը Հայաստանի Ազգային ժողովում մեծամասնություն կազմող խմբակցության անդամների կողմից լեզվակռվի կամ ձեռնամարտի պատրաստվելու մասին չէ: Դրանք կարող են ծագել նույնիսկ աննշան sms-ի միջոցով՝ ուղարկված մեկ անձի կողմից: Կամ էլ նույնիսկ ձեռքի շարժումով պայմանավորված, ինչպես հին ժամանակներում ճակատամարտից առաջ էր: Տվյալ դեպքում խոսքն այն մասին է, որ գրավոր (հիմնականում) վիճակում այն կարող է ձեռք բերել մոգական ուժ: Եվ ազդեցություն գործել մարդկային մտածողության, իսկ դրա միջոցով՝ նաեւ օբյեկտիվ իրականության վրա:

Խոսքի ուժի այդօրինակ զորությունը հիմնականում ընդունվում եւ կիրառվում է աշխարհի արեւելյան կողմում՝ Հնդկաստան, Հնդկաչին, Չինաստան եւ այլն, ինչը մուտք է գործել արեւմտյան քաղաքականություն էզոթերիկայի (թաքնագիտության) անվան ներքո եւ դրա միջոցով, ինչի մասին որոշակի պատկերացում ունի նաեւ ՀՀ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնող անձը: Դա ժամանակ առ ժամանակ զգացել եմ ու արձանագրել «Հրապարակ»-ում: Իսկ ավելի վաղ՝ նաեւ Ֆեյսբուք-ում: Այսօր դա հերթական անգամ արձանագրելու պահն է, ինչի համար հիմք է ծառայել նախարարություններն անվանափոխելու նախաձեռնությունը: Ասեմ, որ այն որոշակի ֆինանսական ծախսեր պահանջող գործողություն է, քանի որ փոխվելու են բազմաթիվ կնիքներ ու ձեւաթղթեր: Բայց դե հանուն «բարձր» նպատակի՝ իշխող ուժի տեսակետից ինչ մի մեծ բան է լրացուցիչ ծախս կատարելը պետբյուջեից:

Եվ այսպես, բարձրտեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը կվերանվանվի բարձրտեխնոլոգիական արդյունաբերության եւ արհեստական բանականության նախարարություն։ Դա, նախ նշանակում է, որ արհեստական բանականությունն այսուհետ կարեւոր տեղ է զբաղեցնելու նախարարության գործունեության մեջ: Եվ, ինչը շատ ավելի էական է, խոսքի մագիայի շնորհիվ մինչեւ 2050 թվականը Հայաստանը կդառնա այդ բնագավառի աշխարհի առաջատար պետություններից մեկը, ինչը, ի դեպ, չափազանց բարդ գործ է, վկա՝ Իսրայելի փորձառությունը (): Այս դեպքում էական չէ իմ եւ մնացածների վերաբերմունքը հրեաների նկատմամբ: Կարեւորը նրանց հաջողված փորձառությունն ուսումնասիրելն է:

Միաժամանակ, աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության փոխարեն, գրում է «Հրապարակ»-ը, առաջարկվում է սահմանել «Աշխատանքի եւ բարեկեցության նախարարություն» անվանումը։ Ինչպես երեւում է, նույն գաղտնիքն առկա է նաեւ այս հարցում: Բարեկեցությունը ստեղծվում է աշխատանքով, նախարարության նոր անվանումն էլ մարդկանց ուղեղների միջից վանելու է լոդրությունը: Իսկ դրա միջոցով նաեւ ամենամեծ «մեղքը»՝ աղքատությունը, ինչպես ժամանակին հորդորում էր վարչապետի աթոռը զբաղեցնողը: Խոսքը հատկապես «65+» տարիքի թոշակառուների, այսինքն՝ իմ տարիքի անձանց մասին է: Եվ, վերջապես, արտաքին գործերի նախարարությանը կկրի «Արտաքին գործերի եւ միջազգային առեւտրի նախարարություն» անվանումը։ Բայց այս մեկի անվանափոխության խորհուրդը մի փոքր այլ է: Ընդհանրապես, բազմաթիվ երկրների ԱԳՆ-ների կազմում գործում է ռազմական ու առեւտրային կցորդների ինստիտուտը: Բայց դրանք շարունակում են մնալ որպես զուտ արտաքին գործերի գծով գերատեսչություն, որովհետեւ ենթադրվում է, որ գերատեսչության անվանման մեջ պետք է շեշտվի գլխավորը՝ առանց այն ծանրաբեռնելու երկրորդական գործառույթների անվանումով: Բայց քանի որ մեզանում ամեն ինչ յուրատեսակ է, ապա այդ տրամաբանությունն էլ պետք է լինի առանձնահատուկ, ինչը, միաժամանակ, արտերկրի մեր դեսպաններին անընդհատ կհիշեցնի, թե հանուն ինչի են իրենք այնտեղ:
Տեղեկատվությունը հրապարակած «Հրապարակ»-ը մի թեթեւ կասկածանքով է ներկայացնում անվանափոխության հարցը՝ շեշտելով «նախագծի ընդունման դեպքում» արտահայտությունը: Կարծում եմ, որ այդ լուրը պետք է որ լինի հավաստի, քանի որ իր անհեթեթությամբ ամբողջությամբ համապատասխանում է «իրական Հայաստանի» ոգուն: Ինչ վերաբերում է իմ նախանշած տարեթվին՝ 2050 թվականին, ապա այն, հիշենք, 2019-ին շրջանառվել է դեռեւս «դուխով» վարչապետի կողմից: Ինքը պետք է Հայաստանը կառավարեր առնվազն մինչեւ 2050 թվականը, եւ այդ տարեթիվը պետք է լիներ իր «դուխով» գործունեության հանրագումարային տարին: Հուսով եմ՝ Հայաստանը շատ ավելի վաղ կարող է ազատագրվել վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնող անձի բռնապետական իշխանությունից: