«Հրապարակ». Նուբարաշենը, որ 10 հազար բնակիչ ունի, կարող է ունենալ թաղապետ, Սարի թաղը, որ 25 հազար բնակիչ ունի` ո՞չ

Thu, 10 Sep 2026 13:45:54 +0400

Հարցազրույց Կենտրոնի նախկին թաղապետ, քաղաքաշինարար Վիկտոր Մնացականյանի հետ

– Այսօր Կոնդում կա՞ն մարդկային տարրական պայմաններ, որ բնակիչները կարողանան ամենապարզունակ, անհրաժեշտ կենցաղով ու մշակույթով ապրել:

– Կոնդը գրադարան ուներ, հիմա սեփականաշնորհված է եւ ավերակ տեսք ունի: Կոնդեցին չունի այգի, գրադարան, բաղնիք, զուգարան, չունի դեղատուն, մանկապարտեզ, դպրոցը փակվել է: Զուրկ է հասարակական տարածքներից, երեխաները խաղահրապարակ չունեն, եւ սա Երեւանի կենտրոնն է: Հիմա երեխաները խաղալու համար պիտի գնան, փողոցն անցնեն, մի այգի գտնեն: Բայց ժամանակին հաշվի են առել, չէ՞, դպրոց են կառուցել, մանկապարտեզ: Կոնդի ամենաբարձր մասից Արարատը հստակ երեւում է, բայց Լեո-Սարյան հատվածում շենք կառուցեցին` համարյա 20 հարկ, եւ էլի ուրիշ շենքեր, որոնք կոնդեցիների տեսարանը փակեցին, բացի այդ՝ մի քանի տասնյակ սեփականատերերի տան գինը գցեցին: Այսինքն, քաղաքապետարանի սխալ որոշման պատճառով մարդիկ զրկվեցին, իրենց գույքի շուկայական արժեքն ընկավ, ինչ է թե՝ քաղաքապետարանում ինչ-որ մեկը որոշեց, որ էս կառուցապատողն էստեղ պիտի շենք կառուցի:

– Բայց, հակառակ այդ ամենին, վերջին տարիներին Կոնդում նոր տներ են կառուցվում, վերանորոգվում են որոշ հները: Կարո՞ղ ենք համարել, որ այդպես բնակիչները ե՛ւ իրենց, ե՛ւ Կոնդի գլխի ճարն են տեսնում:

– Հիմա ով ինչպես կարողանում է, այնպես էլ կառուցապատում է՝ իր ճաշակով, բայց գոնե այնպես կառուցեին, որ հնին մոտիկ լիներ` քարերի ընտրությունը, տների բարձրությունը: Այսինքն, քարի ու տուֆի մի տեսակից օգտվեին կամ սվաղի մի ձեւ ընտրեին, ոչ թե՝ ով ինչ ուզենա, այն էլ անի: Կոնդի էս նեղլիկ փողոցներն են հենց Կոնդի ինքնության մաս կազմում: Ինչպես «տոկատունը», «Նվագախմբի տղաների» պատը, ինչպես այս խաղողի թարման: Հիմա ո՞նց է անելու դա քաղաքապետարանը, ես չգիտեմ: Ուզում են օրենք ընդունեն, դա լավ է, բայց մենք գիտենք, որ տասնյակ օրենքներ են ընդունվել եւ չեն աշխատել, տասնյակ հանձնաժողովներ ենք տեսել, որ չեն աշխատել, կենսունակ չեն եղել: Ինչո՞ւ․ որովհետեւ առաջին հերթին մասնակցային կառավարում չենք իրականացրել: Այսինքն՝ բնակիչը, նաեւ այն երեւանցիները, որոնք սրտացավ են` չեն ապրում Կոնդում, բայց Կոնդն իրենց համար քաղաքի ինքնության մաս է, ինքը ճարտարապետ է, շինարար է, ասում է` գամ, օգտագործեք իմ հնարավորությունները:

– Տեսնում ենք՝ Կոնդի շուրջբոլորը բարձրահարկ շենքեր են կառուցվում: Կարելի՞ է այդպես «շրջափակել» հիմնականում միհարկանի Կոնդը:

– Կոնդի հասցեներից է Մոլլայի բակը: Այս բակում Կոնդի առաջին սրճարանն է բացվել, եւ հենց առաջին հարցազրույցն էլ ես եմ տվել «Հրապարակ» օրաթերթին` Զառային, 2023 թվականին: Այն ժամանակ մի սեղան էր, հետո եղավ 2-3 սեղան, իսկ անցյալ տարվանից ավելի են մեծացրել, որովհետեւ սրա պահանջը կա: Երբ այստեղից նայում ենք, բարձրահարկ շենքերով ամբողջ տեսարանը փակել են եւ շատ գեշ են փակել: Իսկ նախկինում այստեղից շատ սիրուն Երեւան էր երեւում` Կենտրոնը: Կարող էին տրամաբանված կառուցել, գոնե կասկադաձեւ, որ տեսարանը չփակվեր: Հիմա այստեղի բնակիչների հողի գինն է ընկել, հողն առնեն` ի՞նչ անեն, նայեն դիմացը փակած բարձրահարկ շենքի պատի՞ն: Դրա համար կա քաղաքաշինական պատասխանատվության հարց, քաղաքապետերը, գլխավոր ճարտարապետները նման բաները պետք է հաշվի առնեն:

– Ինչպե՞ս եք պատկերացնում Կոնդի վերակառուցման ծրագիրը: Ինչպե՞ս պետք է մոտենալ, որ ե՛ւ Կոնդի հինը պահպանվի, ե՛ւ նորանա:

– Տիպիկ Կոնդի բակ է, երբ դարպասից ներս ես մտնում եւ տեսնում, որ բակում ապրում է 6-7 ընտանիք: Հնարավորության դեպքում մարդիկ այսպես կարող են շարունակել ապրել, ինչպես, օրինակ, Հունաստանում է: Բակում փոքրիկ խոհանոց կարող է լինել` ռեստորանչիկ, թեկուզ վարձով տրվող տներ: Հարեւաններից ով ուզում է, թող վաճառի, մյուսն առնի, սարքի, վերանորոգի: Ամենակարեւորն այն է, որ պահպանվեն այսպիսի բակերը, որովհետեւ սրանք էլ են Կոնդի, Երեւանի ինքնության մաս: Վերակառուցման ծրագիրը պետք է այնպիսին լինի, որ Կոնդի ինքնատիպությունը պահպանվի եւ շատ բալանսավորված լինի, այսինքն` ե՛ւ բնակիչների խնդիրները հաշվի առնվեն, ե՛ւ հետագա տնտեսական խնդիրները: Օրինակ, այս հրապարակը, որի անունը դրել ենք Չինոյի հրապարակ, այդպես Կոնդում պետք է լինեն տարբեր հասարակական վայրեր, ե՛ւ հրապարակ, ե՛ւ խաղահրապարակ: Նաեւ այգի ունենալու հնարավորություն պետք է ստեղծել, շատրվաններ լինեն, փոքրիկ ջրավազաններ: Բնակիչների ցանկությունն է, որ սրճարաններ լինեն, ծառեր, կանաչապատ տարածքներ, որ զբոսաշրջիկներ գան, տարածքը գեղեցկանա, գրավիչ լինի։ Այ, սա է կարեւորը: Բայց նորից եմ ասում` պետք է վերակառուցումը բալանսավորված լինի, չպետք է ամեն ինչ թողնել կոնդեցիների ճաշակին: Կարող է այդ մարդիկ սխալվեն, հարեւաններից մեկը տան պատերը երեսպատի մի գույնի սալիկով, մյուսը` մեկ այլ գույնի, եւ նորից կորցնենք Կոնդը: Դրա համար կարծում եմ, որ չպետք է շտապել, նախ տեսնենք, հասկանանք, թե իշխանությունն ինչ է անում:
– Կարո՞ղ ենք վստահել, տարիներ շարունակ խոստանում են վերակառուցել, բայց աչքներիս առաջ քանդուքարափ են անում:
– Մինչեւ Կոնդը պատասխանատու չունենա, որեւէ բան տեղից չի շարժվի: Դրա համար Կոնդը պետք է ունենա թաղապետ, եւ էլի պատմական տարածքներ ունենք, որոնցում ուղղակի պատասխանատու է պետք: Ասենք, Նուբարաշենը, որ 10 հազար բնակիչ ունի, կարող է ունենալ թաղապետ, իսկ Սարի թաղը` ոչ, որ 25 հազար բնակիչ ունի: Երեւանի հիմնական խնդիրներն առաջանում են հենց այդ անպատասխանատվությունից: Օրինակ, Օղակաձեւ այգին չունի տնօրեն կամ՝ Մոնումենտի այգին: Այստեղ նաեւ կարեւոր է, որ կոնդեցին չտուժի: Այն բնակիչը, որն ուզում է վաճառել իր տունը, թող վաճառի եւ գնա, բայց հանրային գերակա շահ չլինի, որ զոռով ստիպեն մարդուն վաճառի, եւ գնեն, ինչպես Նորագյուղում եղավ կամ Ֆիրդուսում:

– Դուք տեսնո՞ւմ եք այն մոտեցումը, որ, այնուամենայնիվ, Կոնդը կպահպանվի հիմնականում իր ինքնությամբ, իր կոլորիտով:

– Այո, ես հուսով եմ: Բնակիչներից շատերը երկար տարիներ պայքարել են Կոնդի համար, իսկ հիմա ավելի են հետաքրքրված: Առաջ չէին հավատում, ասում էին, որ հեսա Կոնդը քանդելու են, գոնե մեզ մի բան տան: Իսկ ես ասում էի` ոչ, Կոնդը չեն քանդելու: Լավ է, որ կա պետական կամք, բայց ես չգիտեմ, թե դա ինչին կբերի: Եթե նույնը ժամանակին հասկանային եւ Ֆիրդուսում անեին, որ ընդամենը մի 10 կառուցապատող գերշահույթ ու եկամուտներ ստացան, եւ փոխարենը կորցրինք այդ կարեւոր, պատմական թաղամասը: Այդպես գնալով՝ էլի շատ տեղեր կարող ենք կորցնել: Բայց Կոնդը Երեւանի ինքնության համար շատ կարեւոր է, Կոնդը եզակի է, թաղ է: Երբ ասում ենք թաղ, մարդիկ միանգամից հասկանում են Կոնդ: Այստեղ շատ կարեւոր է, որ կառավարությունը եւ քաղաքային իշխանությունը կոնդեցիներին լսեն, կոնդեցիների ցանկությունները, պահանջները եւ այդպես դիմելով համապատասխան քաղաքաշինական կամ գեղագիտական խորհրդին` գան լավագույն լուծման: