Hayastan@՝ Astvatsashnchi ejerum

Fri, 06 Mar 2026 21:00:29 +0400

17-rd dari fransiaci gitnakan, boghoqakan hogevorakan Samuel Boshar@ gitakan shrjanaknerum haytni e vorpes Astvatsashnchi ashkharhagrutyan hetazotvogh, vor@ Surb grqi ejerum pordzel e gtnel Hayastan@։ Boshar@ tsnvel e 1599 tvakanin՝ Ruanum, pastori @ntaniqum։ Nra qerin haytni Pyer dyu Mulenn e, vor@ haytni boghoqakan kalvinakan ughghutyan astvatsaban u hogevorakan e eghel, boghoqakan fransiacineri intelektual khorhrdanish@։ Samuel@ gnacel e qeru hetqerov։ 14 tarekanum hunarenov sksel e banasteghtsutyunner grel։ Haziv 20 tarekan dardzats, meknel e Leyden՝ araberen usanelu։ Hetvo meknel e Anglia՝ ir usucchi՝ Qemeroni hetevic։ Ayd zhamanak Angliayum qaghaqaciakan ankargutyunner ein։ Fransia veradarnaluc hetvo nshanakvel e Kanei pastor u kyanqi grete voghj mnacyal hatvatsn anckacrel ayntegh։ 1652 tvakanin shvedakan Qristina taguhin nran hravirel e Stokholm։ Boshari het Shvedia e meknel nra ashakert Pyer Daniel Yuen՝ Avranshi apaga episkopvos@։ Ayd zhamanak shvedakan tagavorakan palatum shat gitnakanner en havaqvel՝ Qristina taguhu hraverov։ Bosharn ashkhatel e arqayakan gradarani araberen dzeragreri vra։ Hetvo veradardzel e Kann, andamakcel teghi akademiayin ev sharunakel ashkhatel՝ minchev kyanqi verj@։

Boshar@ zbaghvel e mi volortov, vor@ zhamanakakic gitutyan mej kochvum e Astvatsashnchi ashkharhagrutyun։ Nra himnakan ashkhatutyun@ Geographia Sacra, seu Phaleg et Canaan-n er, vor@ luys e tesel 1646 tvakanin, erku hatorvov։ Ayn 17-rd dari verjin dardzel e ir zhamanaki amenahaytni gitakan ashkhatutyunneric mek@։ Bosharn ir araj drel er mi khndir, vor@ nuynisk zhamanakakic gitnakanner@ hamarel en aniragortseli․ Tsnndoc grqum usumnasirel e hishatakvats 70 zhoghovurdneri tsagum@ ev dranq kapel ir zhamanakneri Evropayi, Asiayi ev Afrikayi zhoghovurdneri het։ Ir kazmats «Zhoghovurdneri anvanumneri haracuycum» tegh gtats yuraqanchyur anvanum na hetazotel e arandzin-arandzin, pordzel hamapataskhanutyunner kam aghersner gtnel hunaren, latineren, araberen, asoreren teqsterum, anvanumneri veraberyal steghtsel verlutsakan shghtaner։ Grqum nerkayacvats qartezner@, @st eutyan, arajinn ein, vor nerkayacnum ein Surb Erkir@ ev cuyc ein talis ayn teghavayrer@, vortegh teghi e unecel Astvatsashnchi Hin Ukhti ays kam ayn iradardzutyun@։ Da astvatsashnchyan arajin atlasn er, vorum Hayastan@ hatuk tegh uner՝ vorpes mi erkir, vori het miangamic mi qani astvatsashnchyan syuzhe er kapvum։

Boshar@ hatkapes qnnarkman nyut e dardzrel «Hayastan»՝ «Armenia» teghanun@։ Na arajarkel e mi bacatrutyun, vor@ hetvo erkar zhamanak mejberum ein shat gitnakanner՝ ankakh ayn hangamanqic, te hamamit ein kam voch։ @st nra, Hayastani «Armenia» teghanvanadzev@ kapvats e hin ebrayakan «Har Minni»՝ «Minnii ler» anvanman het։ Minnin mekn e ayn ereq tagavorutyunneric, voronq Eremia margaren koch e anum handes gal Babeloni dem։ Boshar@ kartsum er, vor Eremiayi grqi 51,27-um hishatakvats tagavorutyunneri sharqum ka naev Hayastan@, ev ayn meknabanutyun@, vor@ Hayastani «Armenia» teghanvan het kapvats arajarkel e Boshar@, 17-19-rd darerum amenic taratsvatsn e hamarvel, teev naev shat e vitcharkvel։ Hayastani het kapvats ir hetazotutyan @ntacqum na hatkapes ushadrutyun e dardzrel ayn hangamanqi vra, vor Noyyan tapan@ kang e arel Ararati lernerum։ Hasaneli bolvor hin aghbyurnern usumnasirelov՝ Boshar@ pndel e, vor khosq e gnum Hayastani masin։ Na naev pordzel e Hayastan@ gtnel zhoghovurdneri tsagumnabanutyan astvatsashnchyan tesutyan mej։ Ankakh ayn hangamanqic, te Boshari tesaketnern aysorva gitutyan koghmic inch verabermunqi en arzhananum, parz e mi ban, vor na ir gitakan ashkhatanqnerum mshtapes pordzel e gtnel Hayastan@։