Տոն, որն անպատիժ կարող են ոտնահարել

Sun, 05 Jul 2026 10:48:49 +0400

Այսօր Հայաստանը նշում է Սահմանադրության օրը՝ Հանրապետության Հիմնական օրենքի օրը, որը պետք է լիներ պետության ինքնիշխանության, ժողովրդի իրավունքների և օրենքով իշխանության կողմից ժողովրդի կամքը հարգելու և ընդունելու բարձրագույն իրավական երաշխիքը։

Սակայն դժվար է խոսել Սահմանադրության իրական տոնի մասին, երբ հենց այս օրերին Սահմանադրությունը բազմիցս կոպտորեն խախտվել է գործող իշխանության կողմից, իսկ Սահմանադրական դատարանը, որը կոչված էր լինելու դրա վերջին պաշտպանը, փաստացի հրաժարվել է կատարել այդ առաքելությունը՝ կանգնելով նրանց կողքին, ովքեր ժողովրդից խլել են ընտրության իրավունքը։

Կրկնենք` Սահմանադրական դատարանը հրաժարվեց պաշտպանել Սահմանադրությունը, և սա փաստ է։
Եվ այստեղ անխուսափելիորեն առաջանում է հետևությունը. եթե Հիմնական օրենքը կարելի է անպատիժ ոտնահարել, եթե սահմանադրական սկզբունքները դառնում են ոչ թե իշխանության համար պարտադիր նորմ, այլ քաղաքական նպատակահարմարության առարկա, եթե բռնաբարվում է ժողովրդի ֆունդամենտալ իրավունքները, ապա միանշանակ քայքայվում են պետության իրավական ամրության հիմքերը, իսկ ժողովուրդը՝ որպես երկրում իշխանության միակ կրող, վերածվում է ընդամենը իշխանության վերարտադրության «մատերիալի»։
Սահմանադրությունը գոյություն չունի տարին մեկ անգամ հնչող հանդիսավոր ելույթների համար։
Այն գոյություն ունի՝ պաշտպանելու պետությունը, ժողովրդին և օրենքը իշխանության կամայականությունից:
Իսկ եթե այն ինստիտուտը, որը պարտավոր էր պահպանել Սահմանադրությունը, չի կատարում իր պարտականությունը, ապա սահմանադրական կարգի նկատմամբ վստահության կորստի պատասխանատվությունն առաջին հերթին ընկնում է նրանց վրա, ովքեր պետք է կանգնած լինեին դրա պաշտպանության դիրքերում։
Այսօր Սահմանադրության օրն է։ Սա այն օրն է, երբ հասարակությունն իրավունք ունի հարցնելու. արդյո՞ք Սահմանադրությունը Հայաստանում գործում է բոլորի համար հավասարապես, թե՞ այն այլևս դադարել է լինել պետության բարձրագույն օրենքը։

Արման Աբովյան