Metaghneri hetqeric minchev «aghtotvats bnakchutyun»․ i՞nch en pntrum otar «srtacavner@»
Sat, 05 Sep 2026 14:45:04 +0400

Syuniqi veraberyal «Arnika» (Arnika) kazmakerputyan verjers hraparakats hetazotutyun@ hertakan angam hanrayin anhangstutyan aliq bardzracrec։ Poshu ev nstvatsqneri mej pghndzi, isk bnakichneri mezum mkndeghi, molibdeni u nikeli arkayutyan masin tvyalnern arajin hayacqic tagnapali en։
Sakayn pastatghteri khorqayin usumnasirutyunn u volorti masnagetneri gnahatakanner@ lriv ayl patker en i hayt berum․ katarvel en makeresayin chapumner, voroncic arvel en gitakanoren chhimnavorvats u chapazancvats ezrakacutyunner։ Bnapahpanakan chapman, organizmum nyuti arkayutyan ev dra entadryal aghbyuri mijev havasarutyan nshan dnel@ gitakan arumov antuylatreli e։
20 nmushov amboghj marzi masin chen datum
Arajin lurj khndir@ hetazotutyan @ntranqn e։ Syuniqi yot tarber vayreric vercvel e @ndamen@ 20 bnapahpanakan nmush (15 poshi, 4 nstvatsq, 1 hogh) ev 62 bnakchi mezi nmush։
Vorqanvo՞v e sa nerkayacucchakan։ Qajaranum poshu mej pghndzi bardzr cucanishnern u dranq Kanadayi chapanishneri het hamematel@ karogh en azdanshan linel, bayc voch erbeq datavtchir։ Mek kam erku ketic vercvats tvyal@ chi karogh taratsvel amboghj bnakavayri vra։ Baci ayd՝ hstakecvats che՝ chapvel e odum kakhva՞ts, te՞ getnin nstats poshin, minchder sranq skzbunqoren tarber cucanishner en։
Mezum metagh gtnel@ der hivandutyun che
Hetazotutyan amenazgayun mas@ 62 bnakichneri kensabanakan nmushnern en։ Bayc organizmum voreve tarri arkayutyun@ inqnin tunavorum kam hivandutyun chi nshanakum։ Karevor en nyuti koncentracian, qimiakan dzev@, azdecutyan tevoghutyunn u hamematakan khmbi arkayutyun@։
Aravel khoceli e mkndeghi (arsen) masin pndum@։ AMN Tunavor nyuteri ev hivandutyunneri grancman gortsakalutyun@ (ATSDR) hstak nshum e՝ mezi @ndhanur mkndeghi cucanish@ nerarum e voch miayn vtangavor anorganakan dzever@, aylev snndic (orinak՝ tsovamterqic) organizm ancats anvnas organakan miacutyunner@ (arsenobetaine, arsenocholine): Ete laboratorian chi taranjatel ayd qimiakan dzever@ (speciation), apa mek @ndhanur tvov aroghjakan risker veragrel@ manipulyacia e։
Baci ayd, mekangamya nmush@ chi artacolum mardu aroghjutyan erkarazhamket patmutyun@։ Isk erb aranc snndakargi, ogtagortsats heghuki u krknaki chapumneri hashvarman shrjanarvum en erekhaneri tvyalner@, da aylevs voch te gitutyun e, ayl hanrayin vakher hrahrelu emocional gortsiq։
Artsvanik․ 500 metr@ aghtotman apacuyc che
Nuyn metodabanakan bacn arka e Artsvaniki pochambari ev Atchanani paragayum։ Pochambari u bnakavayri mijev 500 metr heravorutyunn inqnin aghtotman past che։ Poshu teghasharzh@ kakhvats e qamuc, reliefic, teghumneric։ Ete pndvum e, vor poshin hasnum e dproc kam bnakeli tner, apa chapumner@ petq e arvein henc ayd shenqeri nersum։ Qani der da arvats che, pndum@ mnum e zut varkats։ Chen hetazotvel naev teghakan gyughmterqner@, bayc dranc anvtangutyunn arden kaskatsi tak e drvum։
Myus koghmic՝ miayn ardyunaberakan @nkerutyan pndumnerin apavinel@ nuynpes liarzheq che։ Teev ZPMK-n hraparakum e Kayun zargacman amenamya zekuycner, voronc tvyalneric hetazotvoghner@ karogh ein ogtvel, sakayn shrjancel en dranq։ Harcn ayn che, te um havatal, ayl ayn, te inch klini, ete bolvor tvyalner@ drven nuyn seghanin՝ nuyn metodabanutyamb ev shemerov։
Gitaka՞n tagnap, te՞ tntesakan diversia
Bnapahpanakan cankacats azdanshan petq e lrjoren stugvi, bayc aystegh ka hstak shghta՝ aghbyur → taratsman ughi → mardu vra azdecutyun → kensabanakan hetevanq։ Aranc ays shghtayi yuraqanchyur oghaki gitakan apacucman՝ hanqardyunaberutyan@ kategorik meghadranqner veragreln antuylatreli e։ Aha hetazotutyan voch gitakan ev manipulativ bnutyi masin haytararutyun e taratsel naev Hayastani hanqardyunaberutyan ev metalurgiayi asociacian, vorum sheshtvats e, vor «Hayastani hanqardyunaberutyan ev metalurgiayi asociacian antuylatreli e hamarum makeresayin ev kheghatyurvats nyuterov hanrutyan@ ahabekelu, marzum larvatsutyun hrahrelu ev Hayastani tntesutyan voghnashar handisacogh lernahanqayin volort@ varkabekelu pordzer@»։
Ev aystegh tsagum e glkhavor harc@. ete mi kazmakerputyun parberabar teri ev voch profesional tvyalnerov pordzum e varkabekel Hayastani tntesutyan arancqayin henasyun@ handisacogh volort@, vo՞v e ayd ameni irakan patviratun u shaharun։ Sa arden tema e, vor@ petq e hetaqrqri naev petakan anvtangutyan marminnerin, qani vor kaskatseli «hetazotutyunnerov» erkri nersum khutchap arajacneln u mijazgayin hartaknerum artahanogh himnakan tchyughi bari hambav@ khatarel@ harvats e henc petutyan tntesakan anvtangutyan@։ Ev voran hatcheli e da hanqardyunaberutyamb haytni mer harevanin, erb en ays otar srtacavner@ hetazotutyunner katarelu Adrbejanum ev parzelu, te vorqanov en nranq aghtotel taratsashrjann u molvorak@։ Henc ays harcic elnelov kareli e hetevutyun anel u haskanal, te um en dzerntu ays kargi voch profesional hetazotutyunner@, inch npatakov en arvum ev vovqer en Hayastanic u arterkric nranc ajakcum։ Hastat nranc srtacavutyun@ voch mer bnakichnern en u voch el mer hanqardyunaberutyan khndirner@։ Ev inch iavunq en nranq shrjum marzerum, nmusharumner katarum ev mardkanic mezi nmushner havaqum։ Teev qchern en hamadzaynel da tramadrel, ayuamenayniv, zaramnali e։ Aynpes vor, hargeliner, «mezi analiz» anhayt mardkanc u @nkerutyunneri tramadreluc araj, guce hisheq, vor dzer aroghjutyunn u barekecutyun@ nranc hamar angam mezi arzheq chuni։
Areg Margaryan
Source: Hraparak
Lrahos – Lrahos Lureri anspar aghbyur