Ինչ շրջադարձեր կլինեն ԱՄՆ կոնգրեսի ընտրություններից հետո

Fri, 06 Nov 2026 13:45:47 +0400

Ամերիկյան պետության քաղաքական պատմության մեջ քիչ են հետաքրքիր, երբեմն նաեւ՝ շրջադարձային դրվագները։ Դրանց մի մասը կապված է Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունների հետ։ Ներկայացնենք դրանցից մի քանիսը։ Առավել հետաքրքիրը 1858 թվականին տեղի ունեցած միջանկյալ ընտրություններն են եղել։ Այն ժամանակ դեռ շատ երիտասարդ Հանրապետական կուսակցությունը, որ 1852-ին էր հիմնադրվել, կարողանում է լուրջ հաջողության հասնել՝ օգտվելով ստրկության հարցի շուրջ ստեղծված ճգնաժամային վիճակից։ Հանրապետականների հաղթանակն ամրացնում է Աբրահամ Լինքոլնի դիրքերը, որը դրանից կարճ ժամանակ անց դառնում է ԱՄՆ նախագահ։ 1866 թվականին տեղի ունեցած միջանկյալ ընտրությունները փաստացի դառնում են քաղաքացիական պատերազմից հետո հարավային նահանգների վերակառուցման մասին հանրաքվեի անցկացում։ Արմատական տրամադրություններ ունեցող հանրապետականները կարողանում են զգալիորեն սահմանափակել նախագահ Էնդրյու Ջոնսոնի լիազորությունները եւ ակտիվացնել այն բարեփոխումները, որոնք ուղղված էին՝ պաշտպանելու նախկին ստրուկների իրավունքները։ 1934 թվականի միջանկյալ ընտրություններում նախագահ Ֆրանկլին Դելանո Ռուզվելտին աջակցող դեմոկրատները, ի հեճուկս քաղաքական ավանդույթի, չկորցրին իրենց տեղերը Կոնգրեսում, որպես վերահսկող քաղաքական ուժ, այլ ավելի ամրապնդվեցին։

Ընտրողները, ըստ էության, «այո» ասացին եւ աջակցեցին Ռուզվելտի որդեգրած «Նոր կուրսին», որը կոչված էր հաղթահարելու ամերիկյան պատմության ծանրագույն ճգնաժամերից մեկի՝ Մեծ դեպրեսիայի հետեւանքները։ Այդ ընտրությունները եղան այն բացառիկներից մեկը, երբ նախագահի քաղաքական հենարան կուսակցությունը ոչ թե կորցրեց մեծամասնությունը ֆեդերալ օրենսդիր մարմնում, ինչպես լինում է սովորաբար, այլ՝ ավելացրեց։

Հաջորդ պատմական շրջադարձային պահը եղել է 1994 թվականին։ Հանրապետականները՝ Նյութ Գրինգրիչի գլխավորությամբ, կարողանում են մեծամասնություն ստանալ Կոնգրեսի երկու պալատներում՝ 40 տարում առաջին անգամ դեմոկրատներին զրկելով Ներկայացուցիչների պալատում մեծամասնություն լինելուց։ Նրանց նախընտրական ծրագիրը, որը կոչվում էր «Պայմանագիր Ամերիկայի հետ», միջանկյալ ընտրությունների պատմության մեջ դառնում է առավել հայտնի համազգային նախընտրական արշավներից մեկը։

2006-ին էլ դեմոկրատներն են կարողանում երկու պալատների նկատմամբ հսկողություն սահմանելով ստանալ առավելագույն ձայներ՝ օգտվելով իրաքյան պատերազմի հետ կապված՝ ամերիկյան հասարակության մեջ հանրապետականների հանդեպ առաջացած դժգոհությունից։ Քիչ նշանակություն չուներ նաեւ շարքային ամերիկացիների մոտ Ջորջ Բուշ-կրտսերի վարչակազմի հանդեպ եղած ընդհանուր դժգոհությունը։ 2010 թվականին, հիմնվելով Tea Party շարժման վրա, հանրապետականները կարողանում են խոշոր հաղթանակ տանել եւ 63 նոր մանդատ են վերցնում Ներկայացուցիչների պալատում։