Լեգենդար ֆիլմ, որն արժե դիտել

Tue, 14 Apr 2026 21:00:19 +0400

Սովետա-ֆրանս-շվեյցարական արտադրության «Թեհրան-43» կինոնկարը կարելի է համարել սովետական կինոարվեստի գլուխգործոցներից մեկը, չնայած այն համատեղ արտադրության է։ Կինոնկարի ռեժիսորներն են Ալեքսանդր Ալովը եւ Վլադիմիր Նաումովը։ Ֆիլմը թողարկվել է սովետական Мосфильм, ֆրանսիական Mediterranee Cinema եւ շվեյցարական Pro Dis Film ընկերությունների կողմից։ Սյուժեի հիմքում երկրորդ աշխարհամարտի շրջադարձից հետո Թեհրանում 1943 թվականին կայանալիք Ստալին-Չերչիլ-Ռուզվելտ գագաթնաժողովն է։ Ֆաշիստական իշխանություններն ահաբեկիչների խումբ են ուղարկում, որպեսզի խափանեն այդ գագաթնաժողովը։ Այն գլխավորում է գործակալ Շերները։ Այցի պաշտոնական նպատակը մեծահարուստ իրանցու դիակի ուղեկցումն է, որը մահացել էր Շվեյցարիայում։ Այդ մահն ինքնին, սակայն, կազմակերպված սպանություն էր։ Մահացած իրանցու փաստաբանը՝ պարոն Սիմոնը, հանգուցյալի դիակը Թեհրան է տեղափոխում հուղարկավորման գրասենյակի աշխատակցի եւ թարգմանչուհու հետ։

Թարգմանչուհին՝ Մարի Լունին, ծագումով ռուս է։ Տիրապետում է ֆրանսերեն, ռուսերեն, անգլերեն եւ ֆարսի լեզուներին։ Գերեզմանափորի անվան տակ քողարկվում էր Մաքս Ռիշարը՝ իրական մարդասպանը, որին վարձել է գործակալ Շերները։ Ժնեւի օդանավակայանում Մարին ծանոթանում է Անդրեի հետ։ Նա չգիտի, որ Անդրեն սովետական հետախույզ է, որը գաղտնի մեկնում է Թեհրան՝ ապահովելու բանակցությունների անվտանգությունը։ Իրանցու հուղարկավորությունից հետո սպանվում է փաստաբան Սիմոնը։ Նախօրեին փաստաբանն անկեղծանում է, որ իր վստահորդ հարուստ իրանցու մահը պատահականություն չի եղել։

Մարին փրկում է Անդրեին։ Արդյունքում նրանք կարողանում են շատ ջանքեր ներդնել, որպեսզի բարդ ահաբեկչական պլանը ձախողվի, եւ բանակցությունները կայանան։ Շերներն ու մարդասպան Մաքս Ռիշարը կարողանում են խույս տալ հատուցումից։ 1970-ականներին այս իրադարձության նկատմամբ հետաքրքրությունը վերածնվում է, քանի որ ի հայտ է գալիս մինչ այդ կորսված համարվող ժապավեն։ Կինոնկարը 1981 թվականին արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի եւ դարձել խորհրդային կինովարձույթի ամենադիտված ժապավեններից մեկը։ Այն ունեցել է 47 միլիոն 500 հազար դիտում։ Սովետական կինոյի պատմության մեջ առաջատար կինոնկարի ցանկում այն գրավում է 42-րդ հորիզոնականը։ Ֆիլմում հնչում է Շառլ Ազնավուրի Une vie d’amour երգը։ Նկարահանվել են Արմեն Ջիգարխանյանը, Իգոր Կոստոլեւսկին, Կլոդ Ժադը, Ալեն Դելոնը, Կուրտ Յուրգենսը եւ ժամանակի այլ լեգենդար դերասաններ։