PISA-n mez voch te asum e՝ vo՞v e meghavor, ayn cuyc e talis՝ vorteghi՞c petq e sksel
Mon, 14 Sep 2026 11:25:50 +0400

Meknabanum e krtutyan pordzaget, «Koriz» krtakan tsragri himnadir Suren Aloyan@։
Orers hraparakvecin PISA mijazgayin hetazotutyan ardyunqner@, vorin Hayastan@nuynpes masnakcel er ։ Ev tver@, ankeghts asats, mtatselu shat lurj arit en talis։ Bayc nakh ekeq haskananq՝ i՞nch e PISA-n irakanum chapum։
Patkeracreq erku erekhayi։ Erkusn el giten tokvos hashvelu banadzev@։ Bayc nranc asum en՝ khanutum mi apranqi vra grvats e՝ 20% zeghch, myusi vra՝ skzbum 10%, hetvo evs 10%։ Vo՞r tarberakn e aveli shahavet։
Aystegh arden harc@ miayn ayn che՝ erekhan hishvo՞ւm e banadzev@։ Harcn ayn e՝ karoghanvo՞ւm e ir giteliq@ kirarel irakan iravitchakum։
Henc sa e PISA-i himnakan gaghapar@։ Ayn chi pordzum parzel՝ vorqan lav e erekhan angir arel dasagirq@։
Ayn pordzum e haskanal՝ 15 tarekanum erekhan karvo՞gh e kardal teqst@ ev haskanal himnakan mitq@, tarberel past@ kartsiqic, verlutsel tvyalner@, matematikan kirarel irakan khndri lutsman hamar, gitakan teghekutyan mej tarberel apacuyc@ entadrutyunic։
Ayl kerp asats՝ PISA-n talis e mi shat parz, bayc karevor harc.
Dprocum sovvorats@ erekhan karvo՞gh e ogtagortsel dprocic durs։
Ev aystegh Hayastani ardyunqner@ mtahogich en։
Matematikayic mer 15-amya ashakertneri miayn 28 tokvosn e hasel ayn nvazaguyn makardakin, erb karoghanum e giteliq@ kirarel parz iravitchaknerum։ Bnagitutyunic՝ nuynpes 28 tokvos@, isk @ntercanutyunic՝ @ndamen@ 19 tokvos@։
Sakayn, es shat chei cankana, vor ays tveric menq anenq amenahesht ezrakacutyun@՝ «mer erekhaner@ vat giten matematika» kam «mer erekhaner@ vat en sovvorum»։
Khndir@ shat aveli khorn e։ Hnaravor e՝ erekhan giti banadzev@, bayc dzhvaranum e haskanal՝ vortegh ev inchu ayn kirarel։ Kardum e teqst@, bayc dzhvaranum e arandznacnel himnakan mitq@։ Giti gitakan past@, bayc dzhvaranum e gnahatel՝ nerkayacvats pndumn iskape՞s apacucvats e tvyalnerov։
Ev sa arden mez՝ metsahasakneris, shat karevor harc e talis։ Menq erekhanerin sovvorecnum enq imanal, te՞ mtatsel։
Ete erekhan hing tari sovvorum e matematika, bayc khanutum chi karoghanum haskanal zeghch@, menq khndir@ chenq lutsel։ Ete erekhan tariner sharunak kardum e, bayc socialakan cancum chi karoghanum tarberel past@ kartsiqic kam vstaheli aghbyur@՝ keghtsic, menq khndir@ chenq lutsel։ Ete erekhan bnagitutyunic bardzr gnahatakan uni, bayc chi karoghanum tvyalneri himan vra parz ezrakacutyun anel, noric khndir@ chenq lutsel։
Ev henc aystegh, kartsum em, PISA-i ardyunq@ mez voch te petq e vakhecni, ayl ughghutyun cuyc ta։
Menq petq e astitchanabar ancnenq «sovvorir ays banadzev@» motecumic depi՝ «ari haskananq՝ vortegh e sa petq qez»։
«Karda ev patmir» motecumic depi՝ «karda, mtatsir, harc tur, hamemati՛r aghbyurner@ ev dzevavorir qvo ezrakacutyun@»։ Ev «gtir tchisht pataskhan@» motecumic depi՝ «bacatri՛r՝ inchpes hasar ayd pataskhanin»։
Aystegh e naev usucchi deri amenakarevor popvokhutyun@։
Aysor, erb cankacats past erekhayin hasaneli e mi qani vayrkyanum, isk arhestakan banakanutyun@ karogh e nuynisk patrast pataskhan tal, usucchi amenamets arzheqn aylevs parzapes pataskhan@ tal@ che։ Usucchi irakan uzh@ erekhayin mtatsel sovvorecneln e։
Ev ka evs mek karevor ban։
PISA-i tvyalnerum mer erekhaner@ cuyc en talis, vor kapvats en irenc dprocin, mets mas@ zgum e usucchi ajakcutyun@, karoghanum e npatakner sahmanel ev harmarvel popvokhutyunnerin։
Aysinqn՝ himq@ ka։
Menq unenq erekhaner, voronq karogh en։
Menq unenq usucichner, voronc ajakcutyun@ erekhaner@ zgum en։
Hima petq e pokhenq ayn, te inchpes enq sovvorecnum sovvorats@ kirarel։
Ev guce PISA-i ays arajin ardyunqi amenamets arzheq@ henc sa e։ Ayn mez voch te asum e՝ vov e meghavor։ Ayn mez cuyc e talis՝ vorteghic petq e sksel։
Vorovhetev krtutyan verjnakan npatak@ erbeq chpetq e lini ayn, vor erekhan parzapes tchisht pataskhani qnnutyan harcin։
Krtutyan npatak@ petq e lini, vor erb irakan kyanqn e nran harc talis՝ na karoghana mtatsel ev gtnel pataskhan@։
Ev ete harcneq՝ lav, isk i՞nch karogh enq anel henc hima, es karandznacnei mi qani shatgortsnakan popvokhutyun։ Arajin@՝ aveli hatchakh erekhayin tal voch te hishelu, ayl mtatselu harcer։
Dasi verjum miayn mi harcreq՝ «Vo՞rn e tchisht pataskhan@»։ Harcreq naev՝ «Inchvo՞ւ es aydpes kartsum», «Inchpe՞s hasar ayd pataskhanin», «Karvo՞gh es mek ayl tchanaparhov lutsel»։
Erb erekhan stipvats e bacatrel ir mtatsoghutyun@, menq arden stugum enq voch miayn՝ giti՞, ayl՝ haskanvo՞ւm e։
Erkrord@՝ giteliq@ hnaravorins hatchakh kapel irakan kyanqi het։
Tokvosnern ancnvo՞ւm eq։ Qnnarkeq vark, zeghch, avand kam @ntanekan byuje։
Vitchakagrutyvo՞ւn eq ancnum։ Vercreq irakan grafik ev harcreq՝ i՞nch e ayn irakanum asum, ev i՞nch ezrakacutyun chi kareli anel ayd tvyalneric։
@ntercanutyvo՞ւn eq sovvorecnum։ Erekhayin miayn mi harcreq՝ «I՞nch er uzum asel heghinak@»։ Tveq erku tarber aghbyur ev harcreq՝ vo՞rn e aveli vstaheli ev inchvo՞ւ։
Bnagitutyvo՞ւn eq ancnum։ Patrasti past@ taluc araj harcreq՝ «I՞nch apacuyc e petq mez, vorpeszi hamozvenq, vor ays pndum@ tchisht e»։
Errord@՝ skhal pataskhan@ chditarkel vorpes zroyakan ardyunq։
Erb erekhan skhalvum e, shat karevor e harcnel nran՝ «Inchpe՞s mtatsecir»։
Vorovhetev erbemn skhal pataskhani hetevum ka tchisht tramabanutyan kes@։ Isk usucchi ashkhatanq@ miayn skhal@ nshel@ che, ayl haskanal@՝ vorte՞gh sheghvec erekhayi mtatsoghutyun@։
Chorrord@՝ erekhanerin sovvorecnel ashkhatel antsanot khndri het։
Irakan kyanqum khndirner@ dasagrqi verjum chen galis՝ koghqin grvats, te vor banadzev@ petq e ogtagortsel։
Hetevabar erbemn erekhayin petq e tal aynpisi khndir, vori lutsman tchanaparh@ nakhapes aknhayt che։
Togh na pordzi։
Togh skhalvi։
Togh hamemati tarber tchanaparhner։
Togh bacatri ir @ntrutyun@։
Henc aystegh e dzevavorvum ayn karoghutyun@, vor@ PISA-n pordzum e chapel՝ giteliq@ nor iravitchakum kirarelu karoghutyun@։
Ev hingerord@՝ ays amen@ chtoghnel miayn usucchi userin։
Tsnogh@ nuynpes karogh e zargacnel erekhayi mtatsoghutyun@՝ aranc lracucich das anckacnelu։ Khanutum kareli e harcnel՝ «Ays erku arajarkneric vo՞rn e irakanum aveli shahavet»։ Norutyun kardalis՝ «Inchpe՞s karogh enq stugel՝ sa tchi՞sht e»։
Voreve voroshum @ndunelis՝ «I՞nch tvyalner en mez petq tchisht @ntrutyun katarelu hamar»։
Ays poqr harcer@ karogh en shat aveli arzheqavor linel, qan evs tas@ angir arvats pataskhanner@։
Ev ete ays amen@ mek skzbunqi mej ampopenq, ayn shat parz e.
qich harcnenq՝ «I՞nch gites», ev aveli hatchakh harcnenq՝ «I՞nch karogh es anel qvo imacatsov»։
Henc aystegh, kartsum em, petq e sksvi PISA-i ardyunqneri shurj mer irakan qnnarkum@։
Voch te՝ vo՞v e meghavor։
Ayl՝ i՞nch enq pokhelu vaghva dasaranum։
Vorovhetev krtutyan verjnakan npatak@ erbeq chpetq e lini ayn, vor erekhan parzapes tchisht pataskhani qnnutyan harcin։
Krtutyan npatak@ petq e lini, vor erb irakan kyanqn e nran harc talis՝ na karoghana mtatsel, @ntrutyun katarel ev gtnel pataskhan@։
Source: Hraparak
Lrahos – Lrahos Lureri anspar aghbyur