Մեքսիկական կինոյի «ոսկեդարը»

Fri, 17 Jul 2026 21:00:48 +0400

Համաշխարհային կինոարվեստում կան անուններ, որոնք դառնում են որոշակի ազգային կինոների կամ ժամանակաշրջանների սիմվոլներ։ Այդպիսին է, օրինակ, Արաքսի Բալաբանյանը՝ բրազիլական կինոյում։ Այդպիսին է նաեւ Էլսա Ագիրեն՝ մեքսիկական կինոյում, որին կարելի է ամենայն իրավամբ համարել մեքսիկական կինոյի «ոսկեդարի» նահապետուհիներից մեկը։ Նրա կինոկարիերան ընդգրկում է ավելի քան կես դար։ Նրա ստեղծած էկրանային կերպարները մինչ այսօր շարունակում են ողջ լատինաամերիկյան կինոյում աչքի ընկնել իրենց նրբագեղությամբ՝ աչքի ընկնելով դրամատիկ վարպետությամբ եւ ազգային գեղարվեստական ոճի ընդգծմամբ։
1930-50-ական թվականները, ըստ կինոյի պատմության մասնագետների, համարվում են մեքսիկական կինոյի ոսկեդարը։ Մինչ եվրոպական կինոն փորձում էր հաղթահարել երկրորդ աշխարհամարտն ու դրա հետեւանքները, իսկ Հոլիվուդը կենտրոնացած էր ներքին շուկան սպասարկելու վրա, Մեքսիկան Լատինական Ամերիկայում դարձել էր խոշոր իսպանալեզու կինոկենտրոն։ Այդ ժամանակ նկարահանվում են համաշխարհային կինոյի դասական գործեր համարվող շատ ժապավեններ։ Այդ ժամանակ է, որ ասպարեզում գործում են համաշխարհային կինոյի այնպիսի երեւելի դեմքեր, ինչպիսիք են Պեդրո Ինֆանտեն, Խորխե Նեգրետեն, Մարիա Ֆելիքսը, Դոլորես դել Ռիոն, Սիլվիա Պինալը եւ Էլսա Իրմա Ագիրեն, իհարկե։

1930 թվականին ծնված Ագիրեն կինոյում հայտնվում է պատահաբար, ինչպես գրում են նրա կենսագիրները։ Պատանեկան հասակում քրոջ՝ Ալմա Ռոսայի հետ նա մասնակցել է գեղեցկության մրցույթի եւ հաղթել։ Հենց դա էլ բացել է նրա ճանապարհը դեպի կինոյի աշխարհ։ 1945 թվականին առաջին անգամ նկարահանվել է կինոյում։ Երիտասարդ դերասանուհին միանգամից գրավել է ռեժիսորների ուշադրությունն իր ֆոտոգենիկությամբ, բնական պլաստիկայով եւ զարմանալի հանգիստ խաղային մաներայով։ Դա տարբերվում էր թատերական էսպրեսիայից, որը հատուկ էր այն ժամանակվա կինոյին։ Իր կարիերայի ընթացքում Ագիրեն դառնում է մեքսիկական կինոյի դեմքը, նկարահանվում ավելի քան 40 հայտնի ժապավենում։ Դա 1950-ականներին էր, երբ նա հաջողությամբ հանդես է գալիս ե՛ւ պատմական կինոնկարներում, ե՛ւ ռոմանտիկ մելոդրամաներում, ե՛ւ արկածային ու հոգեբանական դրամաներում։

Ի տարբերություն իր շատ սերնդակից դերասանուհիների, Ագիրեն միատիպ դերերից խուսափում էր՝ ձգտելով ստեղծել բազմակողմանի կանացի բնավորություններ։ Հենց դա էլ նպաստում է, որ նա ունենա երկարատեւ ստեղծագործական կյանք, եւ ասեն, որ, ի դեմս նրա, «մեքսիկական կինոն կանացի դեմք» է ձեռք բերել։ Քննադատները հաճախ են նշել, որ Էլսայի գեղեցկությունն ինքնանպատակ չի եղել։ Նա կարողացել է արտաքին գրավչությունը զուգորդել կերպարի ներքին հոգեբանական խորքի հետ, եւ դրա շնորհիվ է, որ կերպարները նրա մոտ ստացվել են բնական ու համոզիչ։