Չեմ կարողանում հանդուրժել այն խայտառակությունը, որ տիրում է հայկական հարսանիքներում

Tue, 01 Sep 2026 09:53:58 +0400

Հայկական հարսանիքներում հարսի պարի շուրջ ձևավորվող նոր միտումները մտահոգության առիթ են դարձել Հայաստանի վաստակավոր կոլեկտիվ «Բերդ» պարային անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար Կարեն Գևորգյանի համար։ Նա քննադատել է վերջին շրջանում տարածում գտած այն պարային կատարումները, որոնք, նրա գնահատմամբ, էականորեն հեռացել են հայկական ավանդական հարսի մենապարի էությունից։

Գևորգյանը խնդրին անդրադարձել է «Հարսի պարի աղետը» խորագրով՝ ընդգծելով, որ հայկական երաժշտության ներքո ներկայացվող բազմաթիվ ժամանակակից կատարումներ իրենց շարժումներով ավելի շատ հիշեցնում են տարբեր օտար մշակույթների պարային տարրեր, քան հայկական ավանդական պարարվեստը։

Նրա դիտարկմամբ՝ նման կատարումները որևէ էական կապ չունեն հին հայկական հարսի մենապարի շարժումների, գաղափարական հիմքի, ազգային մտածողության և այդ պարին բնորոշ կերպարի հետ։ Արդյունքում, ըստ նրա, ոչ միայն փոխվում է պարի արտաքին ձևը, այլև կորցվում է դրա բուն խորհուրդը։

Հարսի մենապարը, մասնագետի գնահատմամբ, պարզապես շարժումների հաջորդականություն չէ։ Այն հայկական մշակույթի մեջ ունի խորհրդանշական նշանակություն և կապված է կնոջ կերպարի, հարսանեկան ծեսի, ազգային աշխարհայացքի ու դարերի ընթացքում ձևավորված պարային ավանդույթների հետ։ Հետևաբար, ցանկացած նոր բեմադրություն, որը ներկայացվում է որպես ավանդական հարսի պար, պետք է համապատասխան հիմք և մշակութային տրամաբանություն ունենա։

Գևորգյանի քննադատության հիմնական թիրախը նաև այն պարուսույցներն են, որոնք ստեղծում և տարածում են նմանատիպ բեմադրություններ։ Նրա համոզմամբ՝ խնդիրը չի սահմանափակվում միայն մասնագիտական վրիպումով, քանի որ ազգային պարի անվան տակ ավանդույթի էական փոփոխությունն ու դրա տարածումը հարսանեկան մշակույթում կարող են հանգեցնել ազգային պարային ժառանգության աղավաղման։

Այս համատեքստում նա կարևորում է խնդրի նկատմամբ առավել լուրջ վերաբերմունքը՝ այն դիտարկելով ոչ միայն որպես պարարվեստին վերաբերող մասնագիտական հարց, այլև որպես մշակութային ժառանգության և ազգային ինքնության պահպանման խնդիր։
Մասնագետը նաև նշել է, որ այս թեմային պատրաստվում է անդրադառնալ առաջիկայում՝ ավելի մանրամասն ներկայացնելով հայկական հարսանիքներում տարածվող նմանատիպ պարային երևույթները։ Նա նախատեսում է անդրադառնալ նաև կոնկրետ օրինակների և այն պարուսույցների գործունեությանը, որոնց աշխատանքը, իր գնահատմամբ, նպաստում է հարսի ավանդական պարի ձևախեղմանը։